Kịp thời hướng dẫn triển khai thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý

Sáng 01/7/2026, dưới sự chủ trì của đồng chí Cù Thu Anh, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Tổ phó thường trực, Tổ soạn thảo đã tổ chức phiên họp đầu tiên họp. Cuộc họp có sự tham gia của các thành viên Tổ soạn thảo.

Tại cuộc họp, đồng chí Cù Thu Anh đã nêu những bất cập phát sinh trong quá trình triển khai Nghị định số 144/2017/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, những nội dung cơ bản của dự thảo Nghị định lần này. Trong đó, yêu cầu bản sao có chứng thực một số giấy tờ trong hồ sơ đề nghị bổ nhiệm, cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý phát sinh thêm thời gian, chi phí không cần thiết; chưa quy định rõ thủ tục nộp lại thẻ; quy định thủ tục cấp thẻ mới khi trợ giúp viên chuyển công tác sang tỉnh khác; hồ sơ, thủ tục cấp thẻ cộng tác viên chưa đáp ứng yêu cầu sau khi Luật mở rộng đối tượng tham gia làm cộng tác viên trợ giúp pháp lý; chưa có quy định cụ thể về thời hạn thanh toán thù lao, bồi dưỡng thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý; chưa có quy định về thanh toán đối với vụ việc thụ lý ngay; cụ thể hóa các quy định ưu đãi đối với trợ giúp viên pháp lý. Xuất phát từ thực tế đó, nội dung của dự thảo Nghị định tập trung quy định chi tiết các nội dung được Luật giao và khắc phục những hạn chế nêu trên.

Các ý kiến phát biểu đã tập trung, thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị định và các nội dung cụ thể của dự thảo. Dự thảo Nghị định đã được xây dựng bảo đảm phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành. Dự thảo đã bảo đảm quy định đầy đủ các nội dung được giao tại Luật Trợ giúp pháp lý, đồng thời có những quy định sửa đổi, bổ sung nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập của Nghị định số 144/2017/NĐ-CP và điều chỉnh những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, bảo đảm công tác trợ giúp pháp lý được triển khai đồng bộ, hiệu quả, ngày càng nâng cao chất lượng công tác trợ giúp pháp lý.

Đối với nhóm quy định về tổ chức, hoạt động của Chi nhánh, các đại biểu tập trung thảo luận một số nội dung như: đề xuất xem xét, bổ sung trách nhiệm của UBND tỉnh trong việc bố trí nhân lực đối với Trung tâm và Chi nhánh trong trường hợp không tuyển dụng đủ nhân sự để cấu thành các phòng, ban làm việc;  rà soát các trường hợp cách chức Giám đốc, Phó giám đốc Trung tâm (tại Điều 3 và Điều 4 của dự thảo), rà soát việc vi phạm các quy tắc nghề nghiệp trợ giúp pháp lý có trùng lặp với việc vi phạm các hành vi quy định tại khoản 1 Điều 6 của Luật hay không; tiêu chuẩn bổ nhiệm Giám đốc Trung tâm chỉ cần có kinh nghiệm 3 năm trở lên làm kiểm sát viên hoặc điều tra viên trung cấp hay cần có thời gian đảm nhiệm cả 2 chức danh này; đối với việc thành lập Chi nhánh tại các vùng đặc thù như vùng có điều kiện kinh tế- xã hội khó khăn cần lấy ý kiến của Sở Nội vụ tại địa phương đó; cân nhắc thời hạn bổ nhiệm Trưởng chi nhánh sau 7 ngày kể từ ngày có quyết định thành lập Chi nhánh, miễn nhiễm Trưởng Chi nhánh trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày Chi nhánh nhận quyết định giải thể.

  Đối với nhóm quy định về hồ sơ bổ nhiệm, cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý,  hồ sơ cấp thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý, đề nghị nghiên cứu đơn giản hóa tối đa yêu cầu xuất trình các giấy tờ đã được cắt giảm theo yêu cầu của Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP của Chính phủ về đơn giản hóa, cắt giảm giấy tờ dựa trên dữ liệu, Luật Lý lịch tư pháp; cân nhắc sự cần thiết yêu cầu Giám đốc Trung tâm trợ giúp pháp lý xác nhận thẻ bị mất của trong trường hợp cấp lại thẻ trợ giúp viên pháp lý, cần rà soát để đảm bảo chính xác loại văn bản có thể nộp bằng hình thức trực tuyến để phù hợp với quy định về văn bản điện tử của Nghị định 30/2020/NĐ-CP về công tác văn thư.

  Đối với nhóm quy định về chế độ, chính sách cho người thực hiện trợ giúp pháp lý, đa phần các đại biểu đồng tình cao với định hướng quy định chế độ ưu đãi để bảo đảm cụ thể hóa quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý. Đồng thời, để tăng tính thuyết phục Tờ trình cần phân tích thể hiện rõ tác động của những quy định này, các chi phí phát sinh, dự kiến cá đối tượng thụ hưởng.

Về cơ sở dữ liệu và sử dụng dữ liệu điện tử trong hoạt động trợ giúp pháp lý, tại điều 17 của dự thảo cần làm rõ quy định về dữ liệu mở bắt buộc, các luồng dữ liệu được phép chia sẻ, đối tượng chia sẻ và đối tượng thụ hưởng, dự thảo nên thiết kế theo hướng đặt các quy định về ứng dụng công nghệ thông tin thành một nhóm.

Ở lĩnh vực chuyển đổi số, nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về chia sẻ, khai thác dữ liệu điện tử, xác định rõ phạm vi dữ liệu mở, đối tượng được tiếp cận và cơ chế bảo đảm an toàn thông tin. Một số đại biểu cũng đề xuất cắt giảm thêm các thủ tục, giấy tờ có thể thay thế bằng dữ liệu điện tử nhằm hiện thực hóa chủ trương cải cách thủ tục hành chính và xây dựng Chính phủ số.

Phát biểu kết luận, đồng chí Cù Thu Anh cho biết việc xây dựng và ban hành Nghị định không chỉ nhằm cụ thể hóa các quy định mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý mà còn góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc đã phát sinh trong thực tiễn nhiều năm qua. Khi được ban hành, Nghị định được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ, hiện đại và hiệu quả hơn, qua đó nâng cao chất lượng dịch vụ trợ giúp pháp lý, bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận công lý của người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế trong xã hội. Cuộc họp đã ghi nhận nhiều ý kiến tâm huyết, sát thực tiễn từ các thành viên Tổ soạn thảo và đại diện các cơ quan liên quan. Những góp ý này sẽ là cơ sở quan trọng để cơ quan thường trực Tổ soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị định. Trên cơ sở ý kiến đóng góp của các đại biểu tại cuộc họp hôm nay, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và TGPL tổng hợp, nghiên cứu kỹ lưỡng để tiếp tục hoàn thiện dự thảo và xin ý kiến Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Tư pháp và thực hiện các quy trình tiếp theo quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Trong quá trình lấy ý kiến rộng rãi theo quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp đề nghị các đồng chí quan tâm tiếp tục có ý kiến đối với hồ sơ dự thảo Nghị định.

Lại Nhật Quang
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý