Lào Cai: Hòa giải ở cơ sở phát huy hiệu quả, tỷ lệ hòa giải thành đạt 90%

Thời gian qua, công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh luôn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp; sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên. Mạng lưới tổ hòa giải thường xuyên được củng cố, kiện toàn; đội ngũ hòa giải viên được tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động hòa giải.
Theo thống kê, đến ngày 30/6/2026, toàn tỉnh có 2.612 tổ hòa giải với 11.002 hòa giải viên. Trong giai đoạn từ ngày 01/7/2023 đến hết ngày 30/6/2026, các tổ hòa giải đã tiếp nhận 47.120 vụ, việc, hòa giải thành 42.434 vụ, việc, đạt tỷ lệ 90%. Các vụ việc được hòa giải chủ yếu thuộc lĩnh vực dân sự, hôn nhân và gia đình, đất đai cùng các mâu thuẫn phát sinh trong cộng đồng dân cư.
Về nguồn lực bảo đảm cho công tác hòa giải ở cơ sở, tỉnh Lào Cai tiếp tục quan tâm bố trí kinh phí theo quy định, tạo điều kiện duy trì hoạt động của các tổ hòa giải, tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, biên soạn tài liệu và hỗ trợ hòa giải viên thực hiện nhiệm vụ. Theo đó, kinh phí hỗ trợ công tác hòa giải ở cơ sở được bố trí 3,922 tỷ đồng năm 2023, 7,984 tỷ đồng năm 2024 và 1,649 tỷ đồng năm 2025. Nguồn kinh phí được sử dụng để bảo đảm các hoạt động tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, mua sắm văn phòng phẩm, sao chụp tài liệu, chi hỗ trợ hòa giải viên và các nội dung chi theo quy định, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh.
Theo đánh giá của Sở Tư pháp, công tác hòa giải ở cơ sở tiếp tục phát huy vai trò quan trọng trong việc giải quyết kịp thời các mâu thuẫn ngay từ cơ sở, góp phần hạn chế khiếu kiện vượt cấp, giữ gìn đoàn kết trong nhân dân, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và giảm áp lực cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác hòa giải ở cơ sở cũng có một số khó khăn, hạn chế như địa bàn rộng, nhiều xã vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, giao thông còn khó khăn ảnh hưởng đến việc tổ chức hòa giải; trình độ nhận thức pháp luật của người dân không đồng đều; đội ngũ hòa giải viên chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm; việc cập nhật kiến thức pháp luật, bồi dưỡng kỹ năng ở một số địa phương còn hạn chế; kinh phí hỗ trợ và điều kiện bảo đảm cho hoạt động hòa giải chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn: Mức hỗ trợ đối với hòa giải viên hiện hành còn thấp, chưa tương xứng với khối lượng công việc và chi phí thực tế phát sinh.
Đáng chú ý, việc sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã đặt ra yêu cầu rà soát, kiện toàn lại tổ hòa giải, đội ngũ hòa giải viên cũng như hoàn thiện các quy định pháp luật có liên quan nhằm bảo đảm phù hợp với tổ chức bộ máy mới.
Từ thực tiễn triển khai, Sở Tư pháp tỉnh Lào Cai kiến nghị Quốc hội nghiên cứu sửa đổi toàn diện Luật Hòa giải ở cơ sở theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; hoàn thiện cơ chế bảo đảm kinh phí, chính sách đối với hòa giải viên; bổ sung quy định về chuyển đổi số và mô hình hòa giải số; quy định rõ hơn tiêu chuẩn hòa giải viên, thời hạn và trình tự tiến hành hòa giải.
Đối với Chính phủ và các bộ, ngành, báo cáo đề nghị nghiên cứu sửa đổi các quy định liên quan nhằm phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền mới; nâng mức chi thù lao cho hòa giải viên tương xứng với khối lượng công việc thực tế; đồng thời xây dựng kho dữ liệu tình huống hòa giải, nền tảng số và trợ lý pháp luật ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ hoạt động hòa giải ở cơ sở.
Việc tổng kết thực tiễn triển khai Luật Hòa giải ở cơ sở tại tỉnh Lào Cai, sẽ là cơ sở quan trọng phục vụ quá trình rà soát, hoàn thiện chính sách, pháp luật về hòa giải ở cơ sở, góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cơ sở, xây dựng cộng đồng đoàn kết, ổn định và phát triển bền vững./.

Đinh Quỳnh Mây
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý