Kết quả triển khai công tác trợ giúp pháp lý gắn với thực hiện Nghị quyết số 30/NQ-TW của Bộ Chính trị giai đoạn 2023 – 2025 tại khu vực đồng bằng sông Hồng

Trong giai đoạn 2023 - 2025, việc nghiên cứu, học tập, quán triệt và tuyên truyền thực hiện Nghị quyết số 30-NQ/TW đã được các địa phương tại khu vực đồng bằng sông Hồng triển khai nghiêm túc, bài bản, gắn với nhiệm vụ chính trị và yêu cầu thực tiễn tại cơ sở. Các địa phương đã tổ chức hàng trăm buổi truyền thông pháp luật có lồng ghép nội dung trợ giúp pháp lý, tập trung vào các quyền cơ bản của người dân, quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, các lĩnh vực pháp luật liên quan trực tiếp đến đời sống như đất đai, hôn nhân và gia đình, chính sách xã hội,…tập trung vào các nhóm yếu thế như người nghèo, người dân tộc thiểu số, người khuyết tật, trẻ em, người cao tuổi và các đối tượng chính sách khác. Thông qua các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật gắn với trợ giúp pháp lý, nhận thức của người dân ngày càng được nâng cao, nhiều người dân đã chủ động tìm đến Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước khi gặp khó khăn, vướng mắc pháp luật. Qua đó, góp phần đưa Nghị quyết của Bộ Chính trị đi vào cuộc sống, tạo sự đồng thuận xã hội và niềm tin của Nhân dân đối với chính sách pháp luật của Nhà nước.
          Từ năm 2023 đến hết ngày 30/6/2025, các Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tại khu vực đồng bằng sông Hồng đã thực hiện tổng cộng 20.412 vụ việc trợ giúp pháp lý, bao gồm tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng và đại diện ngoài tố tụng cho người được trợ giúp pháp lý. Bên cạnh việc tiếp nhận và giải quyết vụ việc tại trụ sở, nhiều địa phương đã chủ động triển khai các đợt trợ giúp pháp lý ngoài trụ sở; kết hợp với các buổi tập huấn, sinh hoạt pháp luật tại cơ sở. Hoạt động này đã giúp người dân, đặc biệt là người nghèo và các đối tượng yếu thế, giảm bớt chi phí đi lại, dễ dàng tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý kịp thời, hiệu quả. Thông qua công tác trợ giúp pháp lý, nhiều vụ việc tranh chấp, mâu thuẫn đã được giải quyết, tình trạng vi phạm pháp luật do thiếu hiểu biết pháp lý từng bước được hạn chế. Các nội dung về trợ giúp pháp lý thuộc 03 Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021–2025, gồm: Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững; Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đã được triển khai lồng ghép tại một số tỉnh thuộc vùng đồng bằng sông Hồng. Việc triển khai các nội dung này không chỉ góp phần nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân mà còn tăng cường năng lực chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý tại địa phương.
Song song với việc triển khai các hoạt động chuyên môn, các địa phương trong khu vực sông Hồng đã quan tâm hoàn thiện cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện công tác trợ giúp pháp lý. Các địa phương đã chỉ đạo ban hành các kế hoạch triển khai chính sách trợ giúp pháp lý kịp thời, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, bảo đảm sự thống nhất trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Ngoài ra, công tác kiện toàn tổ chức Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước từng bước được chú trọng. Một số địa phương đã chủ động lồng ghép nguồn lực từ các chương trình, đề án, kế hoạch có liên quan để hỗ trợ hoạt động trợ giúp pháp lý.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác trợ giúp pháp lý tại khu vực đồng bằng sông Hồng vẫn còn gặp không ít khó khăn như: nhận thức của người dân về quyền được trợ giúp pháp lý còn hạn chế, người dân còn chưa chủ động tìm đến dịch vụ trợ giúp pháp lý khi gặp khó khăn, tâm lý e ngại tiếp xúc với cơ quan pháp luật khiến nhu cầu trợ giúp pháp lý chưa được bộc lộ đầy đủ. Ngoài ra, biên chế và lực lượng người thực hiện trợ giúp pháp lý chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn; hoạt động xã hội hóa hiện trợ giúp pháp lý chưa thu hút được nhiều tổ chức, cá nhân tham gia. Nhiều tổ chức hành nghề luật sư chưa thực sự quan tâm đến công tác trợ giúp pháp lý, khi thực hiện trợ giúp pháp lý còn chưa thật sự tận tâm, nghiên cứu hồ sơ, luận cứ bào chữa còn sơ sài, thiếu thuyết phục nên kết quả chưa cao.
          Trong thời gian tới, để tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết số 30-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng đồng bằng sông Hồng, đồng thời nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác trợ giúp pháp lý, cần tiếp tục tăng cường công tác quán triệt, tuyên truyền, truyền thông pháp luật gắn với trợ giúp pháp lý. Đẩy mạnh tuyên truyền về quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý; đa dạng hóa hình thức truyền thông theo hướng dễ hiểu, thiết thực, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Tăng cường lồng ghép nội dung trợ giúp pháp lý trong các chương trình, đề án, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, các Chương trình mục tiêu quốc gia; chú trọng địa bàn cơ sở, khu vực nông thôn, vùng khó khăn và các nhóm yếu thế trong xã hội. Tập trung nâng cao chất lượng giải quyết vụ việc trợ giúp pháp lý, nhất là các vụ việc tham gia tố tụng; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý. Quan tâm bố trí, sắp xếp, bổ sung biên chế cho các Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước; thường xuyên tổ chức bồi dưỡng, tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ cho trợ giúp viên pháp lý, luật sư, cộng tác viên tham gia trợ giúp pháp lý. Chú trọng nâng cao kỹ năng tranh tụng, tư vấn pháp luật, kỹ năng làm việc với các đối tượng yếu thế; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý.