Điểm mới, giá trị tích cực của Luật Phòng, chống mua bán người và công tác trợ giúp pháp lý

Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) đã được Quốc hội khóa XV chính thức thông qua tại Kỳ họp thứ 8 vào ngày 28/11/2024, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025 đã bổ sung nhiều quy định mới nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Trước hết, Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) mở rộng phạm vi điều chỉnh, bao gồm cả phòng ngừa, phát hiện, xử lý hành vi mua bán người và các hành vi liên quan. Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong việc tiếp nhận, xác minh, hỗ trợ và bảo vệ nạn nhân. Trong đó, điểm nổi bật của Luật Phòng, chống mua bán người là việc mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý miễn phí, đặc biệt chú trọng phụ nữ, trẻ em, người khuyết tật và người nghèo. Luật Phòng, chống mua bán người cũng tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành, giữa Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cùng các tổ chức xã hội. Ngoài ra, Luật Phòng, chống mua bán người nhấn mạnh vai trò của hợp tác quốc tế trong việc ngăn chặn tội phạm xuyên biên giới. Các biện pháp hỗ trợ nạn nhân được quy định cụ thể hơn, từ chăm sóc y tế, tư vấn tâm lý đến đào tạo nghề và tái hòa nhập cộng đồng. Luật Phòng, chống mua bán người thể hiện rõ tính nhân văn, coi nạn nhân là trung tâm của chính sách bảo vệ, là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2026-2030, định hướng đến 2035.

Với những điểm đổi mới, Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) khẳng định quyết tâm của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền con người và xây dựng xã hội an toàn, công bằng. Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) đã được Quốc hội khóa XV chính thức thông qua tại Kỳ họp thứ 8 vào ngày 28/11/2024, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025, đã bổ sung nhiều quy định quan trọng về bảo vệ nạn nhân. Theo đó, nạn nhân mua bán người, người chưa thành niên, phụ nữ mang thai, người khuyết tật và người nghèo đều thuộc diện được trợ giúp pháp lý miễn phí. Ngày 29/06/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định 162/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng, chống mua bán người, trong đó nhấn mạnh vai trò của trợ giúp pháp lý như một công cụ hỗ trợ nạn nhân tiếp cận công lý. Hướng tới việc trợ giúp pháp lý cho nhạn nhân của tội phạm mua bán người ngày càng tốt hơn, các hoạt động đang được các cơ quan tổ chức có thẩm quyền triển khai đồng bộ, góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nạn nhân. Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) đã mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý miễn phí, trong đó có phụ nữ, trẻ em, người khuyết tật và người nghèo. Hiện nay, các Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước các tỉnh/thành phố đang triển khai thực hiện các hoạt động: Tư vấn pháp luật trực tiếp, qua điện thoại hoặc trực tuyến, đồng thời tham gia tố tụng để bảo vệ quyền lợi nạn nhân. Bên cạnh đó, Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước còn hỗ trợ khôi phục giấy tờ tùy thân, giải quyết thủ tục hành chính và giúp nạn nhân tái hòa nhập cộng đồng. Đây là hoạt động được Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội cùng các tổ chức xã hội phối hợp chặt chẽ với nhau. TGPL không chỉ mang ý nghĩa pháp lý mà còn thể hiện tính nhân văn, giúp nạn nhân giảm nguy cơ tái bị mua bán.
  • Tư vấn pháp luật trực tiếp tại các trung tâm tâm trợ giúp pháp lý nhà nước hoặc qua điện thoại, trực tuyến
  • Tham gia tố tụng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho nạn nhân trong các vụ án hình sự, dân sự liên qua
  • Đại diện ngoài tố tụng trong các thủ tục hành chính, giúp nạn nhân khôi phục giấy tờ tùy thân, quyền lợi xã hộiBên cạnh kết quả đạt được, công tác này vẫn đối mặt với thách thức về nguồn lực và nhận thức cộng đồng. Trong thời gian tới, ngành Tư pháp sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường truyền thông và đào tạo chuyên sâu cho trợ giúp viên pháp lý. Đây là bước tiến quan trọng trong công cuộc đấu tranh phòng, chống mua bán người, góp phần xây dựng xã hội công bằng và an toàn hơn.
    Đặc biệt, ngày 07/01/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 33/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phòng, chống mua bán người giai đoạn 2026–2030, định hướng đến năm 2035. Chương trình đặt mục tiêu tăng cường phòng ngừa, phát hiện, xử lý nghiêm tội phạm mua bán người. Đồng thời, chú trọng bảo vệ quyền lợi nạn nhân thông qua trợ giúp pháp lý, hỗ trợ y tế, tâm lý và tái hòa nhập cộng đồng. Đây là bước thể chế hóa quan điểm của Đảng, Nhà nước về bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Chương trình cũng nhấn mạnh vai trò phối hợp liên ngành và hợp tác quốc tế để nâng cao hiệu quả phòng, chống mua bán người.
    Triển khai trợ giúp pháp lý theo Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) không chỉ là nhiệm vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm nhân văn, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với những số phận dễ bị tổn thương. Đây cũng là một bước tiến mới trong chính sách của Đảng và Nhà nước hướng đến tính nhân văn trong hoạt động trợ giúp pháp lý cho nạn nhân của tội mua bán người, giúp nạn nhân hiểu và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, tránh bị tổn thương thêm. Đồng thời, đây cũng là chính sách thể hiện sự sẻ chia, đồng hành của Nhà nước và xã hội với những số phận yếu thế. Hoạt động trợ giúp pháp lý cho người được trợ giúp pháp lý là nạn nhân của tội mua bán người không chỉ dừng lại ở tư vấn pháp luật, mà còn gắn với hỗ trợ tâm lý, y tế và tái hòa nhập cộng đồng. Qua đó, nạn nhân cảm nhận được sự quan tâm, được khích lệ để vượt qua mặc cảm và sớm ổn định cuộc sống. Hoạt động này cũng góp phần khẳng định giá trị nhân quyền, bảo vệ phẩm giá con người. Bên cạnh đó, hoạt động trợ giúp pháp lý miễn phí dịch vụ trợ giúp pháp lý cho nạn nhân, giúp họ tiếp cận công lý mà không bị rào cản kinh tế.
Như vậy, Luật Phòng, chống mua bán người đã tạo ra một khung pháp lý vững chắc để bảo vệ quyền con người và đối phó với loại tội phạm nguy hiểm này. Đặc biệt, Luật Phòng, chống mua bán người ưu tiên việc giải cứu, tiếp nhận và hỗ trợ nạn nhân tái hòa nhập cộng đồng (y tế, tâm lý, trợ giúp pháp lý) thay vì chỉ tập trung vào xử lý hình sự; quy định rõ ràng các hành vi bị nghiêm cấm và hình phạt nghiêm khắc, giúp các cơ quan chức năng dễ dàng nhận diện và xử lý đúng người, đúng tội; tạo cơ sở để Việt Nam phối hợp với các quốc gia và tổ chức quốc tế (như Interpol, ASEAN) trong việc truy quét tội phạm xuyên biên giới; thúc đẩy các chiến dịch truyền thông giúp người dân, đặc biệt là ở vùng sâu vùng xa, nhận biết thủ đoạn của bọn buôn người để tự bảo vệ mình.
Thanh Nga
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý