Trong bối cảnh môi trường kinh doanh ngày càng chịu tác động sâu rộng từ những thay đổi về thể chế, chính sách và mô hình quản lý nhà nước, công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp giữ vai trò ngày càng quan trọng, không chỉ giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro pháp lý mà còn góp phần nâng cao năng lực tuân thủ, tăng cường quản trị nội bộ và phát triển bền vững. Tại Quảng Ninh, năm 2025 ghi nhận những chuyển biến rõ nét trong cách tiếp cận và tổ chức thực hiện hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, với sự vào cuộc đồng bộ, trách nhiệm của các cấp, các ngành, hướng tới mục tiêu đồng hành thực chất, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Thực hiện các quy định của Trung ương về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là Nghị định số 55/2019/NĐ-CP của Chính phủ, tỉnh Quảng Ninh đã sớm cụ thể hóa chủ trương bằng hệ thống chương trình, kế hoạch triển khai thống nhất, xuyên suốt từ cấp tỉnh đến cơ sở. Trong đó, Kế hoạch số 50/KH-UBND ngày 17/02/2025 của Ủy ban nhân dân tỉnh được xác định là căn cứ quan trọng, tạo khung pháp lý và định hướng chung để các sở, ban, ngành, địa phương chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao, bảo đảm tính đồng bộ, tránh chồng chéo, trùng lặp.
Năm 2025, công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh tiếp tục được triển khai theo hướng gắn kết chặt chẽ với các nhiệm vụ cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng điều hành kinh tế và cải thiện các chỉ số PCI, DDCI. Hoạt động hỗ trợ pháp lý không còn được triển khai tách rời mà được lồng ghép, tích hợp vào các chương trình phát triển kinh tế – xã hội, chương trình hỗ trợ doanh nghiệp và hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật, qua đó nâng cao hiệu quả tổng thể và tác động lan tỏa.
Một trong những nội dung được tỉnh đặc biệt quan tâm là nâng cao chất lượng tham mưu xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Các cơ quan chuyên môn được chỉ đạo tăng cường rà soát, đánh giá tác động chính sách, bảo đảm các quy định ban hành phù hợp với thực tiễn, khả thi, minh bạch, không tạo thêm rào cản cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Đồng thời, công tác rà soát, kiến nghị sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ các quy định không còn phù hợp được thực hiện thường xuyên, góp phần hoàn thiện khung pháp lý, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, ổn định.
Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa hình thức cung cấp thông tin pháp luật được xác định là một trong những điểm nhấn nổi bật của công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp tại Quảng Ninh trong năm 2025. Các sở, ngành, địa phương đã chủ động khai thác hiệu quả nền tảng số, ứng dụng công nghệ thông tin trong phổ biến, cập nhật chính sách pháp luật, giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin nhanh chóng, thuận tiện và kịp thời.
Trong năm 2025, hàng nghìn tin, bài pháp luật đã được cập nhật trên các cổng thông tin điện tử, fanpage, Zalo OA và các chuyên mục chuyên sâu về cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Sở Tư pháp đã thực hiện cập nhật đầy đủ, kịp thời 100% văn bản quy phạm pháp luật của tỉnh lên Cơ sở dữ liệu văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm kết nối, đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia. Trang thông tin phổ biến, giáo dục pháp luật của tỉnh tiếp tục được duy trì và nâng cao chất lượng, trong đó chuyên mục “Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp” trên trang thông tin điện tử của Sở Tư pháp được tổ chức khoa học, dễ tra cứu, trở thành kênh thông tin tin cậy đối với cộng đồng doanh nghiệp.
Cùng với đó, các kênh tiếp nhận, giải đáp vướng mắc pháp lý như đường dây nóng, hộp thư điện tử, hệ thống hỏi – đáp trực tuyến được duy trì thường xuyên, bảo đảm phản hồi kịp thời các kiến nghị, phản ánh của doanh nghiệp. Các ngành thuế, hải quan, tòa án, ban quản lý khu kinh tế và các cơ quan chuyên môn khác cũng chủ động xây dựng, vận hành các kênh truyền thông chuyên biệt, cung cấp thông tin chính sách theo lĩnh vực quản lý, góp phần nâng cao hiệu quả tuân thủ pháp luật và giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp.
Đáng chú ý, ngành hải quan đã triển khai hiệu quả mô hình Tổ hỗ trợ, cung cấp thông tin cho doanh nghiệp (ISEC), thông qua việc gửi thư điện tử cung cấp thông tin chính sách tới hàng nghìn lượt doanh nghiệp, vận hành fanpage với lượng tiếp cận lớn, giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu kịp thời nắm bắt các quy định mới, chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, kinh doanh, hạn chế sai sót trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan.
Song song với hoạt động cung cấp thông tin, công tác tư vấn, giải đáp vướng mắc pháp lý được xác định là khâu hỗ trợ trực tiếp, có ý nghĩa quan trọng trong việc đồng hành, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Trong năm 2025, các cơ quan chức năng trên địa bàn tỉnh đã tiếp nhận và giải quyết 100% kiến nghị, vướng mắc pháp lý của doanh nghiệp theo thẩm quyền. Nhiều vấn đề phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực được tổ chức đối thoại trực tiếp, liên ngành, bảo đảm nguyên tắc rõ trách nhiệm, rõ đầu mối, tránh tình trạng đùn đẩy, kéo dài thời gian xử lý.
Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong năm 2025 đặt ra yêu cầu mới đối với công tác hỗ trợ pháp lý, nhất là trong lĩnh vực thủ tục hành chính, đăng ký kinh doanh, đầu tư. Trước yêu cầu đó, các cơ quan chuyên môn của tỉnh đã chủ động thiết lập các hình thức hỗ trợ, giải đáp thắc mắc cho người dân và doanh nghiệp theo hướng thuận tiện, miễn phí, lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo. Qua đó, hàng chục nghìn lượt người dân, doanh nghiệp đã được hỗ trợ thực hiện thủ tục hành chính, đặc biệt là thủ tục đăng ký kinh doanh trực tuyến trên Hệ thống đăng ký doanh nghiệp qua mạng điện tử, góp phần giảm chi phí tuân thủ, nâng cao mức độ hài lòng của doanh nghiệp.
Các hình thức tư vấn, giải đáp vướng mắc pháp lý cho doanh nghiệp được triển khai linh hoạt, đa dạng, phù hợp với nhu cầu thực tiễn. Bên cạnh việc tiếp nhận và trả lời trực tiếp tại các cơ quan chuyên môn, các hình thức tư vấn bằng văn bản, thư điện tử, đường dây nóng, chuyên mục hỏi – đáp trên cổng thông tin điện tử, cũng như thông qua các hội nghị đối thoại, tọa đàm giữa chính quyền và doanh nghiệp được duy trì thường xuyên. Việc đa dạng hóa hình thức tư vấn không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin pháp luật kịp thời, thuận tiện mà còn góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc ngay từ cơ sở.
Hoạt động của các tổ chức tư vấn pháp luật, tổ chức đại diện doanh nghiệp, hội nghề nghiệp cũng được phát huy vai trò trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thông qua sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan nhà nước, các tổ chức này đã tham gia tư vấn, hỗ trợ pháp lý thường xuyên cho doanh nghiệp, tập trung vào các lĩnh vực có nhiều vướng mắc phát sinh như kinh doanh thương mại, thuế, lao động, đầu tư, thủ tục hành chính, góp phần giúp doanh nghiệp nâng cao nhận thức pháp luật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp.
Bên cạnh tư vấn, giải đáp, Quảng Ninh đặc biệt chú trọng hoạt động đối thoại và bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho doanh nghiệp. Trong năm 2025, toàn tỉnh đã tổ chức gần 2.300 hội nghị đối thoại, diễn đàn với doanh nghiệp và hơn 920 lớp tập huấn pháp luật. Nội dung các hội nghị, lớp tập huấn được xây dựng bám sát thực tiễn sản xuất, kinh doanh và nhu cầu của doanh nghiệp, tập trung vào các lĩnh vực như thuế, lao động, đầu tư, đất đai, môi trường, phòng cháy chữa cháy, an toàn vệ sinh lao động, xuất nhập khẩu… Qua đó, giúp doanh nghiệp cập nhật kịp thời các quy định mới, nâng cao năng lực quản trị và phòng ngừa rủi ro pháp lý.
Công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng được triển khai gắn với các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và các nghị định hướng dẫn thi hành. Hỗ trợ pháp lý được xác định là một trụ cột quan trọng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hỗ trợ chuyển đổi số và phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Trước bối cảnh hệ thống pháp luật và mô hình quản lý tiếp tục có nhiều điều chỉnh, yêu cầu đặt ra đối với công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp tại Quảng Ninh là phải tiếp tục đổi mới phương thức triển khai theo hướng kịp thời, sát thực tiễn, dễ tiếp cận và hiệu quả hơn. Việc tăng cường phối hợp liên ngành, ứng dụng công nghệ thông tin, phát huy vai trò của các tổ chức tư vấn pháp luật và sự chủ động của doanh nghiệp được xác định là những giải pháp trọng tâm trong thời gian tới.
Trên nền tảng thể chế ngày càng hoàn thiện, cùng quyết tâm đồng hành của chính quyền các cấp và sự chủ động từ cộng đồng doanh nghiệp, công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp tại Quảng Ninh được kỳ vọng sẽ tiếp tục đi vào chiều sâu, góp phần xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, an toàn, ổn định và bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh trong giai đoạn phát triển mới.
Nguyễn Việt Hà
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp