Nhằm mở rộng công bằng trong tiếp cận giáo dục chất lượng cao cho người dân tộc thiểu số trong một số ngành, lĩnh vực trọng điểm; góp phần xây dựng lực lượng lao động, cán bộ nòng cốt là người dân tộc thiểu số có đủ trình độ, phẩm chất, nặng lực ngang tầm nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, ngày 24/12/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2776/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao người dân tộc thiểu số trong một số ngành, lĩnh vực trọng điểm giai đoạn 2026–2035, định hướng đến năm 2045” (sau đây gọi là Đề án).
Theo đó, đối tượng của Đề án gồm: Học sinh, sinh viên, học viên người dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo hoặc thuộc hộ nghèo học các ngành, lĩnh vực trọng điểm thuộc phạm vi Đề án. Các trường dự bị đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, học viện, viện nghiên cứu và các cơ quan, tổ chức tham gia triển khai Đề án.
Đề án xác định mục tiêu giai đoạn 2026-2035 phấn đấu tăng hằng năm từ 2000 đến 2500 sinh viên đối với trình độ cao đẳng, đại học. Trong đó phấn đấu thu hút được 1000 đến 1500 sinh viên có năng lực tốt để đào tạo, hình thành lực lượng lao động, cán bộ nòng cốt phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Tăng quy mô đào tạo người học trình độ thạc sĩ và tiến sĩ là người dân tộc thiều số thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, phấn đấu mức tăng quy mô tuyển sinh tối thiểu đạt 10%/năm. Phấn đấu tăng quy mô tuyển sinh đào tạo dự bị đại học đối với người dân tộc thiểu số thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hằng năm đạt ít nhất 10%.
Định hướng đến năm 2045, Đề án tiếp tục mở rộng quy mô và phạm vi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là người dân tộc thiểu số trong một số ngành, lĩnh vực trọng điểm, có thế mạnh, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Để triển khai hiệu quả Đề án, Chính phủ xác định thực hiện đồng bộ nhiều nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, cụ thể:
Tăng cường năng lực, mở rộng mạng lưới và nâng cao chất lượng đào tạo: Mở rộng, nâng cao chất lượng mạng lưới trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú. Xây dựng, hoàn thiện các cơ chế, chính sách đào tạo, các tiêu chí tuyển sinh đặc thù để tuyển sinh đối với người học là người dân tộc thiều số và tổ chức đào tạo chất lượng cao các ngành, lĩnh vực trọng điểm theo mục tiêu Đề án.Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ trong đào tạo: Phát triển nền tảng quản lý số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, thống nhất cho toàn bộ quá trình triển khai Đề án từ tuyển sinh, đào tạo, quản lý người học. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn để phân tích và dự báo nhu cầu nhân lực, dự báo việc làm, hỗ trợ tư vấn hướng nghiệp và quản lý hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao là người dân tộc thiểu số.
Huy động, đa dạng hóa nguồn lực: Đẩy mạnh hợp tác công - tư trong đào tạo nguồn nhân lực người dân tộc thiều số. Khuyến khích doanh nghiệp, cơ sở đào tạo tư thục quan tâm, bố trí kinh phí để hỗ trợ đào tạo, phát triến nhân lực người dân tộc thiểu số theo quy định của pháp luật. Chủ động bố trí ngân sách địa phương, huy động các nguồn lực xã hội hóa, các nguồn vốn hợp pháp khác để hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ, giải pháp, dự án thuộc phạm vi Đề án giao cho các địa phương chủ trì và hoạt động đào tạo, phát triển nguồn nhân lực người dân tộc thiểu số trên địa bàn.
Xây dựng hệ sinh thái nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số: Tổ chức dịch vụ tư vấn, giới thiệu việc làm ngay tại các cơ sở đào tạo, kết nối trực tiếp với trung tâm dịch vụ việc làm địa phương, quốc gia và hệ thống doanh nghiệp trong các ngành, lĩnh vực trọng điểm. Xây dựng hệ thống thông tin minh bạch và cơ sở dữ liệu về nghề nghiệp, thị trường lao động và việc làm, xu hướng và nhu cầu của thị trường, cơ hội khởi nghiệp, việc làm theo từng ngành, lĩnh vực trọng điểm phù hợp với từng vùng, miền tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Tạo cơ hội việc làm gắn với khởi nghiệp và kinh tế tư nhân; khuyến khích các dự án ươm tạo khởi nghiệp, hỗ trợ vay vốn và hướng dẫn lập dự án sản xuất, kinh doanh nhỏ cho sinh viên, học viên dân tộc thiểu số sau đào tạo; triển khai các khóa bồi dưỡng kỹ năng khởi nghiệp, quản trị kinh doanh và tiếp cận thị trường.
Nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách, Đề án tập trung nghiên cứu, hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù cho người học là người dân tộc thiểu số, như miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập, sinh hoạt, chỗ ở, bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học; xây dựng cơ chế phát hiện, bồi dưỡng tài năng; đổi mới tuyển sinh, đào tạo linh hoạt và chính sách thu hút giáo viên, cán bộ chất lượng cao công tác tại vùng sâu, vùng xa, biên giới.
Đề án đẩy mạnh công tác tư vấn hướng nghiệp, truyền thông và hợp tác quốc tế, tăng cường xây dựng, mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế về đào tạo với các quốc gia, các tập đoàn kinh tế lớn và các tổ chức quốc tế để trao đổi kinh nghiệm, hợp tác về đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là người dân tộc thiểu số cho một số ngành, lĩnh vực trọng điểm, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Trên cơ sở các nhiệm vụ, giải pháp, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan, địa phương xây dựng kế hoạch thực hiện Đề án, hướng dẫn, tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả Đề án trong phạm vi cả nước theo từng năm và từng giai đoạn, bảo đảm "06 rõ: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”.
Thùy Nhung
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý