Hội thảo “Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong công tác trợ giúp pháp lý”

Tại Hội thảo, nhiều tham luận đã tập trung làm rõ những vấn đề trọng tâm của hoạt động trợ giúp pháp lý từ thực tiễn triển khai tại các địa phương. Ông Lê Ngọc Quỳnh , Phó Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật và Trợ giúp pháp lý tỉnh Lào Cai đã chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn, cách làm hay và bài học thành công trong quá trình triển khai Dự án “Tăng cường trợ giúp pháp lý cho người nghèo và đối tượng yếu thế”. Theo đó, việc lựa chọn nội dung phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cùng với việc đa dạng hóa hình thức truyền thông như tuyên truyền lưu động, sân khấu hóa pháp luật, tổ chức hội thi hòa giải viên giỏi… đã góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với người dân. Đáng chú ý, việc áp dụng phương pháp “lấy người học làm trung tâm” trong tập huấn, kết hợp ứng dụng công nghệ số trong đánh giá hiệu quả đã mang lại kết quả tích cực, nâng cao khả năng tiếp thu và vận dụng kiến thức của người tham gia.

Chia sẻ tại Hội thảo, ông Nguyễn Tuấn Hải, tư vấn viên pháp luật, đại diện Trung tâm tư vấn pháp luật tỉnh Điện Biên cho biết, từ quá trình triển khai sáng kiến trong khuôn khổ Dự án “Tăng cường trợ giúp pháp lý cho người nghèo và đối tượng yếu thế”, Trung tâm đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng. Theo đó, việc xây dựng kế hoạch chi tiết, bám sát mục tiêu nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế, được xác định là yếu tố then chốt. Trung tâm đồng thời chú trọng lựa chọn đúng địa bàn, đối tượng, tổ chức hoạt động tại các xã vùng sâu, vùng xa với quy mô phù hợp để tăng cường tương tác, tư vấn trực tiếp. Bên cạnh đó, sự phối hợp chặt chẽ với Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước và chính quyền địa phương, cùng với việc huy động đội ngũ giảng viên có kinh nghiệm, lựa chọn nội dung thiết thực, sát nhu cầu người dân đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động. Nhờ cách làm bài bản, linh hoạt, các hoạt động của Trung tâm không chỉ bảo đảm tiến độ, đúng quy định mà còn mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần đưa dịch vụ trợ giúp pháp lý đến gần hơn với người dân, đặc biệt là các đối tượng yếu thế.

Một nội dung đáng chú ý khác được các đại biểu quan tâm là kinh nghiệm phối hợp giữa Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước với Đoàn Luật sư và Hội Luật gia tại địa phương. Tham luận của Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thành phố Huế cho thấy, việc xây dựng cơ chế phối hợp rõ ràng, huy động sự tham gia của luật sư, luật gia không chỉ góp phần nâng cao chất lượng vụ việc mà còn mở rộng phạm vi tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý. Thông qua các hoạt động phối hợp như tập huấn, truyền thông pháp luật, tham gia tố tụng, đội ngũ luật sư và luật gia đã đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ, đồng hành cùng hệ thống trợ giúp pháp lý nhà nước, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
 

Bên cạnh đó, tham luận của Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Hà Tĩnh đã nêu lên một vấn đề được các đại biểu quan tâm, thảo luận sôi nổi, đó là về những vấn đề tương tự trợ giúp pháp lý phát sinh sau khi vụ việc TGPL kết thúc. Hội thảo đều đồng tình những vấn đề phát sinh sau khi vụ việc trợ giúp pháp lý kết thúc – giai đoạn “hậu trợ giúp pháp lý” chưa được quy định cụ thể nhưng có ý nghĩa lớn đối với hiệu quả cuối cùng của hoạt động trợ giúp pháp lý. Thực tiễn cho thấy, dù bản án đã có hiệu lực, người được trợ giúp pháp lý vẫn gặp nhiều khó khăn trong thi hành án, thực hiện các thủ tục pháp lý tiếp theo hoặc chưa nắm rõ quyền, nghĩa vụ của mình. Đặc biệt, đối với các nhóm yếu thế, nhu cầu tiếp tục được tư vấn, hỗ trợ sau khi vụ việc kết thúc vẫn rất lớn. Từ đó, các đại biểu đã đề xuất nhiều giải pháp thiết thực nhằm tiếp tục đồng hành, hỗ trợ người dân, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp được thực thi trên thực tế. Trong đó, nhấn mạnh việc chú trọng tư vấn, giải thích đầy đủ cho người được trợ giúp pháp lý ngay khi kết thúc vụ việc; tăng cường phối hợp giữa Trung tâm trợ giúp pháp lý với các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan thi hành án, chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan để kịp thời theo dõi, xử lý các vấn đề phát sinh; đồng thời thực hiện theo dõi, hỗ trợ có trọng tâm đối với các vụ việc đặc thù, phức tạp. Bên cạnh đó, việc lồng ghép nội dung “tư vấn sau vụ việc” vào hoạt động truyền thông pháp luật tại cơ sở cũng được đánh giá là giải pháp hiệu quả, góp phần nâng cao nhận thức, giúp người dân chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
 

Phát biểu bế mạc Hội thảo, Phó Cục trưởng Vũ Thị Hường đánh giá cao sự tham gia tích cực và những ý kiến trao đổi tâm huyết của các đại biểu. Các tham luận và ý kiến thảo luận đã phản ánh toàn diện thực tiễn công tác trợ giúp pháp lý tại địa phương, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp thiết thực, có giá trị tham khảo cao nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động trong thời gian tới. Những kết quả đạt được từ Hội thảo không chỉ góp phần củng cố kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý mà còn tạo tiền đề quan trọng để tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp, nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng khả năng tiếp cận trợ giúp pháp lý cho người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế. Đây cũng là cơ sở thực tiễn quan trọng để cơ quan quản lý nghiên cứu, hoàn thiện thể chế, chính sách, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong bảo đảm quyền tiếp cận công lý.

Với những nội dung thiết thực và giá trị được chia sẻ, Hội thảo đã góp phần lan tỏa các mô hình, cách làm hiệu quả, hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống trợ giúp pháp lý ngày càng chuyên nghiệp, hiệu quả và bền vững, thực sự trở thành điểm tựa pháp lý tin cậy của người dân./.

Nguyễn Phan Thuỳ Linh, Phòng Quản lý trợ giúp pháp lý,
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp