Phê duyệt Đề án đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao người dân tộc thiểu số cho các ngành, lĩnh vực trọng điểm

Việc phê duyệt Đề án tiếp tục khẳng định quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước về phát triển con người toàn diện, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển. Thông qua Đề án, người dân tộc thiểu số được tạo điều kiện học tập, nâng cao trình độ trong các ngành, lĩnh vực trọng điểm có nhu cầu nhân lực cao, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo.
Đối tượng áp dụng và mục tiêu của Đề án
Đề án áp dụng đối với học sinh, sinh viên, học viên là người dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo hoặc thuộc hộ nghèo theo học các ngành, lĩnh vực trọng điểm. Đồng thời, các trường dự bị đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, học viện, viện nghiên cứu cùng các cơ quan, tổ chức liên quan cũng là đối tượng tham gia tổ chức và triển khai Đề án.
Mục tiêu xuyên suốt của Đề án là mở rộng công bằng trong tiếp cận giáo dục chất lượng cao, từng bước hình thành lực lượng lao động và đội ngũ cán bộ nòng cốt là người dân tộc thiểu số, có đủ trình độ, phẩm chất và năng lực, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động hiện đại và đóng góp trực tiếp cho sự phát triển của các địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Trong giai đoạn 2026–2035, Đề án đặt mục tiêu tuyển mới hằng năm từ 2.000 đến 2.500 sinh viên là người dân tộc thiểu số trình độ cao đẳng, đại học. Trong số này, phấn đấu thu hút từ 1.000 đến 1.500 sinh viên có tiềm năng để đào tạo, bồi dưỡng, hình thành lực lượng lao động và cán bộ nòng cốt phục vụ phát triển kinh tế – xã hội tại các vùng đặc thù. Cơ cấu ngành đào tạo được xác định theo hướng phù hợp với nhu cầu thực tiễn, trong đó nhóm ngành sức khỏe chiếm khoảng 7% đến 10%, nông – lâm nghiệp từ 5% đến 10%, du lịch từ 5% đến 10%, số còn lại thuộc các ngành, lĩnh vực trọng điểm khác.
Song song với đào tạo đại học và cao đẳng, Đề án cũng chú trọng phát triển nguồn nhân lực trình độ cao. Theo đó, quy mô đào tạo trình độ thạc sĩ, tiến sĩ là người dân tộc thiểu số phấn đấu tăng tối thiểu 10% mỗi năm; quy mô tuyển sinh đào tạo dự bị đại học cũng được đặt mục tiêu tăng ít nhất 10% hằng năm, tạo nguồn bền vững cho đào tạo trình độ cao trong dài hạn.
Định hướng ngành nghề đào tạo gắn với nhu cầu phát triển bền vững
Định hướng đến năm 2045, Đề án tiếp tục mở rộng quy mô và phạm vi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là người dân tộc thiểu số trong các ngành, lĩnh vực trọng điểm, có thế mạnh, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, góp phần xây dựng đội ngũ trí thức, chuyên gia, cán bộ quản lý là người dân tộc thiểu số ngày càng vững mạnh.
Về định hướng ngành nghề đào tạo, trong giai đoạn 2026–2030, Đề án tập trung vào các lĩnh vực có nhu cầu nhân lực cao và gắn chặt với phát triển bền vững, gồm: sức khỏe, công nghệ thông tin, nông nghiệp, tài chính – ngân hàng, đào tạo giáo viên, du lịch và công tác xã hội. Giai đoạn 2030–2035, phạm vi đào tạo sẽ tiếp tục được mở rộng, bổ sung các ngành, lĩnh vực phù hợp với yêu cầu phát triển mới của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và cả nước.
Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo và chuyển đổi số giáo dục
Để triển khai hiệu quả Đề án, Chính phủ xác định thực hiện đồng bộ nhiều nhóm giải pháp trọng tâm, bao trùm toàn bộ quá trình từ tạo nguồn, tổ chức đào tạo đến bảo đảm đầu ra và hoàn thiện cơ chế, chính sách. Trong đó, ưu tiên nâng cao năng lực và chất lượng hệ thống cơ sở đào tạo, đặc biệt là các trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú và cơ sở dự bị đại học. Đồng thời, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm cho một số cơ sở giáo dục đại học chủ chốt nhằm bảo đảm điều kiện về cơ sở vật chất, chương trình đào tạo và đội ngũ giảng viên đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Chương trình, giáo trình và tài liệu giảng dạy sẽ được rà soát, điều chỉnh hoặc xây dựng mới theo hướng hiện đại, thiết thực, phù hợp với trình độ người học và điều kiện kinh tế – xã hội của vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo. Việc đổi mới nội dung và phương pháp đào tạo được xác định là yếu tố then chốt nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo.
Cùng với đó, Đề án đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng khoa học, công nghệ trong giáo dục và đào tạo. Việc xây dựng nền tảng quản lý đào tạo số thống nhất, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong tuyển sinh, quản lý người học, phân tích và dự báo nhu cầu nhân lực được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng đào tạo. Hệ thống học liệu số đa ngôn ngữ, bao gồm tiếng Việt và một số tiếng dân tộc phổ biến, sẽ từng bước được phát triển, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận tri thức cho người học.
Huy động nguồn lực và xây dựng hệ sinh thái đào tạo gắn với thị trường lao động
Đề án cũng nhấn mạnh yêu cầu huy động và đa dạng hóa nguồn lực thực hiện. Ngân sách nhà nước giữ vai trò chủ đạo, đồng thời được lồng ghép với các chương trình, đề án, chương trình mục tiêu quốc gia có liên quan. Bên cạnh đó, khuyến khích hợp tác công – tư, huy động sự tham gia của doanh nghiệp, cơ sở đào tạo tư thục và các nguồn lực xã hội hợp pháp nhằm hỗ trợ đào tạo, phát triển nguồn nhân lực người dân tộc thiểu số theo đúng quy định của pháp luật.
Một nội dung quan trọng khác của Đề án là xây dựng hệ sinh thái đào tạo gắn với thị trường lao động, bảo đảm đầu ra bền vững cho người học. Các cơ sở đào tạo sẽ tăng cường kết nối với doanh nghiệp, trung tâm dịch vụ việc làm và chính quyền địa phương để tư vấn, giới thiệu việc làm ngay trong quá trình đào tạo; đồng thời xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nghề nghiệp, thị trường lao động và xu hướng việc làm theo từng vùng, miền.
Hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù và tăng cường hợp tác, hội nhập quốc tế
Bên cạnh đó, Đề án tập trung nghiên cứu, hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù cho người học là người dân tộc thiểu số, như miễn, giảm học phí; hỗ trợ chi phí học tập, sinh hoạt và chỗ ở; bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học; xây dựng cơ chế phát hiện, bồi dưỡng tài năng; đổi mới tuyển sinh và đào tạo linh hoạt; đồng thời có chính sách thu hút giáo viên, cán bộ chất lượng cao công tác tại vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.
Công tác tư vấn hướng nghiệp, truyền thông và hợp tác quốc tế cũng được chú trọng nhằm định hướng nghề nghiệp phù hợp, lan tỏa chính sách, khơi dậy khát vọng học tập, vươn lên của người dân tộc thiểu số. Đề án tạo điều kiện để sinh viên dân tộc thiểu số xuất sắc được tham gia các chương trình học tập, trao đổi ở nước ngoài, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hội nhập quốc tế trong dài hạn.
Với tầm nhìn dài hạn, mục tiêu rõ ràng và giải pháp đồng bộ, Đề án “Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao người dân tộc thiểu số trong một số ngành, lĩnh vực trọng điểm” được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến căn bản trong phát triển nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và bao trùm của đất nước trong giai đoạn mới.

Nguyễn Anh Vũ
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý