Luật Phòng bệnh năm 2025 – đổi mới tư duy trong chủ động phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe người dân

Theo đó, Luật Phòng bệnh gồm có 6 chương, 46 điều trong đó kế thừa 05 điều từ Luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm, sửa đổi 38 điều và bổ sung mới 17 điều. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 và tập trung quy định về phòng, chống bệnh truyền nhiễm; phòng, chống bệnh không lây nhiễm; phòng, chống rối loạn tâm thần; dinh dưỡng trong phòng bệnh; điều kiện bảo đảm để phòng bệnh. Trong đó có nhiều điểm mới đáng chú ý.
 1. Ngày sức khỏe toàn dân Việt Nam
Theo đó, ngày 07 tháng 4 hằng năm được xác định là Ngày Sức khỏe toàn dân Việt Nam, nhằm góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, xây dựng môi trường sống an toàn, khoẻ mạnh, ý thức tự giác, thói quen, nếp sống, trách nhiệm của mỗi người dân và toàn xã hội trong việc chủ động rèn luyện, bảo vệ và nâng cao sức khỏe.
2. Chú trọng công tác thông tin, giáo dục, truyền thông phòng bệnh
Với phương châm phòng bệnh chủ động là chính, lấy người dân làm trung tâm, chú trọng chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời. Theo đó, thực hiện kết hợp các biện pháp chuyên môn y tế với biện pháp hành chính, biện pháp xã hội và biện pháp khác trong triển khai hoạt động phòng bệnh.
Theo đó, Luật quy định rõ về dối tượng, nội dung, yêu cầu và hình thức thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng bệnh. Tổ chức, gia đình, cá nhân được thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng bệnh, trong đó ưu tiên các đối tượng là người mắc bệnh truyền nhiễm, người bị nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm, người mang mầm bệnh truyền nhiễm và người tiếp xúc; người có nguy cơ, người trong vùng có dịch bệnh, vùng có nguy cơ dịch bệnh; người mắc bệnh không lây nhiễm, người mắc rối loạn tâm thần, người có nguy cơ mắc bệnh không lây nhiễm, người có nguy cơ mắc rối loạn tâm thần; người khuyết tật, người cao tuổi, người dân tộc thiểu số, phụ nữ; người đang sinh sống tại khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người học.
Nội dung thông tin, giáo dục và truyền thông về phòng bệnh bao gồm đường lối, chủ trương của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước về phòng bệnh; vai trò, quyền lợi, trách nhiệm và nghĩa vụ của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trong thực hiện pháp luật về phòng bệnh; chính sách, biện pháp về phòng, chống bệnh truyền nhiễm; phòng, chống bệnh không lây nhiễm; phòng, chống rối loạn tâm thần; dinh dưỡng trong phòng bệnh và điều kiện bảo đảm để phòng bệnh; chính sách, biện pháp về dự phòng và sơ cứu, cấp cứu thương tích tại cộng đồng; chính sách, biện pháp về quản lý sức khỏe và ứng dụng công nghệ thông tin trong phòng bệnh; chính sách, biện pháp về truyền thông thay đổi hành vi và lối sống để phòng bệnh; các lĩnh vực y tế khác có liên quan đến phòng bệnh.
Về yêu cầu của thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng bệnh, Luật quy định bảo đảm chính xác, khoa học, rõ ràng, dễ hiểu, thiết thực, kịp thời, có tính lan tỏa, dễ tiếp cận, khuyến khích cá nhân, người có nguy cơ mắc bệnh, người bệnh thực hiện các hành vi có lợi cho sức khỏe; phù hợp với truyền thống văn hoá, bản sắc dân tộc, đạo đức xã hội, tôn giáo, tín ngưỡng, giới tính và phong tục tập quán; phù hợp với đặc điểm của từng địa bàn, từng đối tượng được thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng bệnh.
Hình thức thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng bệnh có thể là trực tiếp; gián tiếp thông qua các phương tiện truyền thông; chiến dịch, sự kiện, triển lãm, cuộc thi về phòng bệnh và hình thức khác.
Đặc biệt, Luật còn quy định trách nhiệm thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng bệnh, trong đó cơ quan quản lý nhà nước về phòng bệnh có trách nhiệm hướng dẫn thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng bệnh; phối hợp với các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng bệnh. Cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, có trách nhiệm thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng bệnh. Cơ quan báo chí có trách nhiệm phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước về phòng bệnh xây dựng chuyên mục cho công tác thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng bệnh.
3. Các hành vi bị nghiêm cấm trong phòng bệnh
- Tuyên truyền, phổ biến hoặc đưa ra thông tin có nội dung trái với đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và hướng dẫn chuyên môn của cơ quan có thẩm quyền về công tác phòng bệnh.
- Cản trở việc thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng bệnh. Cố ý khai báo, thông tin giả mạo, sai lệch, sai sự thật về phòng bệnh. Phân biệt đối xử, kỳ thị trong phòng bệnh. Không triển khai hoặc triển khai không kịp thời hoặc triển khai không đầy đủ các biện pháp phòng bệnh theo quy định. Sử dụng các biện pháp phòng bệnh không có cơ sở khoa học, trái với chuẩn mực đạo đức, văn hóa. Tổ chức tiêm chủng, tổ chức xét nghiệm tại cơ sở, địa điểm không đủ điều kiện.
- Các hành vi bị nghiêm cấm trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm, bao gồm cố ý phát tán, làm lây lan tác nhân gây bệnh truyền nhiễm; tiếp cận trái phép; sử dụng không đúng mục đích hoặc thay đổi mục đích sử dụng tác nhân gây bệnh truyền nhiễm khi chưa được người có thẩm quyền cho phép; che giấu, cố ý không khai báo các trường hợp mắc bệnh truyền nhiễm theo quy định của pháp luật; không chấp hành các biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền. có hành vi gian dối, giả mắc rối loạn tâm thần để trục lợi, trốn tránh các nghĩa vụ pháp luật.
4. Quyền lợi của người dân và chính sách ưu tiên vùng khó khăn
Được hưởng chính sách khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên; được bảo đảm công bằng trong tiếp cận vắc xin, sinh phẩm; hướng dẫn thực hiện dinh dưỡng hợp lý, trong đó chú trọng dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời.
Các chính sách ưu tiên đối với khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn như: Tiếp cận dịch vụ phòng bệnh; thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng bệnh; hỗ trợ thực hiện các biện pháp dinh dưỡng trong phòng bệnh cho một số đối tượng; phát triển nguồn nhân lực làm công tác phòng bệnh.
5. Chính sách ưu đãi nhân lực làm công tác phòng bệnh
 Bao gồm ưu đãi đặc thù, vượt trội đối với nhân viên y tế tại trạm y tế cấp xã, cơ sở y tế dự phòng; thu hút, tuyển dụng, ưu đãi, bố trí và sử dụng hợp lý nhân lực làm công tác phòng bệnh; khuyến khích cấp học bổng hoặc trợ cấp cho người học thuộc lĩnh vực phòng bệnh; cơ sở y tế dự phòng được tự chủ quyết định mức thu nhập tăng thêm từ nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách nhà nước cấp./.

Hoàng Việt Hà
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý