Lào Cai: Thực hiện hơn 11.000 vụ việc trợ giúp pháp lý trong gần 08 năm

Sau khi Luật TGPL năm 2017 có hiệu lực thi hành, Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Lào Cai đã chỉ đạo Sở Tư pháp tham mưu xây dựng và ban hành kế hoạch để triển khai thực hiện[1], trong đó, chỉ đạo tập trung triển khai công tác phổ biến Luật TGPL và các văn bản hướng dẫn thi hành; tổ chức rà soát các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành liên quan đến hoạt động TGPL, từ đó đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc ban hành mới các văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm phù hợp với quy định của Luật TGPL; chú trọng nâng cao năng lực cho đội ngũ người thực hiện TGPL; rà soát tổ chức thực hiện TGPL, người thực hiện TGPL và người thuộc diện TGPL trên địa bàn; cập nhật, công bố danh sách tổ chức và người thực hiện TGPL, các thủ tục hành chính theo quy định của Luật TGPL và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Công tác quán triệt, phổ biến về Luật TGPL 2017
Thực hiện trách nhiệm được giao, Sở Tư pháp chủ trì tổ chức Hội nghị phổ biến pháp luật hằng năm, trong đó có nội dung phổ biến các quy định của Luật TGPL 2017 và các văn bản hướng dẫn thi hành, đồng thời chỉ đạo Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Lào Cai tổ chức phổ biến các nội dung cơ bản của Luật TGPL và các văn bản hướng dẫn thi hành trong các hội nghị tập huấn, các đợt truyền thông về TGPL hàng năm, qua đó nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, công chức, viên chức về vai trò của công tác TGPL, nâng cao nhận thức của người dân về quyền TGPL, cách tiếp cận công lý đảm bảo các quy định của Luật TGPL được thực thi hiệu quả
Kết quả thực hiện TGPL
Theo số liệu thống kê từ 01/01/2018 đến 30/9/2025, Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Lào Cai đã tiếp nhận và thực hiện 11.518 vụ việc, trong đó: Tham gia tố tụng 5.974 vụ (chiếm 51,8%); Đại diện ngoài tố tụng 07 vụ (chiếm 0.1%); Tư vấn pháp luật 5.537 vụ việc và việc (chiếm 48,1%)… Số lượng vụ việc TGPL tham gia tố tụng tăng, năm sau cao hơn năm trước[1]. Sau 08 năm thực hiện Luật TGPL năm 2017 số vụ việc tham gia tố tụng tăng gấp 2,6 lần so với số vụ việc tham gia tố tụng của 08 năm trước (năm 2010 đến 2017, Trung tâm TGPL thực hiện 2.337 vụ việc tham gia tố tụng).
Số vụ việc do TGVPL thực hiện là 10.570 vụ (chiếm 91,7%); Luật sư thực hiện TGPL: 532 vụ (chiếm 4,6%); số vụ việc do cộng tác viên khác thực hiện (năm 2018) là 431 vụ (chiếm 3,7%). Tổng số vụ việc thành công hiệu quả[2] là 1.083 vụ (chiếm 18,2% so với tổng số vụ việc được đánh giá).
Theo chỉ tiêu vụ việc tham gia tố tụng do Bộ Tư pháp ban hành, hằng năm 100% trợ giúp viên pháp lý của Trung tâm đều đạt chỉ tiêu vụ việc tham gia tố tụng[3], số đạt chỉ tiêu tốt, khá chiếm tỷ lệ cao.
Trong giai đoạn 2020 - 2025, Sở Tư pháp, Trung tâm TGPL triển khai các hoạt động TGPL trong 03 chương trình mục tiêu quốc gia theo hướng dẫn của Bộ Tư pháp. Theo đó, đã tổ chức 52 hội nghị tập huấn cho 3.472 đại biểu là cán bộ cơ sở, người có uy tín; 892 đợt truyền thông tại 986 xã, thôn, bản, thu hút gần 20.223 lượt người tham dự; 2.068 người dân được tư vấn, giải đáp vướng mắc pháp luật trực tiếp; tiến hành lắp đặt 597 bảng thông tin về TGPL tại 100% trụ sở UBND và Công an cấp xã, các nhà văn hóa thôn, bản khó khăn giúp người dân dễ dàng tiếp cận, đạt tỷ lệ 100% so với chỉ tiêu kế hoạch.
Công tác thẩm định, đánh giá chất lượng vụ việc TGPL được Sở Tư pháp, Trung tâm TGPL thực hiện theo kế hoạch hàng năm thông qua đánh giá chất lượng vụ việc TGPL bằng hình thức tham gia tố tụng để xác định vụ việc thành công theo quy định. Qua đánh giá chất lượng, các vụ việc đều đạt chất lượng tốt, có nhiều vụ tham gia tố tụng thành công, hiệu quả, bảo vệ tốt quyền lợi của người được TGPL.
Căn cứ các kế hoạch của Bộ Tư pháp và UBND tỉnh, Sở Tư pháp đã chỉ đạo triển khai các hoạt động TGPL cho người khuyết tật, người cao tuổi có khó khăn về tài chính và các đối tượng đặc thù, chỉ đạo Trung tâm TGPL phối hợp với các cơ quan, đơn vị, tổ chức có liên quan (Trung tâm Công tác xã hội tỉnh và một số các tổ chức đoàn thể thuộc UBND các xã) tổ chức 05 đợt truyền thông về TGPL cho người khuyết tật, người cao tuổi và các đối tượng đặc thù với số lượng trên 261 người tham dự; Tổ chức 04 lớp tập huấn kiến thức pháp luật và kỹ năng TGPL cho người khuyết tật và người cao tuổi với 203 người tham dự.
Về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong triển khai hoạt động TGPL, 100% vụ việc TGPL được cập nhật kịp thời, đầy đủ trên Hệ thống quản lý tổ chức và hoạt động TGPL; thực hiện đầy đủ việc đăng tải danh sách tổ chức thực hiện TGPL, người thực hiện TGPL trên địa bàn trên trang thông tin điện tử Sở Tư pháp và Trang Thông tin điện tử Trợ giúp pháp lý Việt Nam.
Về huy động lực lượng xã hội tham gia TGPL, hiện nay, trên địa bàn tỉnh hiện có 42 luật sư; với 13 tổ chức hành nghề luật sư gồm 11 văn phòng Luật sư và 02 công ty luật; Số chi nhánh của tổ chức hành nghề luật sư đặt trên địa bàn: 03; số luật sư hành nghề với tư cách cá nhân: 02; số tổ chức tư vấn pháp luật: 02.
Các luật sư, tổ chức hành nghề luật sư và tổ chức tư vấn pháp luật trên địa bàn tỉnh vẫn thực hiện một số hoạt động TGPL miễn phí theo quy định của tổ chức mình và điều lệ. Tuy nhiên, chưa có tổ chức nào đăng ký tham gia thực hiện TGPL. Đến thời điểm hiện tại, Trung tâm TGPL đã ký hợp đồng thực hiện TGPL với 07 Luật sư.
Những khó khăn, tồn tại, hạn chế
Dù đã triển khai nhiều hình thức đa dạng (tổ chức hội nghị, phát sóng trên báo đài, truyền thông trực tiếp tại cơ sở...) nhưng một bộ phận người dân vẫn chưa nhận thức đầy đủ về quyền được TGPL. Nhiều người chưa biết cách yêu cầu TGPL khi gặp vướng mắc pháp luật, làm giảm hiệu quả tiếp cận chính sách nhân văn này. Việc cung cấp dịch vụ TGPL cho người dân vẫn chủ yếu được thực hiện theo phương thức trực tiếp, chưa phát sinh hồ sơ được tiếp nhận và xử lý dịch vụ công trực tuyến. Sự phối hợp của các cơ quan trong hệ thống chính trị trên địa bàn tỉnh trong việc triển khai chính sách TGPL cho người nghèo, người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn có lúc, có nơi chưa thực sự hiệu quả. Hoạt động TGPL trên địa bàn tỉnh chủ yếu do Trung tâm TGPL nhà nước đảm nhiệm. Số lượng luật sư, tổ chức hành nghề luật sư và tổ chức tư vấn pháp luật tham gia cung cấp dịch vụ TGPL thông qua cơ chế hợp đồng hoặc đăng ký còn rất hạn chế.
Kiến nghị, đề xuất giải pháp đổi mới, phát huy hiệu quả hoạt động TGPL trong thời gian tới
Trên cơ sở các tồn tại, hạn chế như trên, tỉnh Lào Cai đề xuất trong thời gian tới, tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện thể chế, chính sách về TGPL bảo đảm phù hợp với thực tiễn. Đề nghị các cơ quan có thẩm quyền ở Trung ương tiếp tục quan tâm chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện thống nhất các quy định của Luật TGPL và các quy định pháp luật có liên quan; nâng cao hơn nữa nhận thức, trách nhiệm của các cán bộ, công chức các cơ quan ban ngành đặc biệt là các cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng, cơ quan và người được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trong việc bảo đảm quyền được TGPL của người tham gia tố tụng. Tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương, đặc biệt là cấp xã, xác định công tác TGPL là một nhiệm vụ quan trọng, gắn liền với các chương trình an sinh xã hội và tiêu chí xây dựng xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác truyền thông về TGPL, cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ, rõ trách nhiệm giữa Trung tâm TGPL với các cơ quan tiến hành tố tụng và UBND cấp xã trong việc thông tin, giới thiệu về TGPL. Lựa chọn các hình thức truyền thông đa dạng, phù hợp với từng nhóm đối tượng, đặc biệt ưu tiên các sản phẩm truyền thông bằng tiếng dân tộc, các buổi tư vấn lưu động tại thôn, bản để nâng cao hiệu quả trong công tác truyền thông về TGPL. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác TGPL./.

---

 

---