Viên chức được góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp theo quy định của Luật Viên chức năm 2025.

Thực hiện Kết luận số 91-KL/TW ngày 12/8/2024 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI "Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế" và Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Bộ Nội vụ đã đánh giá tình hình thực hiện Luật Viên chức hiện hành và căn cứ các chủ trương tại Nghị quyết chiến lược và Quy định mới của Bộ Chính trị về công tác cán bộ để nghiên cứu, đề xuất xây dựng, tham mưu Chính phủ trình Quốc hội khóa XV tại kỳ họp thứ 10 thông qua Luật Viên chức (sửa đổi). Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2026.

Luật Viên chức năm 2025 đã thể hiện tư duy đối mới, tạo hành lang pháp lý đồng bộ công tác quản lý viên chức theo hướng năng động, minh bạch, hiệu quả, nâng cao chât lượng hoạt động các đơn vị sự nghiệp công lập găn với yêu câu đôi mới sáng tạo và chuyên đồi số trong giai đoạn mới.

Cho phép viên chức tham gia góp vốn, điều hành doanh nghiệp

Trước hết, Luật đã bổ sung, hoàn thiện các quy định về nghĩa vụ, quyền của viên chức. Trong đó viên chức được tham gia góp vốn, điều hành các doanh nghiệp nếu pháp luật về phòng chống tham nhũng không cấm hoặc pháp luật chuyên ngành không có quy định khác. Quy định này nhằm bảo đảm đồng bộ, thống nhất với các luạt chuyên ngành về khoa học và công nghệ, giáo dục đào tạo. Bên cạnh đó, Luật cho phép viên chức ký hợp đồng thực hiện hoạt động nghề nghiệp ở bên ngoài đơn vị sự nghiệp công lập theo nguyên tắc viên chức có trách nhiệm hoàn thành nhiệm vụ được giao tại đơn vị sự nghiệp công lập, tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý ngành, lĩnh vực và không xung đột lợi ích theo quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng.
Luật cũng bổ sung quy định xem xét, loại trừ, miễn giảm trách nhiệm đối với trường hợp viên chức đã thực hiện theo đúng quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nhưng vẫn gây ra thiệt hai vì lý do khách quan; thực hiện đê xuất về đối mới, sáng tạo được cơ quan, tổ chức, đơn vị có thâm quyên cho phép và được cầp có thấm quyền xác định đã thực hiện đúng chủ trương, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung. Đổi mới cơ chế, phương thức tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức theo vị trí việc làm
Vị trí việc làm là căn cứ chính để thực hiện tuyển dụng, bố trí, đánh giá, quy hoạch, bố nhiệm, đào tạo, bồi dưỡng và thực hiện chế độ, chính sách đối với viên chức. Trên cơ sở đó, Luật quy định việc tuyển dụng viên chức được thực hiện theo 2 hình thức: thi tuyển và xét tuyển; bổ sung hình thức tiếp nhận không qua thi tuyển đối với chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt hoặc kinh nghiệm phù hợp với vị trí việc làm.
Vị trí việc làm tại đơn vị sự nghiệp công lập được xác định với 3 nhóm: (i) Vị trí việc làm quản lý; (ii) Vị trí việc làm chuyên môn, nghiệp vụ; (iii) Vị trí việc làm hỗ trợ. Viên chức được chuyển sang vị trí việc làm mới nếu đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện của vị trí việc làm đó và đơn vị còn nhu cầu về vị trí việc làm.
Tạo liên thông trong sử dụng nguồn nhân lực giữa khu vực công và khu vực tư; thực hiện cơ chế thu hút, trọng dụng nguồn nhân lực chất lượng cao vào làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập
Luật quy định hình thức tiếp nhận vào làm viên chức đổi với chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, năng khiếu đặc biệt, người có kinh nghiệm phù hợp. Bổ sung cơ chế ký hợp đồng đối với đối với chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, luật sư giỏi, doanh nhân tiêu biếu, xuất sắc hoặc người có trình độ chuyên môn cao trong các ngành, lĩnh vực chiến lược, trọng điểm đề thực hiện công việc của vị trí việc làm quản lý, điều hành, phát triển đơn vị sự nghiệp công lập hoặc thực hiện công việc của vị trí việc làm chuyên môn, nghiệp vụ của viên chức
Cơ chế đánh giá viên chức dựa trên kết quả sản phẩm, chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp
Nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả phục vụ Nhân dân và xã hội, Luật Viên chức năm 2025 quy định nguyên tắc, thẩm quyền đánh giá viên chức được thực hiện thường xuyên, liên tục, đa chiều dựa trên kết quả sản phẩm công việc, chất lượng dịch vụ công và sự hài lòng của người dân, tổ chức, doanh nghiệp. Quy định này bảo đảm đồng bộ với Quy định số 366-QĐ/TW ngày 30/8/2025 của Bộ Chính trị và Luật Cán bộ, công chức. Chính phủ được giao quy định Khung tiêu chí đánh giá làm cơ sở đê các đơn vị sự nghiệp công lạp xây dựng Quy chế đánh giá đối với viên chức thuộc phạm vi quản lý.
  Ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về viên chức
 Để nâng cao và bảo đảm tính công khai, minh bạch trong đánh giá, quản lý và phát triển đội ngũ viên chức, Luật Viên chức năm 2025 đã cụ thể hóa chủ trương của Đảng đề ra trong các Nghị quyết về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, giáo dục đào tạo, y tế và các quy định mới về công tác cán bộ. Qua đó tạo cơ sở pháp lý thực hiện cơ cấu lại, nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức gắn với vị trí việc làm; tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; bảo đảm hiệu quả đánh giá dựa trên sản phẩm, kết quả công việc góp phần phát triển kinh tế - xã hội và phục vụ Nhân dân.
Bên cạnh đó, Luật Viên chức năm 2025 còn có một số quy định mới như mở rộng thu nhập của viên chức, ngoài lương từ quỹ lương đơn vị sự nghiệp công lập, viên chức được hưởng thêm các nguồn thu hợp pháp khác, tạo cơ sở cho trả lương theo hiệu quả và mức độ tự chủ tài chính; bổ sung nghĩa vụ của viên chức về trung thành với Đảng, Nhà nước; yêu cầu ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số; bổ sung hành vi bị cấm như cấm đăng tải, phát tán thông tin sai lệch gây ảnh hưởng uy tín quốc gia, đơn vị công tác.
Thùy Nhung – Cục PBGDPL&TGPL