Khánh Hòa tổng kết thí điểm đổi mới đánh giá hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Ngay sau khi Đề án được ban hành, UBND tỉnh Khánh Hòa đã chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ trên địa bàn tỉnh. Trên cơ sở tham mưu của Sở Tư pháp, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án, Quyết định ban hành Bộ Tiêu chí riêng đánh giá thí điểm hiệu quả công tác PBGDPL. Việc ban hành đồng bộ các kế hoạch và bộ tiêu chí đã tạo nền tảng để các sở, ngành, địa phương tổ chức triển khai thống nhất hoạt động thí điểm đánh giá, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong việc tổ chức thực hiện và tổng hợp kết quả.

Trong quá trình triển khai, Sở Tư pháp giữ vai trò cơ quan đầu mối tham mưu, phối hợp với Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) cùng các sở, ngành, địa phương nghiên cứu thực tiễn để xây dựng Bộ Tiêu chí riêng của tỉnh. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị đã góp phần bảo đảm việc triển khai Đề án được thực hiện đồng bộ, đúng tiến độ và phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.

Trên cơ sở Quyết định số 1666/QĐ-BTP ngày 09/9/2024 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Quyết định số 307/QĐ-UBND ngày 10/02/2025 về Bộ Tiêu chí riêng đánh giá thí điểm hiệu quả công tác PBGDPL. Điểm đáng chú ý là tỉnh lựa chọn hai lĩnh vực gắn với đặc thù và nhu cầu thực tiễn của địa phương là phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn và hoạt động ngư nghiệp để triển khai thí điểm. Bộ Tiêu chí gồm hai nhóm tiêu chí với tổng số 100 điểm, trong đó 45 điểm đánh giá chất lượng quản lý nhà nước về PBGDPL và 55 điểm đánh giá kết quả đầu ra, mức độ tác động thực tế của hoạt động PBGDPL. Các tiêu chí được lượng hóa bằng hệ thống chỉ tiêu, thang điểm và tài liệu kiểm chứng cụ thể, chú trọng đánh giá việc bảo đảm nguồn lực, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và xã hội hóa công tác PBGDPL. Đây được xem là cơ sở quan trọng để hoạt động đánh giá từng bước đi vào thực chất, phản ánh đầy đủ hơn chất lượng tổ chức và hiệu quả của công tác PBGDPL.
 

Sau khi Bộ Tiêu chí riêng được ban hành, các sở, ngành và địa phương thuộc diện thí điểm đã triển khai các nhiệm vụ theo kế hoạch của UBND tỉnh. Cùng với quá trình tổ chức thực hiện, tỉnh cũng tiến hành rà soát những nội dung chưa phù hợp để tiếp tục hoàn thiện Bộ Tiêu chí riêng. Trên cơ sở tổng hợp ý kiến từ các cơ quan, đơn vị và yêu cầu thực tiễn, Sở Tư pháp đã tham mưu UBND tỉnh sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Bộ Tiêu chí riêng nhằm bảo đảm tính thống nhất, khả thi và phù hợp hơn với điều kiện triển khai tại địa phương[1]. Việc chủ động rà soát, điều chỉnh ngay trong quá trình thí điểm cho thấy quyết tâm của tỉnh trong việc xây dựng một công cụ đánh giá sát thực tiễn, có khả năng áp dụng hiệu quả trong giai đoạn tiếp theo.
Thực tiễn triển khai Đề án tại địa phương đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và phương thức tổ chức công tác PBGDPL theo hướng từng bước chuyển từ việc chủ yếu xem xét số lượng hoạt động sang đánh giá chất lượng, kết quả đầu ra và mức độ tác động đối với người dân, doanh nghiệp. Hệ thống tiêu chí và tài liệu kiểm chứng đã tạo cơ sở để lượng hóa kết quả PBGDPL một cách khách quan, minh bạch; đồng thời giúp các cơ quan, đơn vị chủ động xác định nhu cầu pháp luật của từng nhóm đối tượng, lựa chọn nội dung, hình thức tuyên truyền phù hợp và thường xuyên điều chỉnh hoạt động trên cơ sở kết quả đánh giá. Đây cũng là tiền đề để các hoạt động PBGDPL gắn chặt hơn với yêu cầu quản lý nhà nước và nhu cầu tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở.
Bên cạnh những kết quả bước đầu, quá trình triển khai Đề án vẫn còn một số khó khăn. Việc huy động nguồn lực xã hội tham gia công tác PBGDPL còn hạn chế; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ hoạt động đánh giá chưa đồng bộ. Đội ngũ công chức làm công tác tư pháp chủ yếu kiêm nhiệm, trong khi việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp tổ chức bộ máy đã ảnh hưởng nhất định đến công tác tham mưu và tổ chức thực hiện Đề án.
Qua thực tiễn triển khai, Khánh Hòa cho rằng việc lựa chọn nội dung đánh giá cần gắn với yêu cầu quản lý nhà nước và những vấn đề pháp lý trọng tâm của từng địa phương. Hệ thống tiêu chí phải bảo đảm tính khoa học, có khả năng lượng hóa và kèm theo đầy đủ tài liệu kiểm chứng để phản ánh đúng hiệu quả của công tác PBGDPL. Đồng thời, hoạt động thí điểm cần được theo dõi, tổng kết và điều chỉnh thường xuyên nhằm tiếp tục hoàn thiện phương pháp đánh giá, tạo cơ sở thực tiễn cho việc nhân rộng mô hình trong thời gian tới.
Từ kết quả triển khai Đề án, tỉnh Khánh Hòa kiến nghị Bộ Tư pháp tiếp tục hoàn thiện Bộ Tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL theo hướng thống nhất, dễ áp dụng và phù hợp với thực tiễn; nghiên cứu kế thừa kết quả của các địa phương tham gia thí điểm để xây dựng khung Bộ Tiêu chí áp dụng trên phạm vi cả nước. Đồng thời, tỉnh đề nghị tăng cường tập huấn chuyên sâu về phương pháp đánh giá, điều tra xã hội học, thu thập và phân tích dữ liệu, xây dựng tài liệu kiểm chứng cho đội ngũ làm công tác PBGDPL, nhất là ở cấp cơ sở, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong giai đoạn mới.