Tăng cường triển khai Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) và Luật Tư pháp cho người chưa thành niên trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý

Nâng cao hiệu quả tiếp cận trợ giúp pháp lý cho nhóm yếu thế
Việc triển khai trợ giúp pháp lý theo Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) và Luật Tư pháp cho người chưa thành niên đã được các bộ, ngành và địa phương quan tâm thực hiện đồng bộ, đạt nhiều kết quả tích cực. Hoạt động trợ giúp pháp lý (TGPL) từng bước khẳng định vai trò là công cụ quan trọng bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đặc biệt đối với nạn nhân bị mua bán và người chưa thành niên.
Các Trung tâm TGPL nhà nước đã chủ động mở rộng phạm vi tiếp cận, tập trung vào các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như phụ nữ, trẻ em, người dân vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới. Việc rà soát, phát hiện và kịp thời hỗ trợ đối tượng được thực hiện thông qua cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa ngành Tư pháp với Công an, Tòa án, Viện kiểm sát và các cơ quan liên quan, giúp nhiều trường hợp được tiếp cận dịch vụ pháp lý miễn phí ngay từ giai đoạn đầu.
Chất lượng tham gia tố tụng ngày càng được nâng cao
Một trong những kết quả nổi bật là chất lượng tham gia tố tụng của trợ giúp viên pháp lý không ngừng được nâng lên. Tỷ lệ vụ việc có trợ giúp viên tham gia từ giai đoạn điều tra đến xét xử trong các vụ án liên quan đến người chưa thành niên và nạn nhân mua bán người ngày càng tăng.
Các trợ giúp viên pháp lý đã thực hiện tốt vai trò bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp, đồng thời góp phần bảo đảm việc giải quyết vụ việc theo hướng nhân văn, phù hợp với đặc thù tâm lý và độ tuổi của người chưa thành niên. Nhiều vụ việc có sự tham gia của trợ giúp viên đã giúp giảm nhẹ trách nhiệm pháp lý, bảo đảm quyền được xét xử công bằng và tạo điều kiện cho người chưa thành niên tái hòa nhập cộng đồng.
Đa dạng hóa hình thức trợ giúp pháp lý, tăng khả năng tiếp cận
Cùng với việc tham gia tố tụng, các địa phương đã đẩy mạnh đa dạng hóa hình thức TGPL. Hoạt động TGPL lưu động được tổ chức thường xuyên tại cơ sở, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, khu vực có nguy cơ cao về mua bán người. Bên cạnh đó, các hình thức tư vấn pháp luật trực tiếp, qua điện thoại, đường dây nóng và nền tảng số cũng được triển khai, góp phần mở rộng phạm vi tiếp cận dịch vụ.
Việc lồng ghép TGPL với các hoạt động hỗ trợ xã hội như tư vấn tâm lý, đào tạo nghề, hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng đã giúp nâng cao hiệu quả hỗ trợ toàn diện đối với nạn nhân bị mua bán và người chưa thành niên có hoàn cảnh đặc biệt.
Kết quả triển khai tại một số địa phương
Tại Hà Nội, công tác TGPL được triển khai đồng bộ, gắn với hoạt động tố tụng. Trung bình mỗi năm, Trung tâm TGPL nhà nước thành phố tham gia hàng trăm vụ việc liên quan đến người chưa thành niên, trong đó phần lớn là các vụ án hình sự có sự tham gia của trợ giúp viên ngay từ giai đoạn điều tra, góp phần bảo đảm quyền lợi cho người được trợ giúp.
Tại Lào Cai, địa bàn có nhiều xã vùng cao và khu vực biên giới, hoạt động tuyên truyền, phòng, chống mua bán người trên địa bàn được triển khai đồng bộ sâu rộng với nhiều hình thứ đa dạng, góp phần nâng cao cảnh giác trong cộng đồng, đặc biệt là địa bàn trọng điểm, vùng sâu vùng xa. Các đợt TGPL lưu động được tổ chức thường xuyên, hỗ trợ kịp thời cho nạn nhân bị mua bán trở về, đồng thời nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.
Tại Nghệ An, công tác TGPL được triển khai quyết liệt, bảo đảm tham gia 100% vụ việc tố tụng liên quan đến nạn nhân bị mua bán người thuộc diện được trợ giúp. Bên cạnh đó, hoạt động tư vấn pháp luật và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng cho nạn nhân, nhất là phụ nữ và trẻ em, được chú trọng thực hiện.
Tại Tây Ninh, việc triển khai TGPL gắn với đặc thù địa bàn biên giới đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Các chương trình TGPL lưu động kết hợp tuyên truyền pháp luật được tổ chức thường xuyên, giúp người dân nâng cao nhận thức và chủ động phòng ngừa các hành vi mua bán người; về trách nhiệm cụ thể của các cơ quan, tổ chức, cá nhân và gia đình trong công tác tư pháp người chưa thành niên; nhấn mạnh vai trò của lực lượng làm công tác xã hội trong hỗ trợ, can thiệp, giáo dục và giúp đỡ người chưa thành niên vi phạm pháp luật.
Góp phần bảo đảm quyền con người và tăng cường công bằng xã hội
Nhìn chung, việc triển khai TGPL theo Luật Phòng, chống mua bán người (sửa đổi) và Luật Tư pháp cho người chưa thành niên đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các nhóm yếu thế.
Những kết quả này không chỉ thể hiện tính nhân văn của chính sách pháp luật mà còn góp phần quan trọng trong phòng ngừa tội phạm, giữ vững an ninh trật tự và thúc đẩy công bằng xã hội trong bối cảnh hiện nay.