Triển khai nội dung trợ giúp pháp lý theo Luật Tư pháp người chưa thành niên

Luật Tư pháp người chưa thành niên được Quốc hội thông qua vào ngày 30/11/2024, gồm 10 chương và 179 điều, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Theo đó, người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng, người chấp hành biện pháp xử lý chuyển hướng, phạm nhân được trợ giúp pháp lý; đồng thời bãi bỏ quy định người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là bị hại trong vụ án hình sự có khó khăn về tài chính được trợ giúp pháp lý được quy định tại Luật Trợ giúp pháp lý 2017.

Để triển khai các quy định về trợ giúp pháp lý theo Luật Tư pháp người chưa thành niên, trong thời gian qua công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thông đã được thực hiện đồng bộ từ trung ương xuống địa phương.
Tại trung ương, Bộ Tư pháp tham mưu Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật trung ương chỉ đạo, hướng dẫn các bộ, ngành, đoàn thể, địa phương thực hiện phổ biến các chủ trương, chính sách tại các Luật, pháp lệnh được Quốc hội thông qua, trong đó có pháp luật cho người chưa thành niên. Thực hiện chức năng tham mưu quản lý nhà nước về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, Cục Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý đã lồng ghép nội dung của Luật Tư pháp người chưa thành niên trong các hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của đơn vị như: Phối hợp với đơn vị chức năng của các bộ, ngành chủ trì tham mưu soạn thảo văn bản xây dựng các Tài liệu giới thiệu luật, pháp lệnh, nghị quyết mới được Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua như: Tài liệu giới thiệu các nội dung cơ bản của Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024 được đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử phổ biến, giáo dục pháp luật quốc gia để cán bộ, công chức, viên chức cũng như người dân dễ dàng tiếp cận, khai thác, tìm hiểu.
Công tác truyền thông về trợ giúp pháp lý theo Luật Tư pháp người chưa thành niên đã được Cục Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý chú trọng với nhiều phương thức khác nhau. Cục đã tổ chức các đợt truyền thông về trợ giúp pháp lý tại một số tỉnh cho người dân, cán bộ ở cơ sở (cán bộ cấp thôn, cán bộ chi hội đoàn thể, người có uy tín trong cộng đồng) nhằm đưa thông tin về trợ giúp pháp lý đến với người dân, trong đó có diện người được trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật Tư pháp cho người chưa thành niên; xây dựng và phát sóng các chương trình, phóng sự, thông điệp về trợ giúp pháp lý trong đó có các quy định về trợ giúp pháp lý cho người chưa thành niên; xây dựng, in ấn, phát hành các tờ gấp, video về trợ giúp pháp lý, trong đó có nội dung trợ giúp pháp lý cho người chưa thành niên. Ngoài ra, Cục Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý luôn kịp thời đăng tải các hoạt động trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý, trong đó có tin bài về trợ giúp pháp lý cho người chưa thành niên trên trang thông tin điện tử trợ giúp pháp lý Việt Nam (www.tgpl.moj.gov.vn),... để người dân có thể dễ dàng tiếp cận thông tin, nâng cao hiểu biết về chính sách trợ giúp pháp lý của Nhà nước. Để nâng cao kiến thức, kỹ năng thực hiện trợ giúp giúp pháp lý cho người chưa thành niên, Cục Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý đã tổ chức các lớp tập huấn cho đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý.
Tại địa phương, Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp tỉnh đã tổ chức giới thiệu về các Luật, pháp lệnh được Quốc hội ban hành, trong đó có Luật Tư pháp cho người chưa thành niên. Bên cạnh đó, các Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước đã lồng ghép thực hiện các hoạt động truyền thông về trợ giúp pháp lý cho người chưa thành niên như: một số Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước đã xây dựng tài liệu, tổ chức các hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, tập huấn điểm về kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ người làm công tác trợ giúp pháp lý, tổ chức chuyên đề trợ giúp pháp lý kết nối cộng đồng trên toàn tỉnh[1]. Từ đó, nâng cao năng lực, kiến thức về trợ giúp pháp lý cho những người có uy tín trong cộng đồng và đội ngũ cán bộ ở cơ sở, tổ chức, đoàn thể của cấp xã để kịp thời giải thích cho người dân về quyền được trợ giúp pháp lý, hướng dẫn người thuộc diện trợ giúp pháp lý, trong đó có người chưa thành niên liên hệ với tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý/người thực hiện trợ giúp pháp lý tại địa phương[2]. Một số địa phương biên soạn, in ấn cấp phát tờ rơi, tờ gấp về trợ giúp pháp lý, tài liệu pháp luật phát miễn phí cho người dân nhằm giúp cho người dân, thực hiện quyền được thụ hưởng chính sách trợ giúp pháp lý miễn phí miễn phí, trong đó có chính sách trợ giúp pháp lý cho người chưa thành niên.[3]
 
Đồng thời, các Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tiếp tục tập trung vào việc thực hiện các vụ việc trợ giúp pháp lý theo các hình thức tư vấn, tham gia tố tụng và đại diện ngoài tố tụng trong các vụ việc trợ giúp pháp lý, trong đó có vụ việc trợ giúp pháp lý cho người chưa thành niên. Theo thống kê, năm 2025, các Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước đã thực hiện 12.323 vụ việc trợ giúp pháp lý cho người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, 144 vụ việc trợ giúp pháp lý cho người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là bị hại trong vụ án hình sự có khó khăn về tài chính.
Kết quả trên cho thấy hoạt động trợ giúp pháp lý cơ bản giúp người chưa thành niên được trợ giúp pháp lý tiếp cận và thụ hưởng trợ giúp pháp lý khi có tranh chấp, vướng mắc pháp luật, qua đó góp phần không nhỏ trong việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân, công bằng trong tiếp cận pháp luật, tiếp cận công lý. Đồng thời, góp phần giữ vững trật tự, an toàn xã hội, ổn định tình hình chính trị, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo đảm công bằng xã hội, bình đẳng trước pháp luật.
 
                                                                                  Lê Thúy
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý

[1] Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lạng Sơn, Cà Mau, Lào Cai…
[2] Hà Nội, Thanh Hóa, Quảng Trị, Lạng Sơn, Lâm Đồng, Cà Mau…
[3] Quảng Trị, Lạng Sơn...