Trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc nâng cao năng lực tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân thông qua tri thức pháp lý là ưu tiên hàng đầu. Tại tỉnh Đồng Tháp, Kế hoạch số 385/KH-UBND ngày 01/4/2026 không chỉ là một văn bản hành chính đơn thuần mà thể hiện quyết tâm đưa pháp luật đến gần hơn với người dân.
Theo đó, Kế hoạch 385/KH-UBND xác định rõ mục đích cốt lõi là tiếp tục triển khai kịp thời, có hiệu quả các nhiệm vụ tại Quyết định số 977/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Điểm đáng chú ý là kế hoạch tập trung sự quan tâm cho các nhóm đối tượng yếu thế, phát huy vai trò của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và các tổ chức thành viên trong việc "tăng cường năng lực tiếp cận pháp luật của người dân, đặc biệt là đối tượng đặc thù, trẻ em, người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo...".
Không đơn thuần là một văn bản hành chính, Kế hoạch 385 mang trong mình tinh thần đổi mới, lấy người dân làm trung tâm của mọi hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL). Kế hoạch xác định rõ mục tiêu cốt lõi là triển khai hiệu quả các nhiệm vụ theo Quyết định số 977/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đồng thời cụ thể hóa bằng những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Điều đáng chú ý là sự chuyển dịch trong tư duy tiếp cận: từ “truyền đạt pháp luật” sang “trao quyền pháp lý” cho người dân.
Kế hoạch đặt ra yêu cầu truyền thông pháp luật phải đi vào thực chất, tập trung vào "vị trí, vai trò, tầm quan trọng của pháp luật đối với đời sống xã hội" và "các lĩnh vực pháp luật liên quan đến quyền, lợi ích của người dân, doanh nghiệp". Theo đó, các sở, ban, ngành tỉnh; Báo và phát thanh, truyền hình Đồng Tháp và Ủy ban nhân dân các xã, phường phải đẩy mạnh thông tin, truyền thông về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của pháp luật đối với đời sống xã hội; sự cần thiết của việc chủ động nghiên cứu, tìm hiểu pháp luật; các lĩnh vực pháp luật liên quan đến quyền, lợi ích của người dân, doanh nghiệp; nâng cao nhận thức của người dân về ý thức chấp hành, tuân thủ pháp luật; vai trò của công tác trợ giúp pháp lý và quyền được trợ giúp pháp lý trên các phương tiện thông tin đại chúng, Cổng/Trang thông tin điện tử.
Đặc biệt, trong năm 2026, Đồng Tháp hướng tới việc đổi mới hình thức PBGDPL thông qua việc "tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để người dân, doanh nghiệp chủ động tiếp cận được các thông tin pháp luật". Điều này có nghĩa là các "phóng sự, chuyên trang, chuyên mục, tọa đàm, bản tin" sẽ được đa dạng hóa trên các nền tảng số, giúp người dân có thể tìm hiểu luật mọi lúc, mọi nơi chỉ với một lần chạm.
Một trong những điểm sáng của kế hoạch là việc chỉ đạo 'tăng cường hỗ trợ người dân các thông tin pháp luật và thực hiện quyền, bảo vệ lợi ích hợp pháp trong quá trình tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo'. Theo đó, Kế hoạch nêu rõ yêu cầu các cơ quan phải nêu cao 'trách nhiệm giải trình và công khai, minh bạch các nội dung trả lời phản ánh, kiến nghị của người dân'.
Sự minh bạch này không chỉ đơn thuần là một yêu cầu nghiệp vụ, mà chính là nhịp cầu quan trọng nhất để củng cố niềm tin của nhân dân vào công lý. Khi mọi quy trình giải quyết được công khai, người dân sẽ cảm thấy tiếng nói của mình được tôn trọng và lắng nghe, từ đó giảm bớt những hoài nghi hay bức xúc không đáng có. Trách nhiệm giải trình cao sẽ buộc các cán bộ thực thi công vụ phải làm việc với sự cẩn trọng, khách quan và tuân thủ tuyệt đối quy định của pháp luật, bởi mỗi câu trả lời giờ đây đều nằm dưới sự giám sát trực tiếp của nhân dân.
Đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số, sự minh bạch này cần được hiện thực hóa qua các nền tảng trực tuyến, nơi người dân có thể dễ dàng theo dõi tiến độ xử lý đơn thư của mình theo thời gian thực. Việc công khai kết quả giải quyết trên các cổng thông tin điện tử không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại cho bà con mà còn hạn chế tối đa những biểu hiện nhũng nhiễu, tiêu cực trong quá trình tiếp xúc trực tiếp. Khi thông tin pháp lý được cung cấp kịp thời và chính xác, người dân sẽ có đủ 'vũ khí' tri thức để tự bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình một cách chủ động.
Kế hoạch 385 không bỏ quên những kênh tương tác trực tiếp. Việc "tiếp tục duy trì, củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động của các đường dây nóng, các kênh tiếp nhận, trả lời kiến nghị" được thực hiện thường xuyên.Sản phẩm mong đợi của hoạt động này không gì khác ngoài việc các vướng mắc của người dân "được tiếp nhận, trả lời, tư vấn, hỗ trợ kịp thời". Đây chính là điểm tựa pháp lý vững chắc cho bà con nông dân và doanh nghiệp trong quá trình hoạt động và sinh sống tại địa phương.
Để đưa pháp luật vào cuộc sống, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định. Trong quý III năm 2026, Sở Tư pháp sẽ chủ trì tổ chức hội nghị tập huấn nhằm "nâng cao kiến thức pháp luật và trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm nâng cao năng lực cho đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật". Đây chính là lực lượng giữ vai trò truyền tải pháp luật từ văn bản đến đời sống, góp phần lan tỏa tinh thần tự giác tìm hiểu và tuân thủ pháp luật trong cộng đồng.
Kế hoạch số 385/KH-UBND kết thúc bằng một sự phân công trách nhiệm rõ ràng cho các Sở, ngành và địa phương, với thời hạn tổng hợp báo cáo chậm nhất là ngày 06/11/2026. Tuy nhiên, mục tiêu sau cùng không chỉ là hoàn thành báo cáo mà là hình thành hình ảnh người dân Đồng Tháp tự tin sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Với sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo tỉnh,sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan chức năng và sự hưởng ứng tích cực của người dân, Đồng Tháp hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng vào một bước chuyển mình mạnh mẽ trong năm 2026 về nâng cao năng lực tiếp cận pháp luật cho người dân.
Đàm Linh
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý