_20211114171230.png)
Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật - Nâng cao hiệu quả thực thi Công ước Liên hiệp quốc về chống tra tấn (CAT)
Năm 2025 đánh dấu tròn 10 năm kể từ khi Việt Nam chính thức là thành viên của Công ước của Liên hợp quốc về chống tra tấn và các hình thức đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người (CAT) - một trong 09 điều ước cốt lõi về quyền con người. Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên thứ 158 gia nhập Công ước CAT từ ngày 07/3/2015. Trong suốt thời gian qua, Việt Nam đã có bước chuyển mạnh mẽ từ cam kết sang các hành động cụ thể, đồng bộ và hiệu quả. Hệ thống pháp luật từng bước được hoàn thiện, cơ chế phối hợp liên ngành được củng cố, năng lực thực thi pháp luật được nâng cao, tạo nền tảng quan trọng cho việc bảo đảm quyền không bị tra tấn trong thực tế - một quyền tuyệt đối, không bị hạn chế trong mọi hoàn cảnh.
Trong các kết quả chung đó, công tác tuyên truyền, phổ biến Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn theo Quyết định số 65/QĐ-TTg ngày 12/01/2018 của Thủ tướng Chính phủ đạt nhiều kết quả nổi bật, tích cực. Đây không chỉ là hành trình tuân thủ các cam kết, nghĩa vụ quốc tế, mà còn là biểu hiện cụ thể cho định hướng nhất quán của Đảng và Nhà nước ta trong việc xây dựng một nền tư pháp tiến bộ, hiện đại, thượng tôn pháp luật, lấy con người làm trung tâm. Sau 07 năm thực hiện, Đề án “Tuyên truyền, phổ biến trong cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân về nội dung của Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn” (Đề án) đã đạt nhiều kết quả tích cực, các hoạt động chỉ đạo, hướng dẫn và triển khai thực hiện đã bám sát mục tiêu, phạm vi, nhiệm vụ, đối tượng của Đề án.
Bộ Tư pháp đã chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan thuộc Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao xây dựng Bộ tài liệu tuyên truyền, phổ biến nội dung Công ước chống tra tấn và các quy định của pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn (Bộ tài liệu đã được cập nhật vào tháng 12/2024). Bộ Tài liệu này được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhằm phục vụ việc tuyên truyền, phổ biến nội dung Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn trong cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân.
Nhiều cuốn sách, tài liệu tuyên truyền Công ước CAT đã được biên soạn, phát hành trên các phương tiện thông tin truyền thông, báo chí, phát thanh, truyền hình. Bộ Công an đã phát hành cuốn sách với tựa đề “Báo cáo quốc gia lần thứ nhất của Việt Nam về thực thi Công ước CAT” và cấp phát 10.000 cuốn cho các Bộ, ngành, địa phương; Cuốn sách “Công ước của Liên hợp quốc về Chống tra tấn và các hình thức đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người và sự tham gia của Việt Nam”; cuốn sách “Công ước của Liên hợp quốc về Chống tra tấn và các hình thức đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người và sự tham gia của các quốc gia”; biên dịch cuốn sách “Chống tra tấn: Sổ tay dành cho Thẩm phán và Công tố viên”…
Để phổ biến sâu rộng các nội dung của Công ước, Bộ Tư pháp đã tổ chức hơn 10 Hội nghị tập huấn pháp luật về phòng, chống tra tấn và nội dung Công ước chống tra tấn cho đội ngũ Báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật, cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân. Nhiều địa phương đã tổ chức các Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng về Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn cho đội ngũ cán bộ làm công tác PBGDPL; tổ chức các cuộc tuyên truyền các quy định của Hiến pháp, pháp luật có liên quan về phòng, chống tra tấn cho cán bộ và nhân dân. Hoặc lồng ghép thông qua các hội nghị, lớp tập huấn triển khai các văn bản pháp luật mới đã lồng ghép tuyên truyền, phổ biến nội dung cơ bản của Công ước chống tra tấn và các quy định có liên quan về phòng, chống tra tấn.
Các bộ, ngành, địa phương cũng đã đẩy mạnh tuyên truyền nội dung Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn thông qua các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ gắn với chức năng, nhiệm vụ được giao; thông qua công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án hình sự, xử lý vi phạm hành chính, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, hòa giải ở cơ sở và trợ giúp pháp lý đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động phổ biến Công ước và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn. Đặc biệt công tác trợ giúp pháp lý được triển khai hiệu quả, trong đó có đối với các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, người bị tạm giữ, tạm giam, người có hoàn cảnh khó khăn. Các Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan điều tra, tòa án, cơ sở giam giữ để tiếp cận, tư vấn, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người được trợ giúp. Việc trợ giúp được thực hiện miễn phí, đảm bảo nguyên tắc tôn trọng, bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự, đồng thời truyền tải các thông điệp pháp luật, nội dung Công ước chống tra tấn tới những người dễ bị xâm phạm quyền...
Ngoài ra, các bộ, ngành, địa phương đã thực hiện tuyên tuyền, phổ biến nội dung Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về chống tra tấn bằng nhiều hình thức phù hợp khác, tăng cường truyền thông trên phương tiện thông tin đại chúng; đưa nội dung tuyên truyền, quán triệt pháp luật về phòng chống tra tấn cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên là một trong những nội dung hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam hàng năm; hoặc chủ động sử dụng không gian mạng để tuyên truyền thông qua các trang fanpage, zalo, Facebook, YouTube, trang blog... để tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến nhiều nội dung của Công ước.
Qua quá trình triển khai Đề án đã được các bộ, ngành, địa phương quan tâm nghiên cứu xây dựng, lựa chọn những cách làm hay, sáng tạo, hiệu quả để thực hiện nhân rộng góp phần đưa nội dung quy định của Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn đi vào cuộc sống. Về kinh phí thực hiện Đề án và các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống tra tấn được bảo đảm chủ yếu từ ngân sách nhà nước cấp hằng năm cho công tác PBGDPL nói chung, đồng thời được lồng ghép trong kinh phí thực hiện các chương trình, đề án, kế hoạch có liên quan.
Các hoạt động tuyên truyền, phổ biến Công ước CAT đã được thực hiện thường xuyên với nhiều hình thức đa dạng, phù hợp với đặc điểm, điều kiện thực tế của các bộ, ngành, địa phương; đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, hiểu biết của cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân về nội dung Công ước CAT và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn; giáo dục, bồi dưỡng nâng cao ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật về bảo vệ quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân nhằm nâng cao nhận thức của người dân, xây dựng hình ảnh một Việt Nam tích cực, uy tín trong việc thực hiện các cam kết quốc tế về quyền con người, khẳng định chính sách nhất quán của Việt Nam trong bảo vệ quyền con người./.
Bộ Tư pháp đã chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan thuộc Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao xây dựng Bộ tài liệu tuyên truyền, phổ biến nội dung Công ước chống tra tấn và các quy định của pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn (Bộ tài liệu đã được cập nhật vào tháng 12/2024). Bộ Tài liệu này được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhằm phục vụ việc tuyên truyền, phổ biến nội dung Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn trong cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân.
Nhiều cuốn sách, tài liệu tuyên truyền Công ước CAT đã được biên soạn, phát hành trên các phương tiện thông tin truyền thông, báo chí, phát thanh, truyền hình. Bộ Công an đã phát hành cuốn sách với tựa đề “Báo cáo quốc gia lần thứ nhất của Việt Nam về thực thi Công ước CAT” và cấp phát 10.000 cuốn cho các Bộ, ngành, địa phương; Cuốn sách “Công ước của Liên hợp quốc về Chống tra tấn và các hình thức đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người và sự tham gia của Việt Nam”; cuốn sách “Công ước của Liên hợp quốc về Chống tra tấn và các hình thức đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người và sự tham gia của các quốc gia”; biên dịch cuốn sách “Chống tra tấn: Sổ tay dành cho Thẩm phán và Công tố viên”…
Để phổ biến sâu rộng các nội dung của Công ước, Bộ Tư pháp đã tổ chức hơn 10 Hội nghị tập huấn pháp luật về phòng, chống tra tấn và nội dung Công ước chống tra tấn cho đội ngũ Báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật, cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân. Nhiều địa phương đã tổ chức các Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng về Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn cho đội ngũ cán bộ làm công tác PBGDPL; tổ chức các cuộc tuyên truyền các quy định của Hiến pháp, pháp luật có liên quan về phòng, chống tra tấn cho cán bộ và nhân dân. Hoặc lồng ghép thông qua các hội nghị, lớp tập huấn triển khai các văn bản pháp luật mới đã lồng ghép tuyên truyền, phổ biến nội dung cơ bản của Công ước chống tra tấn và các quy định có liên quan về phòng, chống tra tấn.
Các bộ, ngành, địa phương cũng đã đẩy mạnh tuyên truyền nội dung Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn thông qua các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ gắn với chức năng, nhiệm vụ được giao; thông qua công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án hình sự, xử lý vi phạm hành chính, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, hòa giải ở cơ sở và trợ giúp pháp lý đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động phổ biến Công ước và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn. Đặc biệt công tác trợ giúp pháp lý được triển khai hiệu quả, trong đó có đối với các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, người bị tạm giữ, tạm giam, người có hoàn cảnh khó khăn. Các Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan điều tra, tòa án, cơ sở giam giữ để tiếp cận, tư vấn, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người được trợ giúp. Việc trợ giúp được thực hiện miễn phí, đảm bảo nguyên tắc tôn trọng, bảo vệ quyền con người trong tố tụng hình sự, đồng thời truyền tải các thông điệp pháp luật, nội dung Công ước chống tra tấn tới những người dễ bị xâm phạm quyền...
Ngoài ra, các bộ, ngành, địa phương đã thực hiện tuyên tuyền, phổ biến nội dung Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về chống tra tấn bằng nhiều hình thức phù hợp khác, tăng cường truyền thông trên phương tiện thông tin đại chúng; đưa nội dung tuyên truyền, quán triệt pháp luật về phòng chống tra tấn cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên là một trong những nội dung hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam hàng năm; hoặc chủ động sử dụng không gian mạng để tuyên truyền thông qua các trang fanpage, zalo, Facebook, YouTube, trang blog... để tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến nhiều nội dung của Công ước.
Qua quá trình triển khai Đề án đã được các bộ, ngành, địa phương quan tâm nghiên cứu xây dựng, lựa chọn những cách làm hay, sáng tạo, hiệu quả để thực hiện nhân rộng góp phần đưa nội dung quy định của Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn đi vào cuộc sống. Về kinh phí thực hiện Đề án và các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống tra tấn được bảo đảm chủ yếu từ ngân sách nhà nước cấp hằng năm cho công tác PBGDPL nói chung, đồng thời được lồng ghép trong kinh phí thực hiện các chương trình, đề án, kế hoạch có liên quan.
Các hoạt động tuyên truyền, phổ biến Công ước CAT đã được thực hiện thường xuyên với nhiều hình thức đa dạng, phù hợp với đặc điểm, điều kiện thực tế của các bộ, ngành, địa phương; đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, hiểu biết của cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân về nội dung Công ước CAT và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn; giáo dục, bồi dưỡng nâng cao ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật về bảo vệ quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân nhằm nâng cao nhận thức của người dân, xây dựng hình ảnh một Việt Nam tích cực, uy tín trong việc thực hiện các cam kết quốc tế về quyền con người, khẳng định chính sách nhất quán của Việt Nam trong bảo vệ quyền con người./.
Đinh Thị Ánh Hồng
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý