Giới Thiệu Nội Dung Cơ Bản Của Luật Số 99/2025/Qh15 Sửa Đổi, Bổ Sung Một Số Điều Của Bộ Luật Tố Tụng Hình SựI. SỰ CẦN THIẾT XÂY DỰNG LUẬT 1. Nhằm thể chế hóa kịp thời các nghị quyết, kết luận của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tiếp tục sắp xếp, tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị (Kết luận số 121-KL/TW ngày 24/01/2025, Kết luận số 127-KL/TW ngày 28/02/2025, Kết luận số 135-KL/TW ngày 28/3/2025, Kết luận số 136-KL/TW ngày 28/3/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về các Đề án tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy TAND, VKSND…); Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Ban chấp hành Trung ương lần thứ 11 về tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp. 2. Quá trình áp dụng Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) năm 2015 phát sinh một số khó khăn, vướng mắc đã được tổng kết, chỉ rõ và được cấp có thẩm quyền kết luận, yêu cầu sửa đổi, bổ sung ngay để bảo đảm đáp ứng yêu cầu cấp bách của thực tiễn gồm: (1) giám định tư pháp; (2) xem xét bản án tử hình trước khi thi hành, (3) thủ tục điều tra, truy tố vắng mặt; (4) ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động tố tụng. 3. Bảo đảm đồng bộ trong hệ thống pháp luật và các Luật sửa đổi, bổ sung cùng thời điểm (Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức VKSND; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của của Luật Tổ chức TAND...). Với các lý do nêu trên, việc xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTHS là hết sức cần thiết. Quá trình xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTHS đã được Quốc hội khóa XV, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 27/6/2025. II. MỤC ĐÍCH QUAN ĐIỂM CHỈ ĐẠO XÂY DỰNG LUẬT 1. Mục đích xây dựng luật Hoàn thiện cơ sở pháp lý để bảo đảm phù hợp với tên gọi, thẩm quyền, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự và các cơ quan có liên quan theo phương án sắp xếp, tinh gọn bộ máy đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; bảo đảm giải quyết kịp thời một số vấn đề cấp bách phát sinh từ thực tiễn đã được tổng kết, chỉ rõ và được cấp có thẩm quyền kết luận, yêu cầu sửa đổi. 2. Quan điểm chỉ đạo xây dựng Luật - Thể chế hoá đầy đủ các chủ trương của Đảng và Nhà nước liên quan đến sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng và các cơ quan có liên quan; thể chế hóa, thực hiện ngay các chỉ đạo, kết luận của cấp có thẩm quyền để giải quyết các vấn đề cấp bách phát sinh từ thực tiễn. - Bảo đảm phù hợp Hiến pháp và các nguyên tắc cơ bản của pháp luật tố tụng hình sự; bảo đảm đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật. - Bảo đảm phù hợp với thực tiễn, bảo đảm các thủ tục tố tụng đồng bộ, không chồng chéo trong quá trình thực hiện. II. BỐ CỤC CỦA LUẬT         Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTHS gồm 02 điều, trong đó: - Điều 1: Sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTHS: gồm 70 khoản để sửa đổi, bổ sung các nội dung cụ thể tại 121 điều và bổ sung mới 01 điều (Điều 506a). - Điều 2: Hiệu lực thi hành: Luật có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2025. III. NHỮNG NỘI DUNG SỬA ĐỔI, BỔ SUNG LỚN TRONG BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ Luật số 99/2025/QH15 có những sửa đổi, bổ sung quan trọng sau đây: 3.1. Sửa đổi, bổ sung 108 điều luật liên quan đến sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng và các cơ quan có liên quan, cụ thể: - Sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến tinh gọn, sắp xếp lại bộ máy    Cơ quan điều tra từ mô hình 03 cấp (cấp bộ, cấp tỉnh và cấp huyện) chuyển thành 02 cấp (cấp bộ và cấp tỉnh) tại các điều: 4, 36, 37, 110, 113, 150, 163, 225, 487, 485… Trên cơ sở đề nghị của Bộ Công an, để đáp ứng yêu cầu thực tiễn hiện nay khi không tổ chức Công an cấp huyện, phù hợp với quy mô của Công an xã sau sắp xếp, tại Điều 36, 37, 110, 113, 485 BLTTHS đã bổ sung quy định Thủ trưởng Cơ quan điều tra có thể ủy quyền cho Điều tra viên trung cấp trở lên là Trưởng Công an cấp xã hoặc Phó trưởng Công an cấp xã thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn để giải quyết vụ án ít nghiêm trọng, nghiêm trọng xảy ra trên địa bàn cấp xã. - Sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến việc sắp xếp, điều chỉnh về tên gọi và bộ máy của các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra (Bộ đội Biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư) tại Điều 35, Điều 110. - Sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến tinh gọn, sắp xếp lại bộ máy VKSND từ mô hình 04 cấp (tối cao, cấp cao, cấp tỉnh, cấp huyện) thành 03 cấp (tối cao, cấp tỉnh và khu vực) tại các điều: 4, 20, 110, 113, 172, 173, 239, 341, 400, 476, 487, 503… - Sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến tinh gọn, sắp xếp lại bộ máy TAND từ mô hình 04 cấp (tối cao, cấp cao, cấp tỉnh, cấp huyện) thành 03 cấp (tối cao, cấp tỉnh và khu vực) tại các điều: 4, 113, 262, 268, 275, 344, 346, 347, 352, 364, 372, 373, 380, 382, 477, 478, 501, 502… Sửa đổi, bổ sung Điều 268 BLTTHS quy định Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án về tội phạm có mức cao nhất của khung hình phạt đến 20 năm tù; Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án về tội phạm có mức cao nhất của khung hình phạt là chung thân, tử hình và các vụ án thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân khu vực nhưng có tính chất phức tạp[1]. Riêng thẩm quyền xét xử của Tòa án quân sự vẫn giữ nguyên. 3.2. Bổ sung 02 điều quy định về điều tra, truy tố vắng mặt Bổ sung quy định về điều tra, truy tố vắng mặt tại 02 điều: Điều 233, Điều 243 BLTTHS, theo đó, Cơ quan điều tra có thể kết luận điều tra đề nghị truy tố bị can/Viện kiểm sát có thể quyết định truy tố bị can khi đã có đủ căn cứ và bảo đảm quyền bào chữa cho bị can theo quy định của Bộ luật này trong 02 trường hợp: (1) Bị can bỏ trốn hoặc không biết bị can ở đâu và việc truy nã không có kết quả; (2) Bị can đang ở nước ngoài mà không thể triệu tập. 3.3. Sửa đổi, bổ sung 01 điều về trình tự, thủ tục xem xét bản án tử hình trước khi thi hành Sửa đổi Điều 367 BLTTHS về thủ tục xem xét bản án tử hình trước khi thi hành nhằm giải quyết kịp thời, dứt điểm đối với những khó khăn, vướng mắc trong thời gian qua. 3.4. Sửa đổi, bổ sung 04 điều luật liên quan đến ứng dụng công nghệ thông tin trong tố tụng hình sự Bổ sung quy định về số hóa hồ sơ vụ án, chữ ký số và bổ sung hình thức thông báo văn bản tố tụng qua nền tảng số, phần mềm ứng dụng dùng chung triển khai tại Trung tâm dữ liệu quốc gia, cổng thông tin hoặc trang thông tin điện tử của các cơ quan tiến hành tố tụng tại các điều: 131, 132, 137, 141. 3.5. Sửa đổi, bổ sung 01 điều về thời hạn giám định Sửa đổi, bổ sung Điều 208 BLTTHS về thời hạn giám định, theo đó, thời hạn giám định đối với các trường hợp khác sẽ thực hiện theo thời hạn được quy định trong Luật Giám định tư pháp (thay cho quy định xác định thời hạn giám định theo quyết định trưng cầu giám định như quy định hiện hành). IV. TỔ CHỨC THI HÀNH Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự (Luật số 99/2025/QH15) có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2025, để bảo đảm các quy định của Luật được triển khai có hiệu quả, VKSND tối cao đang phối hợp cùng Chính phủ, TAND tối cao, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các cơ quan có liên quan khẩn trương thực thiện các nhiệm vụ sau: - Xây dựng các văn bản quy định chi tiết BLTTHS đã được giao theo Luật số 99/2025/2015. - Rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy định chi tiết hiện hành nhằm bảo đảm phù hợp với các quy định của BLTTHS đã được sửa đổi bổ sung theo Luật số 99/2025/2015. - Tổ chức quán triệt, tuyên truyền, phổ biến Luật và các văn bản hướng dẫn chi tiết (biên soạn tài liệu, tổ chức hội nghị tập huấn…).     [1] Khoản 31 Điều 1 sửa đổi, bổ sung Điểm b khoản 2 Điều 268 quy định: “Vụ án hình sự thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân khu vực nhưng có nhiều tình tiết phức tạp, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành, dư luận xã hội đặc biệt quan tâm; vụ án mà khi xử lý có ảnh hưởng đến chính trị, đối ngoại; vụ án mà người phạm tội là cán bộ lãnh đạo chủ chốt từ cấp tỉnh trở lên, người có chức sắc trong tôn giáo hoặc có uy tín cao trong dân tộc thiểu số”.