Tỉnh Lào Cai sau khi sáp nhập có diện tích tự nhiên 13.257km2 và quy mô dân số là 1.656.500 người . Đây là tỉnh miền núi biên giới thuộc vùng Tây Bắc Bộ, địa hình phức tạp, có cơ cấu dân cư đa dạng, với 49 dân tộc anh em cùng sinh sống. Trong đó người dân tộc thiểu số, hộ nghèo, cận nghèo chiếm tỷ lệ cao so với cả nước. Với đặc điểm địa lý, kinh tế, xã hội như vậy, tỉnh Lào Cai luôn quan tâm, chú trọng đến công tác trợ giúp pháp lý (TGPL) cho các đối tượng yếu thế, giúp người yếu thế tiếp cận công lý miễn phí, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, nâng cao hiểu biết pháp luật và góp phần ổn định trật tự, phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.
Thực hiện TGPL hơn 1.000 vụ việc
Từ ngày 01/01/2025 đến ngày 31/10/2025, tỉnh Lào Cai đã thực hiện TGPL 1.070 vụ việc cho 1.070 người (kỳ trước chuyển qua 347 vụ việc; thụ lý trong kỳ 723 vụ việc) trong đó, tham gia tố tụng 1.027 vụ việc; tư vấn pháp luật 43 vụ việc; Trợ giúp viên pháp lý thực hiện 996 vụ việc và luật sư thực hiện TGPL 74 vụ việc. Trong đó lĩnh vực pháp luật hình sự là 770 vụ việc; lĩnh vực pháp luật dân sự, hôn nhân và gia đình là 292 vụ việc; lĩnh vực pháp luật hành chính là 06 vụ việc; lĩnh vực pháp luật khác 02 vụ việc. Đặc biệt trong 1.070 người được TGPL có hơn 800 người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Còn lại TGPL cho các đối tượng khác như người có công với cách mạng, người nghèo, trẻ em, người thuộc hộ nghèo…
Bên cạnh đó, thực hiện tư vấn pháp luật cho hơn 500 người. Các việc được tư vấn chủ yếu thuộc lĩnh vực dân sự, hôn nhân gia đình, hành chính, yêu cầu tư vấn của người dân đều được đáp ứng giải đáp, hướng dẫn theo đúng quy định của pháp luật.
100% trợ giúp viên pháp lý đã đạt chỉ tiêu theo quy định
Tất cả các Trợ giúp viên pháp lý đều đạt chỉ tiêu trở lên, không có trợ giúp viên pháp lý nào không đạt chỉ tiêu. Theo đó, tổng số vụ việc của Trợ giúp viên pháp lý kết thúc (tính từ 01/11/2024 đến 31/10/2025) là: 748 vụ việc cho 748 người được TGPL, trong đó có 04 trợ giúp viên pháp lý được bổ nhiệm dưới 03 năm và thực hiện tổng số 83 vụ việc. Có 08 trợ giúp viên pháp lý được bổ nhiệm từ đủ 03 năm đến dưới 05 năm với tổng số 230 vụ việc. Có 20 trợ giúp viên pháp lý được bổ nhiệm từ 05 năm trở lên với tổng số 435 vụ việc.
Việc thẩm định chất lượng, hiệu quả vụ việc TGPL đã xác định 100% các vụ việc đều đạt chất lượng trở lên, trong đó có trên 70% vụ việc đạt chất lượng khá và tốt, có 146 vụ việc thành công theo các tiêu chí quy định tại Quyết định 1179/QĐ-BTP ngày 16/5/2022 của Bộ Tư pháp về việc ban hành Tiêu chí xác định tiêu chí vụ việc TGPL tham gia tố tụng thành công, không có vụ việc bị khiếu nại hoặc tranh chấp.
Tăng cường phối hợp trong hoạt động TGPL
Trung tâm TGPL tỉnh Lào Cai đã phối hợp tốt với các cơ quan tiến hành tố tụng để thực hiện TGPL, tiếp nhận thông tin về người thuộc đối tượng được TGPL để kịp thời cử người tham gia tố tụng, giúp bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp cho người được TGPL. Bên cạnh đó, Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh còn phối hợp với các cơ quan, tổ chức khác như Hội liên hiệp phụ nữ, Trung tâm công tác xã hội, Phòng Tư pháp, Phòng dân tộc, UBND các xã ... trong việc triển khai công tác TGPL hướng về cơ sở và TGPL cho các đối tượng đặc thù; phối hợp với các cơ quan truyền thông như đài phát thanh, đài truyền hình để thực hiện công tác truyền thông về TGPL.
Qua đó, chất lượng vụ việc TGPL không ngừng được nâng lên. Sự tham gia của các Trợ giúp viên pháp lý vào quá trình giải quyết vụ án đã góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật, giúp các cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện việc điều tra, truy tố, xét xử khách quan theo đúng quy định của pháp luật. Sự phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan truyền thông và chính quyền cơ sở với Trung tâm trong hoạt động TGPL ngày càng chặt chẽ, phát huy hiệu quả thiết thực. Qua đó, quyền và lợi ích hợp pháp của người được TGPL được bảo vệ, nhận thức pháp luật của cộng đồng dân cư từng bước được nâng lên.
Một số khó khăn, hạn chế trong triển khai công tác TGPL
Công tác TGPL trên địa bàn tỉnh Lào Cai vẫn còn những khó khăn, hạn chế như dù đã triển khai nhiều hình thức đa dạng (tổ chức hội nghị, phát sóng trên báo đài, truyền thông trực tiếp tại cơ sở...) nhưng một bộ phận người dân vẫn chưa nhận thức đầy đủ về quyền được TGPL. Việc cung cấp dịch vụ TGPL cho người dân vẫn chủ yếu được thực hiện theo phương thức trực tiếp, chưa phát sinh hồ sơ được tiếp nhận và xử lý dịch vụ công trực tuyến. Cự phối hợp của các cơ quan trong hệ thống chính trị trên địa bàn tỉnh trong việc triển khai chính sách TGPL có lúc, có nơi chưa thực sự hiệu quả. Hoạt động TGPL trên địa bàn tỉnh chủ yếu do Trung tâm TGPL nhà nước đảm nhiệm; số lượng luật sư, tổ chức hành nghề luật sư và tổ chức tư vấn pháp luật tham gia cung cấp dịch vụ TGPL thông qua cơ chế hợp đồng hoặc đăng ký còn rất hạn chế
Để nâng cao hiệu quả công tác TGPL trong thời gian tới, tỉnh Lào Cai xác định tiếp tục tổ chức tốt hoạt động tư vấn pháp luật tại trụ sở Trung tâm, Chi nhánh và trong các đợt truyền thông về TGPL; cử Trợ giúp viên pháp lý và Luật sư thực hiện TGPL tham gia tố tụng bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người có yêu cầu TGPL; thực hiện tích cực, hiệu quả các hoạt động TGPL thuộc các Chương trình mục tiêu quốc gia; tăng cường hoạt động kiểm tra, thẩm định chất lượng vụ việc TGPL chủ yếu nhằm mục đích nâng cao chất lượng vụ việc TGPL, phát hiện ra những thiếu sót trong quá trình thực hiện TGPL để kịp thời có biện pháp khắc phục./.
Thanh Trang
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý