_20211114171230.png)
Kết quả thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh
Trong thời gian qua, việc triển khai Luật Hòa giải ở cơ sở, công tác hòa giải trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần giải quyết hiệu quả các mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng dân cư, giữ gìn đoàn kết nội bộ Nhân dân, bảo đảm an ninh trật tự và giảm áp lực cho các cơ quan nhà nước, cơ quan tư pháp.
Sau khi thực hiện việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, từ ngày 01/7/2025, Thành phố Hồ Chí Minh mới được hình thành trên cơ sở sáp nhập Thành phố Hồ Chí Minh (cũ), tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Với diện tích gần 6.773 km², dân số trên 14 triệu người, Thành phố tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm kinh tế - tài chính lớn nhất cả nước, đồng thời cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới trong công tác quản lý xã hội, giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh từ quá trình đô thị hóa, phát triển kinh tế và gia tăng dân số cơ học.
Trước yêu cầu đó, công tác hòa giải ở cơ sở tiếp tục được Thành ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Thành phố xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong suốt quá trình triển khai Luật Hòa giải ở cơ sở, Thành phố đã ban hành nhiều nghị quyết, kế hoạch, quyết định và văn bản chỉ đạo để hướng dẫn, tổ chức thực hiện đồng bộ từ cấp thành phố đến cơ sở. Hệ thống văn bản này không chỉ tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động hòa giải mà còn bảo đảm nguồn lực, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong thực hiện nhiệm vụ.
Cùng với công tác chỉ đạo, điều hành, Thành phố đặc biệt quan tâm đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hòa giải ở cơ sở. Thông qua Cổng thông tin tuyên truyền pháp luật của Thành phố và nhiều hình thức tuyên truyền đa dạng như tập huấn, tọa đàm, hội thi, hệ thống truyền thanh cơ sở, phát hành tài liệu pháp luật…, các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về hòa giải ở cơ sở đã được lan tỏa sâu rộng đến cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, doanh nghiệp và Nhân dân.
Sở Tư pháp Thành phố đã chủ trì, phối hợp với nhiều cơ quan, đơn vị xây dựng các tài liệu nghiệp vụ, sổ tay pháp luật, tài liệu tập huấn và tổ chức nhiều lớp bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ hòa giải viên. Một trong những yếu tố quan trọng làm nên thành công của công tác hòa giải ở cơ sở là việc thường xuyên củng cố, kiện toàn tổ chức và nâng cao chất lượng đội ngũ hòa giải viên. Sau sáp nhập, Sở Tư pháp đã hướng dẫn các địa phương rà soát, kiện toàn tổ hòa giải và công nhận hòa giải viên theo quy định pháp luật.
Đến nay, toàn Thành phố có 5.569 tổ hòa giải với 26.587 hòa giải viên đang hoạt động. Trong số đó có 11.725 hòa giải viên nữ, 1.156 người có trình độ chuyên môn luật và 223 người là người dân tộc thiểu số. Đây là lực lượng nòng cốt trực tiếp tham gia giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cơ sở, góp phần giữ gìn sự ổn định và đoàn kết trong cộng đồng dân cư. Theo thống kê, sau sáp nhập, các tổ hòa giải đã tiếp nhận 1.052 vụ việc, trong đó hòa giải thành 943 vụ việc, đạt tỷ lệ 89%. Các vụ việc được hòa giải chủ yếu thuộc các lĩnh vực đất đai, hôn nhân và gia đình, dân sự cùng nhiều tranh chấp, mâu thuẫn khác trong đời sống cộng đồng.
Bên cạnh việc nâng cao chất lượng đội ngũ hòa giải viên, Thành phố cũng bố trí kinh phí cho hoạt động hòa giải ở cơ sở. Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Thành phố đã ban hành các quy định về mức chi cho công tác hòa giải phù hợp với điều kiện thực tế. Theo số liệu thống kê, từ năm 2013 đến năm 2025, tổng kinh phí ngân sách nhà nước cấp cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, chuẩn tiếp cận pháp luật và hòa giải ở cơ sở trên địa bàn Thành phố đạt hơn 22,8 tỷ đồng, trong đó kinh phí chi trực tiếp cho hoạt động hòa giải khoảng 2,4 tỷ đồng. Ngoài nguồn ngân sách nhà nước, các cơ quan, đơn vị và địa phương còn vận động xã hội hóa được gần 280 triệu đồng để hỗ trợ hoạt động hòa giải.
Đánh giá chung cho thấy, việc thực hiện Luật Hòa giải ở cơ sở trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian qua đã mang lại nhiều tác động tích cực đối với đời sống xã hội. Hoạt động hòa giải không chỉ giúp giải quyết hiệu quả các tranh chấp, mâu thuẫn trong Nhân dân mà còn góp phần củng cố tình làng nghĩa xóm, phát huy các giá trị đạo đức truyền thống, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và xây dựng môi trường sống văn minh, an toàn.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác hòa giải ở cơ sở vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc như chất lượng hòa giải viên chưa đồng đều; thủ tục bầu, công nhận hòa giải viên còn phức tạp; chế độ hỗ trợ, thù lao cho hòa giải viên chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ; kết quả hòa giải thành chưa có cơ chế bảo đảm thi hành hiệu quả; việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động hòa giải cần tiếp tục được đẩy mạnh.
Trong thời gian tới, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục đề xuất hoàn thiện Luật Hòa giải ở cơ sở và các văn bản hướng dẫn thi hành theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tăng cường ứng dụng công nghệ số, nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên, đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách để thu hút những người có uy tín, am hiểu pháp luật tham gia công tác hòa giải.
Với những kết quả đã đạt được cùng sự quan tâm của các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả, trở thành cầu nối quan trọng trong việc giải quyết mâu thuẫn từ sớm, từ xa, góp phần xây dựng đô thị văn minh, hiện đại và phát triển bền vững./.
Trước yêu cầu đó, công tác hòa giải ở cơ sở tiếp tục được Thành ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Thành phố xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong suốt quá trình triển khai Luật Hòa giải ở cơ sở, Thành phố đã ban hành nhiều nghị quyết, kế hoạch, quyết định và văn bản chỉ đạo để hướng dẫn, tổ chức thực hiện đồng bộ từ cấp thành phố đến cơ sở. Hệ thống văn bản này không chỉ tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động hòa giải mà còn bảo đảm nguồn lực, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong thực hiện nhiệm vụ.
Cùng với công tác chỉ đạo, điều hành, Thành phố đặc biệt quan tâm đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hòa giải ở cơ sở. Thông qua Cổng thông tin tuyên truyền pháp luật của Thành phố và nhiều hình thức tuyên truyền đa dạng như tập huấn, tọa đàm, hội thi, hệ thống truyền thanh cơ sở, phát hành tài liệu pháp luật…, các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về hòa giải ở cơ sở đã được lan tỏa sâu rộng đến cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, doanh nghiệp và Nhân dân.
Sở Tư pháp Thành phố đã chủ trì, phối hợp với nhiều cơ quan, đơn vị xây dựng các tài liệu nghiệp vụ, sổ tay pháp luật, tài liệu tập huấn và tổ chức nhiều lớp bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ hòa giải viên. Một trong những yếu tố quan trọng làm nên thành công của công tác hòa giải ở cơ sở là việc thường xuyên củng cố, kiện toàn tổ chức và nâng cao chất lượng đội ngũ hòa giải viên. Sau sáp nhập, Sở Tư pháp đã hướng dẫn các địa phương rà soát, kiện toàn tổ hòa giải và công nhận hòa giải viên theo quy định pháp luật.
Đến nay, toàn Thành phố có 5.569 tổ hòa giải với 26.587 hòa giải viên đang hoạt động. Trong số đó có 11.725 hòa giải viên nữ, 1.156 người có trình độ chuyên môn luật và 223 người là người dân tộc thiểu số. Đây là lực lượng nòng cốt trực tiếp tham gia giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cơ sở, góp phần giữ gìn sự ổn định và đoàn kết trong cộng đồng dân cư. Theo thống kê, sau sáp nhập, các tổ hòa giải đã tiếp nhận 1.052 vụ việc, trong đó hòa giải thành 943 vụ việc, đạt tỷ lệ 89%. Các vụ việc được hòa giải chủ yếu thuộc các lĩnh vực đất đai, hôn nhân và gia đình, dân sự cùng nhiều tranh chấp, mâu thuẫn khác trong đời sống cộng đồng.
Bên cạnh việc nâng cao chất lượng đội ngũ hòa giải viên, Thành phố cũng bố trí kinh phí cho hoạt động hòa giải ở cơ sở. Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Thành phố đã ban hành các quy định về mức chi cho công tác hòa giải phù hợp với điều kiện thực tế. Theo số liệu thống kê, từ năm 2013 đến năm 2025, tổng kinh phí ngân sách nhà nước cấp cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, chuẩn tiếp cận pháp luật và hòa giải ở cơ sở trên địa bàn Thành phố đạt hơn 22,8 tỷ đồng, trong đó kinh phí chi trực tiếp cho hoạt động hòa giải khoảng 2,4 tỷ đồng. Ngoài nguồn ngân sách nhà nước, các cơ quan, đơn vị và địa phương còn vận động xã hội hóa được gần 280 triệu đồng để hỗ trợ hoạt động hòa giải.
Đánh giá chung cho thấy, việc thực hiện Luật Hòa giải ở cơ sở trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian qua đã mang lại nhiều tác động tích cực đối với đời sống xã hội. Hoạt động hòa giải không chỉ giúp giải quyết hiệu quả các tranh chấp, mâu thuẫn trong Nhân dân mà còn góp phần củng cố tình làng nghĩa xóm, phát huy các giá trị đạo đức truyền thống, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và xây dựng môi trường sống văn minh, an toàn.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác hòa giải ở cơ sở vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc như chất lượng hòa giải viên chưa đồng đều; thủ tục bầu, công nhận hòa giải viên còn phức tạp; chế độ hỗ trợ, thù lao cho hòa giải viên chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ; kết quả hòa giải thành chưa có cơ chế bảo đảm thi hành hiệu quả; việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động hòa giải cần tiếp tục được đẩy mạnh.
Trong thời gian tới, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục đề xuất hoàn thiện Luật Hòa giải ở cơ sở và các văn bản hướng dẫn thi hành theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tăng cường ứng dụng công nghệ số, nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên, đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách để thu hút những người có uy tín, am hiểu pháp luật tham gia công tác hòa giải.
Với những kết quả đã đạt được cùng sự quan tâm của các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả, trở thành cầu nối quan trọng trong việc giải quyết mâu thuẫn từ sớm, từ xa, góp phần xây dựng đô thị văn minh, hiện đại và phát triển bền vững./.
Đinh Quỳnh Mây
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý