Ngày 14/4/2026, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 31/2026/TT-BGDĐT nhằm thống nhất việc quản lý đội ngũ nhà giáo trong các cơ sở giáo dục công lập, đặc biệt là về mã số chức danh nghề nghiệp, nguyên tắc bổ nhiệm và cơ chế xếp lương. Đây là văn bản quan trọng góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về nhà giáo theo định hướng của Luật Nhà giáo năm 2025 và các nghị định liên quan. Thông tư áp dụng đối với toàn bộ nhà giáo trong hệ thống giáo dục quốc dân thuộc khu vực công lập, bao gồm giáo viên các cấp học, giáo viên giáo dục nghề nghiệp và giảng viên cao đẳng, đại học. Tuy nhiên, văn bản không áp dụng đối với các cơ sở giáo dục thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.
Về nguyên tắc bổ nhiệm chức danh và xếp lương, Thông tư xác lập hai nguyên tắc cơ bản: (i) Bổ nhiệm theo chuẩn nghề nghiệp: Nhà giáo chỉ được bổ nhiệm vào chức danh khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, năng lực chuyên môn và các yêu cầu khác theo quy định của chuẩn nghề nghiệp tương ứng; (ii) Xếp lương theo chức danh: Mỗi chức danh nghề nghiệp gắn với một hệ số lương cụ thể. Khi được bổ nhiệm vào chức danh nào thì nhà giáo được hưởng lương tương ứng với chức danh đó. Quy định về xếp lương theo từng chức danh: Thông tư quy định chi tiết việc xếp lương đối với từng nhóm nhà giáo, dựa trên các bảng lương viên chức hiện hành. Nhìn chung: Hạng III: áp dụng mức lương khởi điểm thấp hơn, thường thuộc các nhóm A0 hoặc A1; Hạng II: áp dụng mức lương trung bình, thuộc nhóm A2; Hạng I: áp dụng mức lương cao hơn, thuộc nhóm A2 hoặc A3.
Bên cạnh đó, việc xếp lương còn phải tuân thủ các quy định hiện hành về tiền lương đối với viên chức, đặc biệt là các hướng dẫn về nâng ngạch, chuyển ngạch. Khi Nhà nước thực hiện cải cách chính sách tiền lương, việc chuyển đổi sang hệ thống lương mới sẽ được thực hiện theo quy định của Chính phủ.
Đối với giáo viên phổ thông (tiểu học, THCS, THPT), mức lương giữa các cấp học tương đối tương đồng theo từng hạng. Trong khi đó, đối với giáo dục nghề nghiệp và giảng viên, mức lương có sự phân hóa rõ hơn tùy theo trình độ đào tạo (cao đẳng, đại học, sau đại học). Ngoài ra, Thông tư cũng quy định rõ cách chuyển xếp lương đối với những người đã được bổ nhiệm theo hệ thống cũ, bảo đảm tính liên tục và không gây xáo trộn lớn về quyền lợi.
Các trường hợp được bổ nhiệm và xếp lương: Thông tư xác định hai nhóm trường hợp chính: (i) Nhà giáo được tuyển dụng, tiếp nhận mới: được bổ nhiệm chức danh và xếp lương theo quy định hiện hành. (ii) Nhà giáo thay đổi chức danh nghề nghiệp: được xem xét bổ nhiệm lại và xếp lương tương ứng với chức danh mới. Điều này đảm bảo sự linh hoạt trong quản lý nhân sự, đồng thời tạo điều kiện cho nhà giáo phát triển nghề nghiệp.
Một nội dung quan trọng của Thông tư là các quy định chuyển tiếp nhằm xử lý các trường hợp chưa đáp ứng tiêu chuẩn mới: (i) Nhà giáo chưa đạt chuẩn trình độ đào tạo: Được tiếp tục giữ chức danh, mã số và hệ số lương hiện tại; Khi đáp ứng đủ tiêu chuẩn sẽ được bổ nhiệm lại theo quy định mới; (ii) Những trường hợp không thuộc diện phải nâng chuẩn: Được giữ nguyên chức danh và lương cho đến khi nghỉ hưu; (iii) Đối với giảng viên, giáo viên giáo dục nghề nghiệp và trợ giảng: Có quy định riêng để chuyển đổi chức danh phù hợp với hệ thống mới; Trường hợp chưa đủ điều kiện vẫn được giữ nguyên quyền lợi tạm thời. Quy định chuyển tiếp thể hiện tính nhân văn và thực tiễn, tránh gây áp lực đột ngột cho đội ngũ nhà giáo.
Thông tư cũng quy định chế độ tiền lương và chính sách đối với nhà giáo dạy liên trường, liên cấp: Chế độ tiền lương của nhà giáo dạy liên trường, liên cấp được xác định theo nguyên tắc thống nhất và tập trung. Cụ thể, tiền lương và các chế độ theo lương của nhà giáo do cơ sở giáo dục có thẩm quyền quản lý trực tiếp chi trả. Điều này bảo đảm tính ổn định về thu nhập, đồng thời tránh tình trạng phân tán nguồn chi trả giữa nhiều đơn vị. Bên cạnh tiền lương chính, nhà giáo còn có thể được hưởng các khoản bổ sung như tiền dạy thêm giờ, phụ cấp lưu động và các chi phí hợp lý khác phát sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Các khoản này được thực hiện theo quy định chung của pháp luật có liên quan, bảo đảm tính minh bạch và thống nhất trong áp dụng. Đáng chú ý, toàn bộ kinh phí thực hiện các chính sách đối với nhà giáo trong thời gian được phân công dạy liên trường, liên cấp do ngân sách nhà nước bảo đảm. Quy định này thể hiện trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo đảm điều kiện làm việc và quyền lợi cho đội ngũ nhà giáo.
Thông tư cũng quy định chính sách thu hút và trọng dụng đối với nhà giáo: Nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, pháp luật cũng quy định các chính sách thu hút và trọng dụng nhà giáo với nhiều cơ chế ưu đãi. Đối với đa số các đối tượng, chính sách thu hút và tiêu chuẩn, điều kiện hưởng được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 179/2024/NĐ-CP. Đây là khung pháp lý quan trọng nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và khuyến khích phát triển đội ngũ nhà giáo. Đối với một số đối tượng đặc thù, pháp luật cho phép áp dụng các cơ chế ưu tiên hơn. Cụ thể, nhà giáo có thể được tiếp nhận vào làm viên chức mà không cần đáp ứng điều kiện về thời gian công tác theo quy định thông thường. Đồng thời, họ còn được hưởng các chính sách dành cho cán bộ, công chức, viên chức công tác tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Ngoài ra, nhà giáo còn có thể được hưởng các chính sách bổ sung do địa phương hoặc cơ sở giáo dục ban hành, cũng như các chế độ khác theo quy định pháp luật có liên quan. Điều này tạo nên sự linh hoạt trong việc áp dụng chính sách, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương.
Chế độ đối với nhà giáo trong thời gian nghỉ hè và đào tạo, bồi dưỡng: Trong thời gian nghỉ hè, nhà giáo được hưởng nguyên lương và các khoản phụ cấp theo quy định. Đây là quyền lợi đặc thù của nghề giáo, góp phần bảo đảm đời sống và tái tạo sức lao động cho đội ngũ này. Đối với trường hợp được cử đi đào tạo, bồi dưỡng, nhà giáo tiếp tục được hưởng đầy đủ tiền lương, phụ cấp (nếu có) và các chế độ, chính sách khác theo quy định hiện hành. Đồng thời, thời gian tham gia đào tạo, bồi dưỡng được tính là thời gian công tác liên tục, không làm gián đoạn quá trình công tác và các quyền lợi liên quan như nâng lương, xét thâm niên.
Thông tư giao trách nhiệm cho người đứng đầu cơ sở giáo dục công lập rà soát vị trí việc làm, thực hiện bổ nhiệm và xếp lương theo phân cấp quản lý; Đối với các các cơ quan quản lý giáo dục địa phương và trung ương có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và tổ chức thực hiện; Đối với các cơ sở giáo dục ngoài công lập, Thông tư không bắt buộc áp dụng nhưng có thể tham khảo, vận dụng để xây dựng cơ chế quản lý phù hợp.
Thông tư có hiệu lực từ năm 2026 và thay thế, bãi bỏ nhiều quy định trước đây liên quan đến: Mã số chức danh nghề nghiệp giáo viên; Tiêu chuẩn, bổ nhiệm và xếp lương; Các thông tư ban hành trong giai đoạn 2020–2024. Việc thay thế này giúp hệ thống pháp luật trở nên đồng bộ, thống nhất và phù hợp với Luật Nhà giáo mới.
Thông tư số 31/2026/TT-BGDĐT là bước tiến quan trọng trong việc: Chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo theo vị trí việc làm; Gắn chức danh với năng lực và chế độ đãi ngộ; Tạo cơ sở pháp lý cho cải cách tiền lương trong ngành giáo dục. Đồng thời, các quy định chuyển tiếp hợp lý giúp đảm bảo quyền lợi cho nhà giáo hiện đang công tác, góp phần ổn định hệ thống giáo dục trong quá trình đổi mới.
Thông tư 31/2026/TT-BGDĐT đã xây dựng một khung pháp lý toàn diện về mã số chức danh, bổ nhiệm và xếp lương đối với nhà giáo công lập, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, đảm bảo công bằng trong chế độ đãi ngộ và thúc đẩy phát triển đội ngũ nhà giáo theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại.
Đinh Quỳnh Mây
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý