Báo cáo tại Hội nghị, Phó Cục trưởng Cục PBGDPL&TGPL Ngô Quỳnh Hoa cho biết, năm 2025, công tác TGPL tiếp tục được triển khai đồng bộ, bám sát yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh cả nước thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.
Một trong những điểm nhấn nổi bật là việc triển khai hiệu quả các hoạt động trong khuôn khổ Dự án “Tăng cường trợ giúp pháp lý cho người nghèo và đối tượng yếu thế” do Ngân hàng Thế giới tài trợ. Thông qua dự án, năng lực chuyên môn của đội ngũ trợ giúp viên pháp lý từng bước được nâng cao; phương thức cung cấp dịch vụ TGPL được đổi mới theo hướng lấy người dân làm trung tâm, tăng cường tiếp cận sớm, tiếp cận chủ động đối với các vụ việc có tính chất phức tạp.
Công tác hướng dẫn nghiệp vụ tiếp tục được chú trọng. Cục PBGDPL&TGPL đã kịp thời giải đáp khó khăn, vướng mắc của các địa phương trong tổ chức và triển khai TGPL, đặc biệt là những vấn đề phát sinh trong quá trình sắp xếp Trung tâm TGPL nhà nước thuộc Sở Tư pháp. Việc tổ chức đánh giá 76 vụ việc tham gia tố tụng thành công của 15 địa phương không chỉ góp phần nâng cao chất lượng chuyên môn mà còn tạo động lực lan tỏa các mô hình, cách làm hiệu quả trong toàn hệ thống[1].
Năm 2025 cũng ghi dấu ấn trong công tác xây dựng đội ngũ khi Cục tổ chức thành công kỳ kiểm tra kết quả tập sự TGPL cho 24 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, bảo đảm nghiêm túc, đúng quy định, góp phần chuẩn hóa đội ngũ người thực hiện TGPL trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng ngày càng cao.

Các số liệu thống kê tại Hội nghị cho thấy quy mô và hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý (TGPL) tiếp tục được mở rộng, chất lượng vụ việc không ngừng được nâng cao. Từ đầu năm đến nay, các tổ chức thực hiện TGPL trên toàn quốc đã thụ lý 29.141 vụ việc, trong đó có 2.800 vụ việc tư vấn, 26.117 vụ việc tham gia tố tụng và 222 vụ việc đại diện ngoài tố tụng. Đồng thời, đã kết thúc 27.578 vụ việc TGPL, gồm 2.800 vụ việc tư vấn, 24.588 vụ việc tham gia tố tụng và 190 vụ việc đại diện ngoài tố tụng.
Đáng chú ý, 100% vụ việc TGPL đã kết thúc đều được thẩm định, đánh giá đạt chất lượng khá trở lên[2], thể hiện sự chuyển biến rõ nét về hiệu quả và tính chuyên nghiệp trong hoạt động trợ giúp pháp lý. Trong số các vụ việc tham gia tố tụng, có 10.330 vụ việc TGPL tham gia tố tụng thành công, bao gồm 5.169 vụ việc bào chữa và 5.161 vụ việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người được trợ giúp pháp lý.
Những con số này không chỉ phản ánh nỗ lực của đội ngũ trợ giúp viên pháp lý, luật sư tham gia TGPL mà còn khẳng định niềm tin ngày càng lớn của người dân đối với chính sách nhân văn của Nhà nước.

Trong nhiệm kỳ 2021–2025, công tác trợ giúp pháp lý tiếp tục được chú trọng hoàn thiện về thể chế, tổ chức bộ máy và năng lực thực thi. Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý đã chủ động tham mưu đề xuất đưa dự án Luật Trợ giúp pháp lý vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026 của Quốc hội, đồng thời phối hợp nghiên cứu, chuẩn bị nội dung phục vụ đề xuất sửa đổi Luật Trợ giúp pháp lý trình Chính phủ trong tháng 12/2025. Trọng tâm là rà soát, bổ sung các quy định liên quan đến phân cấp, phân định thẩm quyền trong lĩnh vực quản lý nhà nước về trợ giúp pháp lý, bảo đảm thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật.
Bên cạnh đó, Cục đã tham mưu trình Lãnh đạo Bộ ban hành Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư liên tịch số 10/2018/TTLT-BTP-BCA-BQP-BTC-TANDTC-VKSNDTC về phối hợp thực hiện trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng, nhằm tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn, tăng cường trách nhiệm phối hợp của các cơ quan tiến hành tố tụng, bảo đảm tốt hơn quyền được trợ giúp pháp lý của người được trợ giúp.
Cùng với hoàn thiện thể chế, tổ chức bộ máy TGPL từng bước được kiện toàn theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Hệ thống Trung tâm TGPL nhà nước và Chi nhánh của Trung tâm được sắp xếp phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương, gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Bước sang năm 2026 và giai đoạn 2026–2030, công tác TGPL được xác định tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, thích ứng với bối cảnh mới của đất nước. Trọng tâm là hoàn thiện, trình Quốc hội thông qua các dự án: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật TGPL và nghiên cứu xây dựng Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật được sửa đổi, bổ sung.
Cục PBGDPL&TGPL sẽ tiếp tục tham mưu xây dựng và ban hành các kế hoạch chuyên đề, trong đó có Kế hoạch hoạt động TGPL cho người khuyết tật có khó khăn về tài chính; triển khai các nhiệm vụ TGPL gắn với công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
Một định hướng quan trọng khác là tăng cường phối hợp liên ngành, đặc biệt với Tòa án nhân dân tối cao và Bộ Công an trong việc tổ chức người thực hiện TGPL trực tại Tòa án, tham gia TGPL trong hoạt động điều tra hình sự, qua đó nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người ngay từ giai đoạn đầu của quá trình tố tụng.

Trong bối cảnh đất nước tiếp tục đổi mới toàn diện, công tác trợ giúp pháp lý không chỉ là một chính sách an sinh xã hội mà còn là thước đo mức độ bảo đảm công bằng, tiến bộ trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Những kết quả đạt được trong năm 2025 và suốt nhiệm kỳ 2021–2025 đã khẳng định vị trí, vai trò ngày càng quan trọng của TGPL trong đời sống pháp lý – xã hội.
Với quyết tâm đổi mới, sự đồng hành của các bộ, ngành, địa phương và đội ngũ người thực hiện TGPL, công tác trợ giúp pháp lý trong giai đoạn tới được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển bền vững, thực chất, góp phần bảo đảm mọi người dân, đặc biệt là người yếu thế, đều có cơ hội bình đẳng trong tiếp cận công lý và thụ hưởng công bằng xã hội.

Nguyễn Anh Vũ
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý

---