Kết quả triển khai 08 năm Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 trên địa bàn thành phố Cần ThơLuật Trợ giúp pháp lý (TGPL) được Quốc hội thông qua ngày 20/6/2017, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2018 đã tạo khuôn khổ pháp lý cho sự phát triển công tác trợ giúp pháp lý theo hướng chuyên nghiệp, sử dụng hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước và xã hội, bảo đảm thuận lợi trong việc cung cấp dịch vụ pháp lý cho những người thuộc diện được trợ giúp pháp lý. Sau 08 năm triển khai thực hiện Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, được sự quan tâm của Bộ Tư pháp, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố, công tác trợ giúp pháp lý trên địa bàn thành phố trong thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả rất nổi bật đáng ghi nhận: kịp thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người được trợ giúp pháp lý nhất là người có công với cách mạng, người nghèo, trẻ em, đối tượng yếu thế… góp phần ổn định trật tự xã hội, hạn chế tối đa khiếu nại khiếu kiện vượt cấp, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, pháp luật, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn thành phố. Một số kết quả sau 08 năm thi hành Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 Công tác xây dựng thể chế Công tác chỉ đạo, ban hành và tham mưu ban hành các văn bản triển khai thực hiện Luật TGPL năm 2017 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã được Ủy ban nhân dân thành phố, Sở Tư pháp và các Trung tâm TGPL quan tâm thực hiện, nhiều văn bản được ban hành đáp ứng yêu cầu TGPL của người dân, góp phần nâng cao chất lượng TGPL trên địa bàn. Giai đoạn 2018-2025, ban hành Chỉ thị số 07/CT-UBND ngày 17 tháng 6 năm 2019 về tăng cường công tác trợ giúp pháp lý trên địa bàn thành phố Cần Thơ; Kế hoạch thực hiện chính sách TGPL cho các đối tượng là người khuyết tật, người cao tuổi; trẻ em; kế hoạch triển khai thực hiện nhiệm vụ trọng tâm công tác trợ giúp pháp lý hàng năm, làm căn cứ triển khai các hoạt động TGPL tại địa bàn. Kết quả thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý Với sự nỗ lực không nhỏ của các Trung tâm TGPL, người thực hiện TGPL hướng tới mục tiêu cốt lõi là thực hiện vụ việc với chất lượng tốt nhất, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được TGPL, chính vì vậy, số lượng vụ việc TGPL, đặc biệt là vụ việc tham gia tố tụng giai đoạn 2018- 2025 tăng so với trước khi triển khi thực hiện Luật TGPL năm 2017 và đạt mức cao nhất từ trước tới nay. Cụ thể, vụ việc trợ giúp pháp lý đã thực hiện 13.711 vụ việc cho 13.711 lượt người. Nhìn chung, số vụ việc trợ giúp pháp lý có chiều hướng tăng so với những năm trước. Do áp dụng các quy định liên quan đến cơ chế bồi dưỡng thực hiện vụ việc TGPL theo Thông tư số 02/2021/TT-BTP ngày 25/5/2021 của Bộ Tư pháp hướng dẫn cách tính thời gian theo buổi làm việc thực tế và khoán chi vụ việc trợ giúp pháp lý; các cơ quan tiến hành tố tụng đã tích cực giới thiệu, chuyển vụ việc cho Trung tâm cũng như các Trung tâm cũng đã chủ động tiếp cận người dân bằng nhiều phương thức khác nhau để tiếp cận vụ việc TGPL, trong đó Trợ giúp viên pháp lý là lực lượng nòng cốt cung cấp dịch vụ TGPL cho người dân. Chất lượng nguồn nhân lực của Trung tâm TGPL ngày càng được nâng lên, các Trợ giúp viên pháp lý thuộc Trung tâm nghiêm túc thực hiện việc giao chỉ tiêu tham gia tố tụng của Bộ Tư pháp, Những năm gần đây Trung tâm đều có Trợ giúp viên pháp lý đạt chỉ tiêu “Tốt”, đạt chỉ tiêu “Khá”, đạt chỉ tiêu và không có Trợ giúp viên pháp lý không đạt chỉ tiêu. Không chỉ tăng về số lượng mà chất lượng vụ việc TGPL ngày càng được nâng lên, đặc biệt là các vụ việc tham gia tố tụng. Số vụ việc tham gia tố tụng thành công, hiệu quả trong giai đoạn 2018-2025 là 963 vụ việc. Nhiều vụ việc tham gia tố tụng do Trợ giúp viên pháp lý thực hiện đạt hiệu quả, có nhiều vụ án được tuyên mức án nhẹ hơn (được hưởng án treo, cải tạo không giam giữ) hoặc thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị của Viện kiểm sát... Trong quá trình tham gia tố tụng, các Trợ giúp viên pháp lý tập trung nghiên cứu hồ sơ vụ án, vận dụng kiến thức, kỹ năng tranh tụng với tinh thần, trách nhiệm cao và các quy tắc đạo đức nghề nghiệp