Quảng Ngãi: Nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Thời gian qua, các cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn tỉnh đã quan tâm vận dụng linh hoạt, sáng tạo nhiều cách làm hay qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL, nhất là tại vùng đồng bào DTTS&MN.
Hằng năm, Sở Tư pháp tham mưu UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh và trực tiếp ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các cơ quan, địa phương xây dựng, củng cố nguồn nhân lực làm công tác PBGDPL; trong đó chú trọng rà soát, kiện toàn đội ngũ BCVPL, TTVPL tại các cơ quan, địa phương thuộc khu vực miền núi.
Công tác kiện toàn, bồi dưỡng đội ngũ BCVPL, TTVPL được chú trọng thực hiện thường xuyên, đặc biệt trong giai đoạn đầu triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đến nay, toàn tỉnh có 544 BCVPL tại các sở, ban, ngành, đoàn thể tỉnh, cơ bản có trình độ đại học, sau đại học thuộc nhiều chuyên ngành lĩnh vực khác nhau và có kinh nghiệm công tác pháp luật; 2.484 TTVPL của các xã, phường, đặc khu (trong đó có hơn 500 TTVPL tại các địa phương miền núi). Bên cạnh đó, lực lượng hòa giải viên ở cơ sở tham gia tích cực công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho Nhân dân, toàn tỉnh hiện có 11.189 hòa giải viên/1.714 tổ hòa giải tại các thôn, tổ dân phố (trong đó hòa giải viên là người dân tộc thiểu số có 5.006 người); hằng năm các tổ hòa giải tiếp nhận hơn 2.500 vụ việc và tỷ lệ hoà giải thành đạt hơn 84%. Lực lượng này thường xuyên được tập huấn, kỹ năng PBGDPL, bồi dưỡng kiến thức pháp luật với các nội dung phù hợp tình hình địa phương, qua đó tiếp tục phát huy vai trò trong công tác tuyên truyền pháp luật, nhất là tại vùng đồng bào DTTS&MN trên địa bàn tỉnh.
Các địa phương đã kịp thời lựa chọn, bố trí những người có năng lực, kỹ năng truyền đạt, kinh nghiệm thực tiễn, am hiểu pháp luật, phong tục, tập quán và ngôn ngữ của đồng bào DTTS; đồng thời quan tâm phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng, huy động lực lượng này trực tiếp tham gia công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại cơ sở. Việc phân công báo cáo, tuyên truyền pháp luật được thực hiện theo từng lĩnh vực, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị và tình hình thực tế.
Thời gian qua, các cơ quan, địa phương trên địa bàn tỉnh đã chú trọng việc nâng cao năng lực cho đội ngũ BCVPL, TTVPL, hòa giải viên ở cơ sở,… Trong đó, Sở Tư pháp đã tham mưu Hội đồng tổ chức 05 hội nghị quán triệt, triển khai 21 văn bản luật mới ban hành cho hơn 600 lượt đại biểu, trong đó có BCVPL cấp tỉnh. Đồng thời, Sở Tư pháp đã tổ chức 18 lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng nghiệp vụ công tác PBGDPL, hòa giải ở cơ sở cho hơn 2.000 lượt đại biểu là công chức Tư pháp, BCVPL, TTVPL, hòa giải viên ở cơ sở tại các địa phương miền núi và các xã Ia Tơi, Ngọk Tu, Bờ Y, Ba Động, Đăk Tô, Đăk Hà, Tây Trà bồng, Tây trà, Đăk Cấm (cùng tham dự có 5 đại biểu cấp xã ở miền núi Ia Đal, Tu Mơ Rông, Kon Đào, Đăk Mar, Kon Bairh). Bên cạnh đó, Sở Tư pháp đã cử hơn 10 lượt BCVPL tham gia báo cáo ở các địa phương miền núi với nhiều nội dung pháp luật phù hợp địa phương; tổ chức biên soạn 06 số Bản tin Tư pháp cấp phát, thông tin rộng rãi đến các cơ quan và địa phương (trong đó có các địa phương miền núi). Đồng thời, phối hợp với Bộ Tư pháp tổ chức 02 hội nghị tập huấn kỹ năng PBGDPL trực tiếp và kỹ năng xây dựng, triển khai mô hình PBGDPL cho hơn 300 lượt đại biểu là BCVPL ở cấp tỉnh và địa phương tham dự (trong đó có các đại biểu thuộc các địa phương miền núi tham gia).
Các hình thức PBGDPL không ngừng được đổi mới, kết hợp linh hoạt giữa phổ biến pháp luật trực tiếp với các hình thức trực quan, sinh động, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội, đặc điểm dân cư, phong tục, tập quán của từng địa bàn như: tuyên truyền thông qua sinh hoạt thôn, tổ dân phố; sân khấu hóa; phát hành tờ gấp pháp luật; hỏi - đáp pháp luật; xử lý tình huống pháp lý; lồng ghép tuyên truyền trong các hội nghị, hoạt động văn hóa, văn nghệ, lễ hội truyền thống; kết hợp với các chương trình, đề án phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững.
Bên cạnh đó, các địa phương chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp với điều kiện thực tế như: hệ thống loa truyền thanh cơ sở; đăng tải nội dung pháp luật trên các trang thông tin điện tử; xây dựng video ngắn, nội dung tuyên truyền bằng tiếng dân tộc; sử dụng các nhóm Zalo, Facebook cộng đồng để chia sẻ thông tin pháp luật thiết yếu. Nội dung tuyên truyền được biên soạn, chuyển tải bằng ngôn ngữ, phong tục, tập quán địa phương, tạo sự gần gũi, dễ hiểu, dễ tiếp cận đối với Nhân dân. Ngoài ra, đội ngũ BCVPL, TTVPL, già làng, trưởng bản, người có uy tín còn tham gia tích cực với vai trò hòa giải viên ở cơ sở, trực tiếp hòa giải các mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh tại địa phương, kết hợp giải thích, hướng dẫn pháp luật ngay tại cơ sở. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả truyền đạt pháp luật, tạo sự đồng thuận, tin tưởng trong Nhân dân, nhất là tại địa bàn vùng sâu, vùng xa, miền núi.
Để phát huy các kết quả đạt được, tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL cho người dân vùng đồng bào DTTS&MN, trong thời gian tới, tỉnh Quảng Ngãi sẽ triển khai các giải pháp nâng cao năng lực cho đội ngũ BCVPL, TTVPL thực hiện PBGDPL tại vùng đồng bào DTTS&MN như phối hợp hoàn thiện pháp luật; cơ chế, chính sách liên quan đến BCVPL, TTVPL, trong đó có BCVPL, TTVPL thực hiện PBGDPL tại vùng đồng bào DTTS&MN; bố trí nguồn lực, kinh phí thực hiện PBGDPL cho đồng bào DTTS&MN. Gắn bồi dưỡng, tập huấn nâng cao năng lực cho BCVPL, TTVPL thực hiện PBGDPL tại vùng đồng bào DTTS&MN với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2026 – 2030. Tập trung bồi dưỡng kiến thức pháp luật thiết yếu, gắn với đời sống, sản xuất và các chính sách liên quan trực tiếp đến đồng bào DTTS&MN; tập huấn kỹ năng phổ biến pháp luật phù hợp với phong tục, tập quán, đặc điểm văn hóa của từng dân tộc, từng địa bàn; tăng cường tập huấn kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng các hình thức truyền thông phù hợp với điều kiện thực tế tại vùng DTTS&MN; chú trọng biên soạn, cung cấp tài liệu PBGDPL phù hợp với từng nhóm đối tượng.