Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng kết thi hành Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật

Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập trên cơ sở hợp nhất Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Bộ Tài nguyên và Môi trường theo Nghị định số 35/2025/NĐ-CP của Chính phủ ngày 25/02/2025. Bộ kế thừa toàn bộ chức năng quản lý từ hai Bộ tiền nhiệm, đồng thời tiếp nhận nhiệm vụ quản lý về giảm nghèo từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Sau sáp nhập, phạm vi quản lý của Bộ rất rộng lớn, phức tạp gồm: nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, đất đai, tài nguyên nước, môi trường, biến đổi khí hậu, và bảo vệ môi trường biển, hải đảo. Đây đều là các lĩnh vực nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân, doanh nghiệp và tác động lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Do đó, Bộ luôn xác định PBGDPL là nhiệm vụ quan trọng, xuyên suốt để lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện hiệu quả.
Ngay khi Đề án "Thí điểm đổi mới hoạt động đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL" được phê duyệt tại Quyết định 979/QĐ-TTg và Bộ Tư pháp ban hành Tiêu chí chung tại Quyết định số 1666/QĐ-BTP, Bộ đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc quán triệt sâu rộng và triển khai thực hiện qua nhiều hình thức như tổ chức hội nghị, sao gửi văn bản, lồng ghép vào các lớp tập huấn, cuộc họp giao ban và tuyên truyền trên các cổng thông tin điện tử của Bộ (mard.gov.vn, monre.gov.vn, mae.gov.vn) cùng các đơn vị trực thuộc; đồng thời ban hành 03 văn bản hướng dẫn tổ chức đánh giá thí điểm trong Bộ. Sự chủ động này tạo hành lang pháp lý đồng bộ, giúp các đơn vị chủ động lập và triển khai kế hoạch thực tế.
Việc đánh giá hiệu quả hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật được Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định thí điểm triển khai trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật. Theo đó, Bộ đã chỉ đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật để thực hiện tại 03 đơn vị Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng: Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng III, VIII và IX. Các Chi cục nhanh chóng ban hành kế hoạch riêng và tổ chức đánh giá thí điểm tại các phòng, trạm trực thuộc. Việc áp dụng đồng bộ Bộ tiêu chí tại cơ sở giúp chuẩn hóa, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật chuyên ngành từ các đơn vị trực thuộc. Kết quả đánh giá cho thấy hoạt động PBGDPL tại Bộ đã được triển khai đạt hiệu quả nhất định. Cụ thể, nhóm tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động quản lý nhà nước về PBGDPL, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đạt 41/45 điểm, trong đó một số nội dung còn cần được cải thiện như: có nghiên cứu, khảo sát để xây dựng Kế hoạch; có xác định kinh phí bảo đảm tổ chức thực hiện đối với từng hoạt động PBGDPL cụ thể; chỉ bố trí riêng kinh phí cho 80% đến dưới 90% trên tổng số hoạt động PBGDPL; hoạt động cập nhật của các thông tin trên môi trường mạng còn hạn chế… Đối với nhóm tiêu chí đánh giá kết quả đầu ra của các hoạt động PBGDPL trong lĩnh vực chuyên ngành trồng trọt và bảo vệ thực vật, Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng IX đạt số điểm cao nhất là 53,33/55 điểm; tiếp theo là Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng III với 50,13 điểm và Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng VIII với 50 điểm.
Ngoài những kết quả đạt được, việc đánh giá còn gặp một số hạn chế, khó khăn cụ thể:
- Thiếu tính kế thừa do sáp nhập bộ máy: Đề án thí điểm kéo dài từ 2022 đến 2026. Tuy nhiên, do quá trình sáp nhập, hợp nhất bộ máy của các Bộ nên gặp khó khăn trong việc bảo đảm tính kế thừa liên tục. Một số nội dung không thể triển khai theo kế hoạch, phạm vi và số lượng đơn vị đánh giá bị thu hẹp, ảnh hưởng đến kết quả tổng kết.
- Thiếu hụt nhân lực pháp chế: Số lượng công chức pháp chế làm công tác PBGDPL còn thiếu và phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ. Bộ không có cán bộ PBGDPL chuyên trách; đa số nhân sự có chuyên môn nông nghiệp, môi trường nhưng chưa được đào tạo chuyên sâu về kỹ năng PBGDPL. Trong khi đó, sự phát triển của Internet, mạng xã hội mang lại rủi ro thông tin sai lệch, gây khó cho việc định hướng tuyên truyền. PBGDPL về chuyển đổi số còn mới mẻ, quy định về dữ liệu, an toàn thông tin thay đổi nhanh, đòi hỏi cán bộ phải am hiểu cả pháp luật và công nghệ.
- Trách nhiệm PBGDPL nặng nề do khối lượng văn bản quy phạm pháp luật hàng năm được ban hành nhiều. Lĩnh vực quản lý nông nghiệp và môi trường rộng, trình độ văn hoá của nông dân và một bộ phận công nhân lao động còn chưa cao nên hạn chế đến nhận thức về chính sách, pháp luật của Nhà nước.
- Kinh phí cho công tác PBGDPL còn quá ít. Nguồn chi được bố trí vào
kinh phí hoạt động thường xuyên nên rất khó khăn để dành cho việc thực hiện
hoạt động PBGDPL. Đặc biệt, kinh phí cho PBGDPL rất ít, phải lồng ghép vào chi hoạt động thường xuyên nên khó triển khai bài bản.
Từ kết quả tổng kết thi hành Bộ tiêu chí, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất các giải pháp trọng tâm và kiến nghị cụ thể để nâng cao chất lượng công tác PBGDPL, cụ thể: (i) Kiến nghị Chính phủ xem xét bố trí kinh phí cho công tác PBGDPL thành một dòng ngân sách riêng biệt trong dự toán chi hàng năm của các Bộ, ngành để bảo đảm tính chủ động; (ii) đề nghị Bộ Tư pháp nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các tiêu chí, hình thức đánh giá hiệu quả PBGDPL phù hợp với tình hình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay, giúp công tác này đi vào thực chất hơn.