để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người được TGPL. Đồng thời, để bảo đảm chất lượng vụ việc TGPL, hàng năm, Trung tâm tổ chức thẩm định chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý do người thực hiện trợ giúp pháp lý và Sở Tư pháp đánh giá chất lượng vụ việc tham gia tố tụng và vụ việc đại diện ngoài tố tụng. Việc tổ chức thực hiện thẩm định, đánh giá chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý nhằm đưa ra những kết luận khách quan, chính xác về chất lượng của vụ việc trợ giúp pháp lý đã hoàn thành làm cơ sở xác định trách nhiệm của người thực hiện trợ giúp pháp lý, kiểm tra, giám sát việc thi hành pháp luật về trợ giúp pháp lý, căn cứ để bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao năng lực cho người thực hiện trợ giúp pháp lý và thực hiện các giải pháp cần thiết nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ trợ giúp pháp lý của người thực hiện trợ giúp pháp lý. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thực hiện trợ giúp pháp lý Với mục tiêu lấy con người làm trung tâm nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ TGPL, công tác bồi dưỡng, tập huấn luôn được Trung tâm TGPL nhà nước thành phố Cần Thơ quan tâm, thực hiện. Các trợ giúp viên pháp lý Tốt nghiệp khóa đào tạo nghề luật sư của Học viện tư pháp đào tạo; Lớp bồi dưỡng nghiệp vụ trợ giúp pháp lý do Cục Trợ giúp pháp lý tổ chức hoặc qua thời gian tập sự trợ giúp pháp lý. Để nâng cao chất lượng dịch vụ trợ giúp pháp lý, đặc biệt là chất lượng hoạt động tham gia tố tụng của Trợ giúp viên pháp lý, các Trợ giúp viên pháp lý đều tự nghiên cứu học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, trong đó có 07 Trợ giúp viên pháp lý có trình độ đào tạo sau đại học. Hàng năm, Trung tâm tổ chức tập huấn nghiệp vụ trợ giúp pháp lý nhằm nâng cao kỹ năng và chất lượng trợ giúp pháp lý cho đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý; cán bộ các cơ quan tiến hành tố tụng và cán bộ cơ sở giam giữ, trại giam; cán bộ văn phòng Quân khu 9, đại diện Ủy ban nhân dân, Công chức tư pháp cấp xã; đại diện các cơ quan, đơn vị ký kết văn bản phối hợp về trợ giúp pháp lý… Kết quả, đã tổ chức được 37 lớp tập huấn, có 5.592 đại biểu tham dự (trong đó có 01 lớp tập huấn được tổ chức trực tuyến tại 123 điểm cầu trên địa bàn thành phố Cần Thơ, số đại biểu tham dự tập huấn 237 đại biểu). Tổ chức nhiều cuộc tọa đàm về trợ giúp pháp lý giữa các Trợ giúp viên pháp lý, các Luật sư ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý và cơ quan tiến hành tố tụng. Trao đổi, các khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện vụ án, chia sẽ kinh nghiệm, cách làm hay, kỹ năng thực hiện tranh tụng qua một số vụ án cụ thể. Qua đó, nâng cao năng lực của người thực hiện trợ giúp pháp lý và chất lượng trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng. Đẩy mạnh thực hiện truyền thông về trợ giúp pháp luật Để nâng cao nhận thức của cán bộ các cơ quan và người dân về hoạt động trợ giúp pháp lý, Trung tâm tiến hành lắp đặt bảng thông tin về trợ giúp pháp lý; soạn thảo, in ấn, cấp phát tờ gấp pháp luật; cấp phát sách pháp luật, băng rôn cho Phòng nghiệp vụ, Trợ giúp viên pháp lý, người được trợ giúp pháp lý, các cơ quan tiến hành tố tụng, trại tạm giam, nhà tạm giữ, Ủy ban nhân dân cấp xã, nhà thông tin các khu vực, ấp và trụ sở tiếp dân của các cơ quan nhà nước để người dân dễ dàng tiếp cần khi cần thiết. Ngoài ra, để đa dạng hoá hoạt động truyền thông, Trung tâm TGPL còn thực hiện chuyên trang thông tin tuyên truyền chuyên đề “Công tác Trợ giúp pháp lý miễn phí trong địa bàn thành phố Cần Thơ”. Số lượng 111 kỳ và xây dựng chuyên đề phát sóng “Trợ giúp pháp lý điểm tựa người dân”, với 36 kỳ phát sóng. Phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp xã, các ban ngành, đoàn thể địa phương tổ chức truyền thông pháp luật về trợ giúp pháp lý được 1.732 cuộc, 37.308 lượt người tham dự, cấp phát 77.517 tờ gấp pháp luật. Nội dung truyền thông chủ yếu tập trung các quy định về Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017; Luật Bảo hiểm y tế, Luật Bảo hiểm xã hội; Luật Thanh niên … đối tượng dự sinh hoạt chủ yếu là người có công cách mạng; hộ nghèo, người khuyết tật, người thuộc diện chính sách và một số đối tượng khác. Sau buổi truyền thông, người dân được giải thích, hướng dẫn những vướng mắc liên quan đến pháp luật nên đã được sự ủng hộ và tham gia nhiệt tình của người dân. Bên cạnh đó, phối hợp với địa phương tổ chức các cuộc TGPL ngoài trụ sở cho người thuộc diện được TGPL có nhu cầu tư vấn pháp luật nhưng có điều kiện đi lại khó khăn, hiện đang sinh sống vùng sâu, vùng xa trên địa bàn được kịp thời, hiệu quả và giải đáp các vướng mắc về pháp luật cho người thuộc diện yêu cầu TGPL. Từ ngày 01/01/2018 - 30/9/2025, thực hiện 99 cuộc, có trên 3.371 lượt người dân tham dự. Phối hợp với Trung tâm Văn hóa - Thể thao và Truyền thanh các quận, huyện thực hiện phát thanh truyền thông về hoạt động trợ giúp pháp lý. Thời gian thực hiện từ tháng 3/2023 đến tháng 06/2025, thời gian phát thanh định kỳ vào chiều chủ nhật hàng tuần (khoảng từ 17 giờ - 17 giờ 30 phút và phát lại sáng thứ 2 (khoảng từ 05 giờ 30 đến 06 giờ). Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động trợ giúp pháp lý Năm 2019, phần mềm Hệ thống quản lý tổ chức và hoạt động trợ giúp pháp lý được Cục Trợ giúp pháp lý (nay là Cục Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý) triển khai chính thức vận hành đi vào hoạt động. Hệ thống quản lý tổ chức và hoạt động trợ giúp pháp lý đã được các Trung tâm trợ giúp pháp lý vận hành và khai thác có hiệu quả. Việc triển khai Hệ thống đã phần nào đáp ứng được yêu cầu về việc quản lý, lưu trữ hồ sơ điện tử của từng vụ việc trợ giúp pháp lý và hỗ trợ công tác quản lý khác trong hoạt động trợ giúp pháp lý. Sau khi được tập huấn về việc vận hành, triển khai Hệ thống, các Trung tâm trợ giúp pháp lý đã triển khai đến đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý, Luật sư ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý, chuyên viên của Trung tâm để nắm bắt và thực hiện. Cử viên chức phụ trách quản lý, theo dõi tài khoản admin, cập nhật về tổ chức nhân sự của các Trung tâm và tạo tài khoản cho các Luật sư ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý để Trợ giúp viên pháp lý, Luật sư chủ động làm quen với hoạt động của Hệ thống. Thường xuyên cập nhật các vụ việc trợ giúp pháp lý lên Hệ thống bảo đảm đầy đủ, chính xác, kịp thời. Hồ sơ vụ việc trợ giúp pháp lý được số hóa, cập nhật vào Hệ thống nhằm đánh giá chất lượng hoạt động trợ giúp pháp lý của từng Trợ giúp viên pháp lý, kịp thời nắm bắt được diễn biến hồ sơ vụ việc tham gia tố tụng của Trợ giúp viên pháp lý, Luật sư ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý và giám sát các vụ việc tham gia tố tụng... Trong việc thực hiện dịch vụ công trực tuyến trợ giúp pháp lý, hiện tại, lĩnh vực trợ giúp pháp lý có 12 thủ tục hành chính, trong đó, có 07 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của các Trung tâm Trợ giúp pháp lý và 05 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở Tư pháp. Đồng thời, đảm bảo cho việc cải cách thủ tục hành chính đạt hiệu quả, các thủ tục hành chính đều được công khai đầy đủ như niêm yết công khai hồ sơ, biểu mẫu, quy trình giải quyết, thời gian giải quyết của từng loại công việc để công dân biết thực hiện. Có thể nói, sau 08 năm triển khai, thực hiện Luật TGPL năm 2017, công tác TGPL nói chung và trên địa bàn thành phố Cần Thơ đã mang lại nhiều kết quả tích cực: công tác thể chế về trợ giúp pháp lý ngày càng được hoàn thiện; tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý được sắp xếp, tăng cường; người thực hiện trợ giúp pháp lý ngày càng nâng cao năng suất, chất lượng; Hoạt động trợ giúp pháp lý ngày càng đi vào nề nếp, tập trung vào nhiệm vụ trọng tâm là thực hiện vụ việc, nhất là vụ việc tham gia tố tụng. Chất lượng dịch vụ trợ giúp pháp lý ngày càng được nâng cao, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý. Truyền thông về trợ giúp pháp lý ngày càng hiệu quả với nhiều hình thức đa dạng; ứng dụng công nghệ thông tin bước đầu để nâng cao hiệu quả quản lý và thực hiện trợ giúp pháp lý. Hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước trợ giúp pháp lý được tăng cường, đóng góp tích cực vào việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của ngành Tư pháp và vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Bùi Như Lan, Phòng Quản lý trợ giúp pháp lý, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý