Hoàn thiện cơ sở pháp lý về tổ chức và hoạt động của lực lượng Cảnh sát môi trường

Thực hiện Nghị quyết số 190/2025/QH15 ngày 19/02/2025 của Quốc hội về xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, bám sát chủ trương của Đảng về sắp xếp, tinh gọn bộ máy, theo chức năng và nhiệm vụ được giao, Bộ Công an đã tổ chức đánh giá tình hình thực hiện Pháp lệnh Cảnh sát môi trường năm 2014 và đề xuất xây dựng dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Cảnh sát môi trường với những điểm mới đáng lưu ý.
Thẩm quyền kiểm tra việc chấp hành pháp luật về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm được giao cho Trưởng Công an xã, phường, đặc khu, đồn công an
Trước đây, thẩm quyền này được giao cho Công an cấp huyện. Theo đó, khoản 5 Điều 7 Pháp lệnh Cảnh sát môi trường năm 2014 được sửa đổi theo hướng Trưởng công an xã, phương, đặc khu, đồn công an có thẩm quyền kiểm tra việc chấp hành pháp luật về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm. Việc giao thẩm quyền trên cho công an cấp xã, đồn công an nhằm bảo đảm chủ thể, lực lượng đảm nhiệm chức năng, nhiệm vụ phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm khi không còn Công an cấp huyện; đồng thời, đảm bảo việc phòng ngừa, đấu tranh ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm ngay từ sớm, từ địa bàn cơ sở.
 “Cảnh sát môi trường” được đổi tên thành “Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường”
Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Cảnh sát môi trường đã sửa đổi “Cảnh sát môi trường” thành “Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường” để phù hợp với quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Tổ chức cơ quan Điều tra hình sự, Luật Bảo vệ môi trường.., với chức năng, nhiệm vụ thực tế của lực lượng này được giao và Thông tư số 99/2020/TT-BCA ngày 08/10/2020 của Bộ Công an quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường.
 
 
Quy định cụ thể Lực lượng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường
Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Cảnh sát môi trường đã bổ sung riêng một Điều (Điều 8) về Lực lượng Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường. Quy định này nhằm xác định rõ chủ thể thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn được pháp luật quy định và nhiệm vụ, thẩm quyền thực hiện các công tác nghiệp vụ theo quy định của Bộ Công an. Theo đó, Lực lượng Cảnh sát phòng, chống, tội phạm môi trường gồm các chủ thể sau: (1) Đơn vị Công an nhân dân có chức năng, nhiệm vụ chuyên trách phòng, chống tội phạm về môi trường; (2) Sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ của các đơn vị Công an nhân dân có chức năng, nhiệm vụ chuyên trách phòng, chống tội phạm về môi trường; (3) Sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ Công an nhân dân được giao trực tiếp phụ trách, chỉ huy, thực hiện công tác phòng, chống tội phạm về môi trường ở công an xã, phường, đặc khi, đồn công an.
Bổ sung trách nhiệm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong công tác phối hợp, hỗ trợ Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường
Pháp lệnh Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Cảnh sát môi trường đã bổ sung một Điều (Điều 14) về trách nhiệm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong phối hợp, hỗ trợ Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường; hỗ trợ triển khai thực hiện các dự án, đề tài nghiên cứu, đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, hợp tác quốc tế, tư vấn về phòng, chống tội phạm về môi trường.
Việc Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Cảnh sát môi trường đã tạo cơ sở pháp lý và phát huy vai trò, trách nhiệm hiệu quả của lực lượng Công an cấp tỉnh và Công an cấp cơ sở (cấp xã) trong công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật và bảo vệ môi trường; nhất là việc bảo đảm nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh ngăn chặn tội phạm, vi phạm pháp luật về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm từ sớm, từ đầu, từ cơ sở; góp phần bảo đảm sự đồng bộ trong quy định của hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm.
Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Cảnh sát môi trường có hiệu lực thi hành từ 15/12/2025./.

Trần Thị Phượng
Phòng Chính sách và pháp luật
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý