Thực hiện nhiệm vụ thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng theo Nghị quyết số 80-NQ/TW, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao chủ trì xây dựng Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam. Theo Dự thảo, việc áp dụng cơ chế chính sách đột phá nhằm bảo đảm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý nhà nước, kiến tạo chính sách, thúc đẩy sáng tạo, bảo đảm nhu cầu thụ hưởng văn hóa của Nhân dân, góp phần phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.
Dự thảo Nghị quyết đã đưa ra một số cơ chế, chính sách đột phá như:
(i) “Ngày Văn hóa Việt Nam” 24/11 hằng năm, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương, các thiết chế văn hóa, thể thao công lập miễn phí vé vào cửa phục vụ Nhân dân.
(ii) Chính sách thu hút nguồn lực đầu tư phát triển văn hóa: dự án đầu tư công, dự án PPP, dự án đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư lĩnh vực văn hóa, thể thao cần triển khai ngay nhưng chưa có trong quy hoạch thì được phép triển khai thực hiện và được cập nhật vào Quy hoạch tổng thể khi điều chỉnh; Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định bổ sung các dự án đầu tư trung hạn trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và bổ sung kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt mà không phải chờ đến kỳ điều chỉnh tiếp theo; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm bảo đảm bố trí đủ quỹ đất cho thiết chế văn hóa, thể thao, cho phát triển các cụm, khu công nghiệp sáng tạo về văn hóa trong quy hoạch tỉnh, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của địa phương.
(iii) Ưu đãi đầu tư, tài trợ trong lĩnh vực văn hóa: Nhà nước hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh, cơ chế tài chính cho các tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng, phát triển hoặc hoạt động tại các cụm, khu công nghiệp sáng tạo về văn hóa; hỗ trợ thuế, phí, lệ phí cho các tổ chức, cá nhân đầu tư vào hạ tầng số và phát triển các giải pháp công nghệ cao cho văn hóa, phát triển công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí; miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 05 năm tiếp theo đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí…
(iv) Thực hiện hợp tác công tư trong lĩnh vực văn hóa; thí điểm cho doanh nghiệp thuê quyền khai thác, chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác đối với một số tài sản kết cấu hạ tầng văn hóa, thể thao.
(v) Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần theo yêu cầu phát triển; ưu tiên đầu tư xây dựng và khai thác hiệu quả hạ tầng dữ liệu văn hóa quốc gia, nền tảng số dùng chung; đặt hàng sáng tạo các công trình, tác phẩm văn hóa, nghệ thuật; giao nhiệm vụ, khoán sản phẩm đầu ra đối với dịch vụ, sản phẩm văn hóa theo phân loại hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực văn hóa.
(vi) Chính sách đãi ngộ, phát triển tài năng văn hóa, thể thao: đầu tư, phát triển hệ thống cơ sở đào tạo văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao theo hướng đồng bộ, hiện đại, gắn với phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa; ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo, biểu diễn, luyện tập, nghiên cứu đối với các cơ sở đào tạo trọng điểm, trung tâm đào tạo tài năng - đổi mới sáng tạo theo hướng đạt chuẩn khu vực và quốc tế. Có chính sách ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao thông qua đào tạo nâng cao bồi dưỡng chuyên sâu ở trong và ngoài nước. Các nghệ sĩ hoạt động chuyên nghiệp tại các đơn vị sự nghiệp nghệ thuật biểu diễn công lập, đơn vị nghệ thuật biểu diễn thuộc lực lượng vũ trang được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề, chế độ bồi dưỡng tập luyện và biểu diễn theo lộ trình cho đến khi có quy định mới về tiền lương.
Dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam đang được chỉnh lý, hoàn thiện theo ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và sẽ trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất (tháng 4/2026).
Hoàng Việt Hà
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý