Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là cầu nối quan trọng gắn kết giữa xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật

Thực hiện Kết luận số 80-KL/TW, 100% bộ, ngành, địa phương đều đã chủ động ban hành các văn bản chỉ đạo, xây dựng các chương trình, kế hoạch triển khai bám sát với đặc điểm của cơ quan, địa phương. 05 năm qua, các bộ, cơ quan, tổ chức ở Trung ương đã tham mưu Đảng và Nhà nước ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng về  PBGDPL, gồm: 05 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, 03 Thông tư góp phần tạo hành lang pháp lý vững chắc, thống nhất, đồng bộ để thực hiện công tác PBGDPL. Một số địa phương đã ban hành Nghị quyết chuyên đề của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh tạo hành lang pháp lý để nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL.
Thực hiện yêu cầu của Ban Bí thư tại Kết luận số 80-KL/TW về việc đẩy mạnh truyền thông chính sách, kịp thời thông tin từ sớm, từ xa được thực hiện đồng bộ, tạo sự đồng thuận cao trong xây dựng, thực thi chính sách, pháp luật. Đặc biệt, công tác truyền thông chính sách trong xây dựng pháp luật đã được thể chế hóa trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 và Nghị định số 78/2025/NĐ-CP ngày 01/4/2025 của Chính phủ, trong đó xác định là nhiệm vụ của công đoạn xây dựng chính sách, dự án, dự thảo văn bản và giao trách nhiệm cho cơ quan chủ trì xây dựng chính sách, dự thảo văn bản. Năm 2025, Bộ Tư pháp và Đài Truyền hình Việt Nam đã phối hợp xây dựng và vận hành Chuyên mục “Tiêu điểm chính sách” trên Kênh VTV1 (phát sóng vào 7h00 sáng thứ Bảy hàng tuần với thời lượng 15 phút, bắt đầu từ đầu tháng 11/2025) nhằm tập trung truyền thông các chính sách lớn có tác động rộng rãi đến xã hội, được người dân, doanh nghiệp quan tâm.
Từ năm 2020 đến nay, các bộ, ngành, địa phương đã và đang triển khai 11 chương trình, đề án về PBGDPL. Việc triển khai các chương trình, đề án đã giúp tập trung nguồn lực cho công tác PBGDPL đối với một số lĩnh vực, đối tượng đặc thù, địa bàn trọng điểm, góp phần hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ trong từng giai đoạn. Qua đó, xây dựng và nhân rộng các mô hình, hình thức PBGDPL hiệu quả; bảo đảm cho các đối tượng của đề án được tiếp cận các thông tin pháp luật đồng bộ, kịp thời, nâng cao nhận thức pháp luật, ý thức chấp hành pháp luật của đối tượng, giảm thiểu vi phạm pháp luật góp phần ổn định tình hình an ninh, trật tự. Nhiều mô hình PBGDPL đã được triển khai hiện sáng tạo, thiết thực, phù hợp, được đánh giá hiệu quả, cần nhân rộng.
Nhìn chung, việc triển khai thực hiện Kết luận số 80-KL/TW đã góp phần nâng cao nhận thức của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể trong hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở về vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác PBGDPL. Hội đồng phối hợp PBGDPL đã được kiện toàn kịp thời, hoạt động hiệu quả, thực chất hơn. Đội ngũ cán bộ làm công tác PBGDPL, báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật được củng cố, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng PBGDPL. Nguồn lực kinh phí và các điều kiện bảo đảm cho công tác PBGDPL được quan tâm hơn. Việc huy động các nguồn lực tham gia công tác PBGDPL đã được chú trọng và ngày càng có hiệu quả thiết thực với nhiều phương thức và mô hình phong phú, linh hoạt. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác PBGDPL được đẩy mạnh. Công tác PBGDPL đã thực sự trở thành nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, hướng mạnh về cơ sở, là cầu nối quan trọng gắn kết giữa xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật. Hoạt động PBGDPL được tổ chức bằng nhiều hình thức phong phú, đa dạng, chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong PBGDPL; PBGDPL cho đối tượng đặc thù, yếu thế. Nội dung PBGDPL có trọng tâm, trọng điểm; tập trung vào những vấn đề người dân quan tâm, phù hợp với tình hình thực tế của mỗi địa phương, đơn vị. Qua đó, nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ và Nhân dân được nâng lên, đã chủ động hơn trong tìm hiểu các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, góp phần tích cực thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an  ninh quốc phòng.
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai Kết luận số 80-KL/TW, còn một số khó khăn, hạn chế như: Việc đổi mới cơ chế quản lý, sử dụng kinh phí, ưu tiên nguồn lực cho các nhóm đặc thù yếu thế, đổi mới toàn diện công tác PBGDPL trong nhà trường còn chậm. Một số cấp ủy, chính quyền địa phương, đơn vị có nơi, có lúc chưa thực sự quan tâm chỉ đạo triển khai thực hiện công tác PBGDPL. Thành viên Hội đồng phối hợp PBGDPL một số nơi hoạt động chưa đồng đều, trách nhiệm chưa cao. Công tác PBGDPL ở một số địa phương, đơn vị thiếu trọng tâm, trọng điểm, chưa có sự gắn kết giữa PBGDPL với thực thi pháp luật. Nguồn lực tài chính dành cho công tác PBGDPL chưa thỏa đáng. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác PBGDPL chưa đồng bộ, toàn diện, chưa theo kịp yêu cầu nhiệm vụ và nhu cầu xã hội.
Để công tác PBGDPL trong thời gian tới bảo đảm được tính tập trung, có trọng tâm, trọng điểm, gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng pháp luật với thực thi pháp luật, đồng thời đa dạng hóa phương thức thực hiện PBGDPL, Đảng ủy Chính phủ đề xuất một số giải pháp sau:
- Nghiên cứu, hoàn thiện thể chế, chính sách về PBGDPL, trọng tâm là xây dựng và trình dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) bảo đảm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các chủ trương, đường lối về đổi mới công tác PBGDPL, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, khắc phục hạn chế, vướng mắc trong quy định và quá trình triển khai thi hành Luật.
- Tiếp tục tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với công tác PBGDPL, cấp ủy Đảng các cấp chú trọng lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên việc PBGDPL cho cán bộ, đảng viên bằng hình thức phù hợp, các vấn đề mà thực tiễn pháp lý đặt ra liên quan đến quyền lợi của người dân; vấn đề phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn cần giải quyết; các vấn đề dư luận xã hội, quần chúng quan tâm cần định hướng về quan điểm, nội dung chính sách, pháp luật và đấu tranh phản bác quan điểm sai trái của các thế lực thù địch… vào nội dung sinh hoạt chi bộ cơ sở Đảng. 
- Đổi mới và tăng cường công tác quản lý nhà nước về PBGDPL, phân định rõ phạm vi và trách nhiệm quản lý nhà nước của các cơ quan, chủ thể thực hiện quản lý nhà nước, chính quyền địa phương các cấp; trách nhiệm PBGDPL của các cơ quan, tổ chức; Nhà nước tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, chia sẻ trách nhiệm, nguồn lực xã hội của các doanh nghiệp, tổ chức ngoài Nhà nước; đổi mới phương thức kiểm tra, định kỳ sơ kết, tổng kết, khen thưởng, rút kinh nghiệm kịp thời; chú trọng việc xây dựng, nhân rộng các mô hình, cách làm sáng tạo, hiệu quả, biểu dương các gương điển hình trong PBGDPL.
- Tiếp tục đổi mới tư duy và phương thức tổ chức PBGDPL theo hướng lấy người dân làm trung tâm, hướng về cơ sở, trọng tâm, trọng điểm; tập trung xây dựng mạng lưới, nâng cao năng lực của hệ thống dịch vụ pháp lý, trợ giúp pháp lý và hỗ trợ pháp lý để người dân và doanh nghiệp dễ tiếp cận pháp luật; cá thể hóa nội dung và cách tiếp cận thông tin pháp luật phù hợp với đặc điểm từng đối tượng; nghiên cứu điều chỉnh nhóm đặc thù, yếu thế được ưu tiên PBGDPL phù hợp với thực tiễn; tăng cường đối thoại, giải đáp vướng mắc, truyền thông trên các phương tiện thông đại chúng.
- Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác PBGDPL gắn với thực hiện hiệu quả Đề án “Chuyển đổi số trong công tác PBGDPL giai đoạn 2025-2030”; đẩy mạnh thực hiện các hoạt động PBGDPL trên các nền tảng số, bảo đảm bám sát các chủ trương quan trọng được đề ra tại Nghị quyết số 57-NQ/TW, có cơ chế đặc thù, đột phá cho các tổ chức, doanh nghiệp liên kết, hỗ trợ thực hiện chuyển đổi số về PBGDPL. Trọng tâm là phát triển và vận hành hiệu quả Cổng Pháp luật quốc gia thành địa chỉ chính thống, duy nhất phục vụ công tác xây dựng và thi hành pháp luật, dữ liệu pháp luật tập trung; tăng cường tính năng tương tác trực tuyến về thông tin pháp luật.
- Phát huy trách nhiệm chủ trì của cơ quan lập đề xuất chính sách, cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật trong truyền thông chính sách trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; huy động sự tham gia của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, Hội Luật gia, Liên đoàn luật sư và đoàn luật sư, các cơ quan báo chí trong phối hợp triển khai các hoạt động truyền thông chính sách.
- Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực làm công tác PBGDPL theo hướng chuyên nghiệp và hiện đại; có cơ chế thực hiện PBGDPL kịp thời cho đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là nhóm chuyên môn sâu và trực tiếp thực hiện thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp; chính sách huy động, khuyến khích sự tham gia của lực lượng có kiến thức, kỹ năng PBGDPL. Chú trọng đội ngũ già làng, trưởng bản, người có uy tín trong PBGDPL cho đồng bào dân tộc thiểu số. Thực hiện đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL dựa trên tiêu chí tuân thủ pháp luật và gắn với việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật.
- Nghiên cứu và có cơ chế tài chính đặc biệt, nguồn lực tương xứng cho công tác PBGDPL, ngân sách Trung ương, cấp tỉnh điều tiết và hỗ trợ cho cấp xã thực hiện PBGDPL cho các nhóm cần ưu tiên PBGDPL trên địa bàn; xác định tiêu chí cụ thể để tạo cơ sở pháp lý cho bộ, ngành, địa phương bố trí kinh phí theo chủ trương của Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị, yêu cầu đổi mới công tác PBGDPL và thực tiễn.