Ra mắt Cẩm nang “Trợ giúp pháp lý, hỗ trợ và bảo vệ nạn nhân trong quá trình giải quyết vụ án mua bán người”

Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 28/11/2025, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2025. Trong bối cảnh Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024 chính thức có hiệu lực, yêu cầu bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân, đặc biệt là quyền được trợ giúp pháp lý, đặt ra ngày càng rõ nét và cấp thiết. Nhằm hỗ trợ đội ngũ thực hiện trợ giúp pháp lý và các chủ thể liên quan trong việc triển khai đồng bộ, hiệu quả các quy định mới, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý – Bộ Tư pháp đã xây dựng và phát hành Cẩm nang “Trợ giúp pháp lý, hỗ trợ và bảo vệ nạn nhân trong quá trình giải quyết vụ án mua bán người” (tháng 7/2025).

Tài liệu kế thừa nội dung hướng dẫn đã ban hành năm 2018, đồng thời chỉnh lý, bổ sung nhiều nội dung quan trọng phù hợp với bối cảnh pháp lý và thực tiễn mới.
Cẩm nang được bố cục thành 4 phần lớn, bao quát từ nền tảng lý luận đến kỹ năng thực hành.
Phần I -Khái quát về mua bán người và khung pháp lý về phòng, chống mua bán người. Nội dung không chỉ cung cấp căn cứ pháp lý trong nước mà còn dẫn chiếu các điều ước quốc tế liên quan, làm rõ các quyền cơ bản của nạn nhân theo chuẩn mực quốc tế như quyền được bảo vệ, quyền được hỗ trợ và chăm sóc, quyền không bị xử phạt vì hành vi là hệ quả trực tiếp của việc bị mua bán, quyền tiếp cận công lý và hồi hương an toàn.
Phần II – Một số quy định pháp luật về hỗ trợ, bảo vệ và trợ giúp pháp lý cho nạn nhân bị mua bán. Phần này tập trung vào các quy định pháp luật về hỗ trợ, bảo vệ và trợ giúp pháp lý cho nạn nhân. Đáng chú ý, tài liệu làm rõ quyền được hỗ trợ (như hỗ trợ nhu cầu thiết yếu và chi phí đi lại, hỗ trợ y tế, hỗ trợ phiên dịch, hỗ trợ pháp luật, trợ giúp pháp lý, hỗ trợ tâm lý…) và bảo vệ nạn nhân (gồm các biện pháp bảo vệ nạn nhân và quy trình bảo vệ nạn nhân). Phần này cũng làm rõ một số quy định pháp luật về trợ giúp pháp lý cho nạn nhân bị mua bán.
Phần III – Một số kỹ năng khi làm việc với nạn nhân bị mua bán. Phần này trang bị nguyên tắc khi hỗ trợ và trợ giúp pháp lý cho nạn nhân, kỹ năng giao tiếp, xây dựng mối quan hệ, tiếp xúc ban đầu với nạn nhân bị mua bán, kỹ năng tư vấn pháp luật, kỹ năng tham gia tố tụng. Tài liệu nhấn mạnh yêu cầu tránh gây tổn thương thứ cấp, tôn trọng ý chí của nạn nhân, bảo đảm tính bảo mật và an toàn trong suốt quá trình hỗ trợ. Đây là phần có giá trị thực hành cao, đặc biệt hữu ích đối với trợ giúp viên pháp lý, luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý, cán bộ tư pháp và nhân viên công tác xã hội.
Phần IV – Một số lưu ý khi thực hiện trợ giúp pháp lý trong vụ việc mua bán người. Phần này đưa ra các lưu ý chuyên sâu khi thực hiện trợ giúp pháp lý trong từng dạng vụ việc cụ thể, như mua bán người vì mục đích bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể hoặc vì mục đích vô nhân đạo khác. Việc phân nhóm theo mục đích bóc lột giúp người thực hiện trợ giúp pháp lý có cách tiếp cận phù hợp với đặc điểm, nhu cầu và trạng thái tâm lý của từng nhóm nạn nhân.
Tài liệu có thể được sử dụng làm nguồn tham khảo cho người thực hiện trợ giúp pháp lý, cán bộ làm công tác hỗ trợ nạn nhân tại cơ sở trợ giúp xã hội, cán bộ tư pháp, luật gia, báo cáo viên pháp luật và các tổ chức, cá nhân có liên quan trong công tác phòng, chống mua bán người. Đồng thời, đây cũng là tài liệu hữu ích phục vụ công tác tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn và truyền thông pháp luật.
Xin gửi tới độc giả Cẩm nang “Trợ giúp pháp lý, hỗ trợ và bảo vệ nạn nhân trong quá trình giải quyết vụ án mua bán người” kèm theo.