Khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia phát triển hạ tầng số phục vụ chuyển đổi số quốc gia đến năm 2030

Ngày 29/9/2025, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng đã ký ban hành Quyết định số 2161/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình khuyến khích doanh nghiệp khu vực tư nhân tham gia xây dựng hạ tầng viễn thông và các hạ tầng khác cho chuyển đổi số quốc gia đến năm 2030 (sau đây gọi tắt là Chương trình). Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa chủ trương phát triển kinh tế số, xã hội số, Chính phủ số, đồng thời huy động hiệu quả nguồn lực xã hội, nhất là khu vực kinh tế tư nhân, tham gia đầu tư phát triển hạ tầng số hiện đại, đồng bộ, bền vững.

Thu hút nguồn lực tư nhân phát triển hạ tầng số

Chương trình được ban hành trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu, là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và chất lượng quản trị xã hội. Hạ tầng số, với vai trò là nền tảng của chuyển đổi số, đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn, công nghệ hiện đại và phương thức quản lý tiên tiến, trong đó khu vực tư nhân có nhiều tiềm năng, lợi thế để tham gia.
Mục tiêu chung của Chương trình là thu hút doanh nghiệp khu vực tư nhân tham gia đầu tư xây dựng hạ tầng viễn thông và các hạ tầng khác phục vụ chuyển đổi số quốc gia, tập trung phát triển các loại hình hạ tầng số mới còn nhiều dư địa như trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, hạ tầng vật lý - số, hạ tầng tiện ích số và các công nghệ số hiện đại. Thông qua đó, phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh của khu vực tư nhân, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực xã hội để phát triển hạ tầng số quốc gia.
Song song với việc thúc đẩy đầu tư, Chương trình cũng đặt ra yêu cầu tháo gỡ các rào cản về thể chế, chính sách, tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh bình đẳng, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh trong phát triển hạ tầng số; đồng thời tăng cường bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, an ninh dữ liệu, phục vụ phát triển kinh tế số, xã hội số và Chính phủ số.

Hướng tới hạ tầng số hiện đại, thông minh, xanh và bền vững

Một trong những định hướng xuyên suốt của Chương trình là khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đi đầu trong ứng dụng công nghệ tiên tiến, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nội tại, phát triển hạ tầng số theo hướng hiện đại, thông minh, xanh và bền vững, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, phù hợp với xu thế phát triển và yêu cầu hội nhập quốc tế.
Chương trình không chỉ hướng tới mở rộng quy mô hạ tầng mà còn chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của các công trình hạ tầng số, gắn phát triển hạ tầng với tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường.

Các mục tiêu cụ thể đến năm 2030

Theo Quyết định, Chương trình đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể, định lượng rõ ràng đến năm 2030. Trong đó, doanh nghiệp khu vực tư nhân được khuyến khích tham gia đầu tư, sở hữu thêm tối thiểu 04 tuyến cáp quang biển quốc tế, góp phần tăng cường năng lực kết nối quốc tế, bảo đảm an toàn, dự phòng và đa dạng hóa hướng tuyến.
Đối với thị trường viễn thông, Chương trình đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng bình quân doanh thu của doanh nghiệp khu vực tư nhân cung cấp dịch vụ viễn thông di động mặt đất không sử dụng băng tần số vô tuyến điện đạt khoảng 12 -15%/năm, qua đó góp phần đa dạng hóa thị trường dịch vụ viễn thông di động và phát triển các dịch vụ mới. Đồng thời, doanh thu của doanh nghiệp khu vực tư nhân cung cấp dịch vụ viễn thông băng rộng cố định phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 10-12%/năm.
Trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu, doanh nghiệp khu vực tư nhân được khuyến khích đầu tư xây dựng các trung tâm dữ liệu mới, hiện đại, quy mô lớn, đạt tiêu chuẩn quốc tế và tiêu chuẩn xanh, với tổng công suất thiết kế chiếm ít nhất 50% tổng công suất trung tâm dữ liệu cung cấp dịch vụ cho công cộng trên toàn quốc. Chương trình cũng đặt mục tiêu thu hút ít nhất 02 doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới đầu tư xây dựng và vận hành trung tâm dữ liệu lớn, trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp khu vực tư nhân được khuyến khích tham gia sâu rộng vào đầu tư, phát triển hạ tầng vật lý - số phục vụ các lĩnh vực như đô thị thông minh, giao thông thông minh, cảng biển thông minh, nhà máy thông minh, nông nghiệp thông minh, thông qua các mô hình thí điểm và triển khai thực tế tại địa phương. Phấn đấu có ít nhất 02 doanh nghiệp khu vực tư nhân xuất sắc, ngang tầm các nước tiên tiến trong lĩnh vực xây dựng và vận hành hạ tầng số, đủ sức tham gia chuỗi giá trị toàn cầu và dẫn dắt hệ sinh thái số trong nước.

Huy động nguồn lực và phát triển hạ tầng đồng bộ

Chương trình đặt trọng tâm vào việc huy động và tạo nguồn lực để khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia xây dựng hạ tầng số. Các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư, công nghiệp công nghệ số và công nghệ cao được triển khai đồng bộ, hiệu quả đối với các dự án trung tâm dữ liệu lớn, hạ tầng điện toán đám mây, hạ tầng di động từ 5G trở lên và các loại hạ tầng số khác.
Đáng chú ý, Chương trình nhấn mạnh việc triển khai hiệu quả cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp xây dựng, vận hành trung tâm dữ liệu tiếp cận và sử dụng nguồn năng lượng tái tạo.
Song song với đó, Chương trình yêu cầu phát triển các tuyến cáp quang đất liền và cáp quang biển quốc tế mới, mở rộng phủ sóng mạng di động 5G tại các khu vực trọng điểm như khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu đô thị lớn, từng bước mở rộng trên toàn quốc, bảo đảm khả năng kết nối tốc độ cao, độ trễ thấp và độ tin cậy cao.

Bảo đảm cạnh tranh lành mạnh và an toàn thông tin

Chương trình cũng chú trọng tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh bình đẳng, minh bạch, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh trong lĩnh vực viễn thông và hạ tầng số. Theo đó, triển khai hiệu quả các quy định pháp luật về quản lý bán buôn trong viễn thông, tăng cường quản lý doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường, kịp thời ngăn chặn các hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh, độc quyền, cạnh tranh không lành mạnh.
Việc kiểm soát giá, phương pháp định giá thuê sử dụng hạ tầng kỹ thuật viễn thông thụ động, giá thuê mạng cáp trong tòa nhà cũng được thực hiện chặt chẽ, nhằm thúc đẩy chia sẻ hạ tầng, giảm chi phí xã hội. Đồng thời, tăng cường giám sát, xử lý vi phạm và giải quyết tranh chấp trong kinh doanh dịch vụ viễn thông, bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng và an toàn thông tin đối với các hệ thống dữ liệu nhạy cảm.
Việc ban hành Chương trình khuyến khích doanh nghiệp khu vực tư nhân tham gia xây dựng hạ tầng số đến năm 2030 thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc huy động sức mạnh của khu vực tư nhân vào phát triển hạ tầng số quốc gia, coi đây là nền tảng then chốt cho chuyển đổi số toàn diện, bền vững. Chương trình kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá trong phát triển hạ tầng số, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thu hút đầu tư trong và ngoài nước, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế số, xã hội số và Chính phủ số tại Việt Nam.
Nguyễn Anh Vũ
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý