Điện Biên đẩy mạnh triển khai Đề án nâng cao năng lực đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Sau khi Quyết định số 279/QĐ-TTg được ban hành, Sở Tư pháp đã kịp thời tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành Kế hoạch số 2446/KH-UBND ngày 31/5/2024 để triển khai thực hiện Đề án trên địa bàn tỉnh, trong đó cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị. Trên cơ sở kế hoạch chung của tỉnh, các sở, ban, ngành tỉnh đã chủ động ban hành kế hoạch riêng hoặc lồng ghép để triển khai thực hiện các nhiệm vụ trong hoạt động chuyên môn của cơ quan, đơn vị. UBND các huyện, thị xã, thành phố trước khi sắp xếp và UBND các xã, phường sau sắp xếp đơn vị hành chính đã kịp thời ban hành kế hoạch triển khai, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, bám sát đặc điểm tình hình địa phương, chú trọng vùng sâu, vùng xa, địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.
Giai đoạn 2024-2025, công tác xây dựng, củng cố và phát triển đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN) luôn được các cấp ủy, chính quyền tỉnh Điện Biên quan tâm chỉ đạo triển khai đồng bộ, bài bản. Hằng năm, đội ngũ này được rà soát, kiện toàn theo hướng tinh gọn và nâng cao chất lượng. Tại cấp cơ sở, mạng lưới tuyên truyền viên pháp luật đã được phát triển rộng khắp và đi vào chiều sâu, đặc biệt chú trọng đến địa bàn vùng đồng bào DTTS và MN, trong đó ưu tiên lựa chọn những cá nhân am hiểu phong tục, tập quán, biết tiếng dân tộc và có kỹ năng dân vận khéo để làm “cầu nối” đưa pháp luật đến với người dân hiệu quả nhất. Hiện toàn tỉnh có 168 báo cáo viên pháp luật (BCVPL) và 1.595 tuyên truyền viên pháp luật (TTVPL)[1].
Công tác đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao kiến thức pháp luật và kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ BCVPL, TTVPL đã được xác định là nhiệm vụ trọng tâm và được triển khai thực hiện thường xuyên, liên tục từ cấp tỉnh đến cơ sở với nhiều hình thức đa dạng. Tại cấp tỉnh, các cơ quan chủ trì thực hiện các nhiệm vụ của Đề án đã tích cực tổ chức các lớp tập huấn chuyên sâu. Điển hình như: Sở Dân tộc và Tôn giáo đã phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức 17 lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho 972 lượt người có uy tín trong năm 2024 và 07 lớp cho 752 lượt người trong năm 2025; Công an tỉnh đã cử 85 lượt cán bộ, chiến sĩ tham dự các lớp tập huấn do Bộ Công an tổ chức và hơn 1.000 lượt lãnh đạo, cán bộ tham gia hội nghị trực tuyến về công tác PBGDPL; ngành Giáo dục và Đào tạo tập trung bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên môn Giáo dục công dân, giáo viên chủ nhiệm và cán bộ quản lý thông qua các hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Nội dung tập huấn được xây dựng thiết thực, bám sát với nhu cầu thực tiễn tại vùng đồng bào DTTS và MN, tập trung vào các quy định pháp luật thiết yếu như: Luật Đất đai, Luật Hôn nhân và gia đình, phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, phòng, chống ma túy, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo và các chính sách dân tộc. Bên cạnh kiến thức pháp luật, công tác bồi dưỡng đặc biệt chú trọng đến kỹ năng mềm như: kỹ năng tuyên truyền miệng, kỹ năng dân vận khéo, kỹ năng hòa giải ở cơ sở và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyên truyền. Đặc biệt, việc bồi dưỡng tiếng dân tộc thiểu số và kỹ năng truyền đạt bằng tiếng dân tộc thiểu số được ưu tiên thực hiện để giúp đội ngũ này dễ dàng tiếp cận và truyền tải thông tin đến người dân tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa.
Tại cấp cơ sở, UBND các xã, phường đã tạo điều kiện thuận lợi để đội ngũ TTVPL tham gia đầy đủ các lớp tập huấn do cấp trên tổ chức. Đồng thời, các đơn vị thường xuyên cung cấp tài liệu, đề cương tuyên truyền, văn bản luật mới để đội ngũ này kịp thời cập nhật kiến thức, phục vụ công tác tuyên truyền tại thôn, bản, tổ dân phố. Nhiều địa phương đã chủ động lồng ghép nội dung bồi dưỡng nghiệp vụ vào các cuộc họp giao ban, sinh hoạt chuyên môn định kỳ để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.
Nhận thức rõ vai trò của chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, trong giai đoạn 2024-2025, các cơ quan, đơn vị và địa phương đã tích cực đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đa dạng hóa các hình thức tiếp cận pháp luật cho người dân. Tại cấp cơ sở, việc ứng dụng mạng xã hội và các ứng dụng nhắn tin qua Internet đã trở thành kênh thông tin quan trọng để tuyên truyền pháp luật, một số địa phương đã thiết lập và duy trì hoạt động hiệu quả các nhóm Zalo của thôn, bản, tổ dân phố. Thông qua các nhóm này, đội ngũ TTVPL đã kịp thời chia sẻ các văn bản pháp luật mới, các thông báo và tài liệu tuyên truyền đến từng hộ dân một cách nhanh chóng, tiết kiệm chi phí. Đặc biệt, công tác số hóa tài liệu tuyên truyền được chú trọng để phù hợp với đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều địa phương như các xã: Pa Ham, Tủa Chùa, Na Sang đã từng bước số hóa tài liệu, xây dựng ngân hàng câu hỏi pháp luật, sử dụng infographics, hình ảnh, video trực quan để hỗ trợ công tác tuyên truyền miệng. Hệ thống loa truyền thanh cơ sở tại các xã như Na Son, Tìa Dình, Sín Chải cũng được kết hợp với công nghệ thông tin để phát các file âm thanh (audio) tuyên truyền pháp luật bằng tiếng phổ thông và tiếng dân tộc vào các khung giờ phù hợp, giúp người dân dễ dàng tiếp thu ngay tại nơi cư trú. Tuy nhiên, tại một số địa bàn vùng sâu, vùng xa[2], việc ứng dụng công nghệ thông tin vẫn còn gặp khó khăn do hạ tầng viễn thông chưa đồng bộ, kỹ năng sử dụng thiết bị thông minh của một bộ phận người dân còn hạn chế.
Qua 02 năm triển khai, từ thực tiễn cơ sở đã xuất hiện nhiều mô hình, cách làm hay, sáng tạo, phù hợp với đặc thù vùng đồng bào DTTS và MN trên địa bàn tỉnh, như Mô hình “dân vận khéo” gắn tuyên truyền pháp luật với an sinh xã hội, Mô hình phát huy vai trò “cầu nối” của người có uy tín[3],…
Với cách làm bài bản, linh hoạt và bám sát thực tiễn, Điện Biên đang từng bước nâng cao chất lượng đội ngũ BCVPL, TTVPL, góp phần đưa pháp luật thấm sâu vào đời sống, củng cố niềm tin và ý thức chấp hành pháp luật trong Nhân dân vùng đồng bào DTTS và MN./.

---