08 năm triển khai Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 tại tỉnh Ninh Bình: Bảo đảm quyền tiếp cận công lý cho người dânSau 08 năm triển khai Luật Trợ giúp pháp lý (TGPL), công tác TGPL trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đã có nhiều chuyển biến rõ nét, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tiếp cận công lý, nhất là đối với các đối tượng yếu thế. Trong 08 năm qua, công tác TGPL trên địa bàn tỉnh đã đạt được những thành tích rất đáng ghi nhận:Triển khai đồng bộ, thống nhất, đưa TGPL vào thực tiễn đời sống Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2018, đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện cả về nhận thức, tổ chức và phương thức thực hiện công tác TGPL. Xác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của Luật, ngay từ những năm đầu triển khai, Sở Tư pháp tỉnh Ninh Bình đã chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành các kế hoạch triển khai thi hành Luật, đồng thời hằng năm xây dựng và tổ chức thực hiện Kế hoạch TGPL trên địa bàn tỉnhgắn với các chương trình, đề án, chính sách đặc thù và Chương trình mục tiêu quốc gia trong lĩnh vực TGPL. Trên cơ sở các kế hoạch đã ban hành, Sở Tư pháp đã chỉ đạo Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh và Phòng Tư pháp các huyện, thành phố tổ chức quán triệt, triển khai thực hiện Luật TGPL bằng nhiều hình thức phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị. Công tác phối hợp giữa các ngành, các cấp từng bước được tăng cường, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động, qua đó góp phần đưa các quy định của Luật Trợ giúp pháp lý vào thực tiễn đời sống.Trong  năm đầu tiên triển khai Luật TGPL năm 2017, Sở Tư pháp đã tổ chức 05 hội nghị triển khai thi hành Luật Trợ giúp pháp lý cho hơn 900 đại biểu là điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán, trợ giúp viên pháp lý, luật sư ký hợp đồng với Trung tâm và cán bộ tư pháp cấp xã. Các hội nghị đã kịp thời phổ biến, quán triệt những nội dung cốt lõi của Luật, tạo sự đồng thuận và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng và hệ thống TGPL. Kết quả nổi bật trong 08 năm thực hiện Luật Trợ giúp pháp lý Qua 08 năm triển khai thực hiệnhoạt động TGPL tại Ninh Bình đã có nhiều chuyển biến rõ nét, từng bước đáp ứng nhu cầu trợ giúp pháp lý của người dân. Người thuộc diện được TGPL khi có yêu cầu đều được Trung tâm trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh kịp thời cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí như tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng, bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong các vụ án, vụ việc. Công tác ban hành văn bản chỉ đạo, hướng dẫn triển khai thi hành Luật được thực hiện tương đối đầy đủ, đồng bộ. Từ năm 2018 đến ngày 30/9/2025, UBND tỉnh đã ban hành 29 quyết định, 12 kế hoạch, 16 công văn và nhiều văn bản chỉ đạo khác liên quan đến công tác TGPL. Hệ thống văn bản này đã tạo hành lang pháp lý tương đối hoàn chỉnh, làm cơ sở cho việc tổ chức thực hiện thống nhất các hoạt động TGPL trên địa bàn tỉnh. Nhìn chung, công tác TGPL đã góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật; đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng, nhất là trong các vụ án hình sự liên quan đến người dưới 18 tuổi, trẻ em và các đối tượng yếu thế. Những khó khăn, hạn chế đặt ra trong thực hiện Luật TGPL năm 2017 Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 tại Ninh Bình vẫn còn một số khó khăn, hạn chế. Công tác truyền thông về TGPL tuy đã được quan tâm nhưng chưa thật sự sâu rộng,. Một bộ phận người dân thuộc diện được TGPL chưa nắm rõ quyền của mình, chưa chủ động yêu cầu TGPL, đặc biệt là thông qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến. Công tác phối hợp giữa Trung tâm TGPL với một số cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng ở một số địa bàn chưa thường xuyên, hiệu quả chưa cao dẫn đến số lượng vụ việc TGPL trong lĩnh vực dân sự, hôn nhân gia đình, đất đai chưa cao so với thực tế. Tình trạng người thuộc diện TGPL từ chối TGPL trong quá trình tố tụng vẫn còn xảy ra. Bên cạnh đó, hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ quản lý vụ việc TGPL còn bất cập; phần mềm quản lý TGPL toàn quốc thường xuyên gặp lỗi, ảnh hưởng đến việc cập nhật, tổng hợp số liệu và báo cáo thống kê. Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ của một số cơ quan, tổ chức và người có thẩm quyền tiến hành tố tụng về vai trò của công tác TGPL; kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin của một bộ phận người dân còn hạn chế; nguồn kinh phí dành cho TGPL chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu trong tình hình mới. Đánh giá quy định pháp luật và yêu cầu hoàn thiện thể chế Qua thực tiễn triển khai, Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 được đánh giá đã xây dựng được khuôn khổ pháp lý tương đối đầy đủ, rõ ràng, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các nhóm yếu thế như người nghèo, người dân tộc thiểu số, trẻ em, phụ nữ, người khuyết tật. Luật cũng thúc đẩy sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và các cơ quan tư pháp trong việc thực hiện quyền TGPL. Tuy nhiên, một số quy định của Luật đã bộc lộ những bất cập trong bối cảnh pháp luật chuyên ngành có nhiều thay đổi. Việc yêu cầu một số nhóm yếu thế như người khuyết tật, người nhiễm HIV, nạn nhân mua bán người phải chứng minh khó khăn về tài chính chưa thực sự phù hợp và chưa thống nhất với các luật chuyên ngành. Phạm vi đối tượng được TGPL đối với người cận nghèo còn hẹp; vai trò, vị thế của trợ giúp viên pháp lý chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ và chưa được nhìn nhận tương đương với luật sư trong hoạt động tố tụng. Một số định hướng và kiến nghị trong thời gian tới Từ thực tiễn 08 năm triển khai Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, cần nghiên cứu để sửa đổi, bổ sung Luật Trợ giúp pháp lý theo hướng đồng bộ với các luật chuyên ngành, mở rộng đối tượng được TGPL, tăng cường trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong việc bảo đảm quyền TGPL cho người dân. Đồng thời, cần tiếp tục quan tâm đầu tư nguồn lực, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, tăng cường tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ người thực hiện TGPL; đẩy mạnh công tác truyền thông pháp luật, nhất là đối với các nhóm yếu thế và người dân ở cơ sở. Ngoài ra, cần bổ sung quy định cụ thể nâng cao trách nhiệm của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong việc thông tin, giải thích về quyền được trợ giúp pháp lý trong các vụ án, vụ việc; đồng thời, nghiên cứu để bổ sung các quy định để nâng cao vai trò, vị thế của trợ giúp viên pháp lý tương ứng với vai trò, vị thế của luật sư. Nguyễn Phan Thuỳ Linh Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý