Hoàn thiện hành lang pháp lý bảo vệ an ninh quốc gia trong không gian mạng

Việc ban hành Luật An ninh mạng năm 2025 nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước về bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian mạng; đồng thời khắc phục những bất cập, chồng chéo trong quá trình thực hiện Luật An ninh mạng năm 2018 và Luật An toàn thông tin mạng năm 2015, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và phù hợp với thông lệ, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Hoàn thiện và chuẩn hóa hệ thống khái niệm về an ninh mạng
Theo đó, Luật đã quy định 23 khái niệm, thuật ngữ có liên quan đến an ninh mạng, bao gồm an ninh mạng, an ninh thông tin mạng, an ninh dữ liệu, bảo vệ an ninh mạng, không gian mạng, không gian mạng quốc gia, hệ thống thông tin, chủ quản hệ thống thông tin, phần mềm độc hại, phần cứng độc hại, nhật ký hệ thống, tội phạm mạng, tấn công mạng, khủng bố mạng, gián điệp mạng, nguy cơ đe dọa an ninh mạng, sự cố an ninh mạng, tình huống nguy hiểm về an ninh mạng, tài khoản số, mật mã dân sự, sản phẩm an ninh mạng, dịch vụ an ninh mạng, hệ thống thông tin cơ yếu.
Có 20 hành vi bị nghiêm cấm về an ninh mạng
Theo đó, các hành vi đăng tải, phát tán thông tin trên không gian mạng bao gồm tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bao gồm: tuyên truyền xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân; chiến tranh tâm lý, kích động chiến tranh xâm lược, chia rẽ, gây thù hận giữa các dân tộc, tôn giáo và nhân dân các nước; xúc phạm dân tộc, quốc kỳ, quốc huy, quốc ca, vĩ nhân, lãnh tụ, danh nhân, anh hùng dân tộc. Xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xúc phạm tôn giáo, phân biệt đối xử về giới, phân biệt chủng tộc. Bịa đặt, vu khống, thông tin sai sự thật, xâm phạm nhân phẩm, danh dự, uy tín của người khác hoặc gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác. Sai sự thật gây hoang mang trong Nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế - xã hội, gây khó khăn cho hoạt động bình thường của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác; thông tin bịa đặt, sai sự thật về sản phẩm, hàng hóa, tiền, trái phiếu, tín phiếu, công trái, séc và các loại giấy tờ có giá khác; thông tin bịa đặt, sai sự thật trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, thương mại điện tử, kinh doanh theo phương thức đa cấp, chứng khoán.
Thực hiện hành vi không gian mạng như tổ chức, hoạt động, câu kết, xúi giục, mua chuộc, lừa gạt, lôi kéo, đào tạo, huấn luyện người chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.  Kích động, kêu gọi, vận động, xúi giục, đe dọa, gây chia rẽ, tiến hành hoạt động vũ trang hoặc dùng bạo lực nhằm chống chính quyền nhân dân; kêu gọi, vận động, xúi giục, đe dọa, lôi kéo tụ tập đông người gây rối, chống người thi hành công vụ, cản trở hoạt động của cơ quan, tổ chức gây mất ổn định về an ninh, trật tự.
Chiếm đoạt, mua bán, thu giữ, cố ý làm lộ thông tin thuộc bí mật nhà nước, bí mật công tác, bí mật kinh doanh; chiếm đoạt, mua bán, thu giữ, cố ý làm lộ bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư gây ảnh hưởng đến danh dự, uy tín, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân; cố ý nghe lén, ghi âm, ghi hình trái phép các cuộc đàm thoại trên không gian mạng; tiết lộ thông tin về sản phẩm mật mã dân sự, thông tin về khách hàng sử dụng hợp pháp sản phẩm mật mã dân sự; sử dụng, kinh doanh các sản phẩm mật mã dân sự không rõ nguồn gốc. Hoạt động mại dâm, tệ nạn xã hội, mua bán người, các bộ phận cơ thể người; tuyên truyền văn hóa phẩm dâm ô, đồi trụy; kích động, cổ xúy bạo lực, lối sống trụy lạc, lệch chuẩn, phá hoại thuần phong, mỹ tục của dân tộc, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng.
Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; tổ chức đánh bạc, đánh bạc qua mạng Internet; trộm cắp cước viễn thông quốc tế trên nền Internet; tuyên truyền, quảng cáo, mua bán hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục cấm theo quy định của pháp luật; vi phạm bản quyền và sở hữu trí tuệ trên không gian mạng. Giả mạo trang thông tin điện tử của cơ quan, tổ chức, cá nhân; làm giả, lưu hành, trộm cắp, mua bán, thu thập, trao đổi trái phép thông tin thẻ tín dụng, tài khoản ngân hàng, tài sản mã hóa, tài sản số của người khác; phát hành, cung cấp, sử dụng trái phép các phương tiện thanh toán; giả mạo giấy tờ của cơ quan, tổ chức.
Sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để giả mạo video, hình ảnh, giọng nói của người khác trái quy định của pháp luật; tạo lập, đăng tải, phát tán thông tin bị nghiêm cấm. Thu thập, sử dụng, phát tán, trao đổi, chuyển nhượng, kinh doanh trái pháp luật thông tin, dữ liệu cá nhân của người khác; hướng dẫn, xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội hoặc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật; thực hiện hành vi khác trên không gian mạng bằng việc sử dụng công nghệ thông tin, phương tiện điện tử để vi phạm pháp luật về an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.
Thực hiện tấn công mạng, khủng bố mạng, gián điệp mạng, tội phạm mạng, tội phạm sử dụng công nghệ cao; gây sự cố, tấn công, xâm nhập, chiếm quyền điều khiển, làm sai lệch, gián đoạn, ngưng trệ, tê liệt hoặc phá hoại hệ thống thông tin.
Sản xuất, đưa vào sử dụng công cụ, phương tiện, phần mềm hoặc có hành vi cản trở, gây rối loạn hoặc phát tán thư rác, tin nhắn rác, cuộc gọi rác, chương trình tin học gây hại đến hoạt động của mạng viễn thông, mạng Internet, mạng máy tính, hệ thống thông tin, hệ thống xử lý và điều khiển thông tin, phương tiện điện tử.
Xâm nhập trái phép vào mạng viễn thông, mạng máy tính, hệ thống thông tin, hệ thống xử lý và điều khiển thông tin, cơ sở dữ liệu, phương tiện điện tử của người khác. Chống lại hoặc cản trở hoạt động của lực lượng bảo vệ an ninh mạng; tấn công, vô hiệu hóa trái pháp luật làm mất tác dụng biện pháp bảo vệ an ninh mạng.
Lợi dụng hoặc lạm dụng hoạt động bảo vệ an ninh mạng để xâm phạm chủ quyền, lợi ích, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc để trục lợi. Hành vi khác vi phạm quy định của Luật này.
Tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet và các dịch vụ gia tăng trên không gian mạng tại Việt Nam
Luật quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc phối hợp ngăn chặn, loại bỏ thông tin vi phạm pháp luật về an ninh mạng theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, Luật bổ sung, tăng cường các quy định về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, mở rộng yêu cầu bảo vệ đối với người cao tuổi và người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi. Các quy định này làm rõ trách nhiệm của gia đình, cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trong việc phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi lợi dụng không gian mạng xâm hại trẻ em và các nhóm yếu thế.
Khuyến khích nghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực an ninh mạng
Đồng thời ưu tiên đầu tư hạ tầng, sản phẩm và dịch vụ an ninh mạng trong nước, từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, giảm phụ thuộc vào bên ngoài, góp phần bảo đảm an ninh mạng quốc gia trong dài hạn. Tiếp tục tạo cơ sở pháp lý để mở rộng và tăng cường hợp tác quốc tế về an ninh mạng trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia; đồng thời nội luật hóa các nội dung cơ bản của Công ước Liên hợp quốc về phòng, chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội), qua đó nâng cao hiệu quả phối hợp, chia sẻ thông tin và năng lực phòng ngừa, xử lý tội phạm mạng xuyên quốc gia.