Triển khai đồng bộ các chủ trương của Chính phủ về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong giai đoạn 2021–2025, tỉnh Ninh Bình đã tập trung tổ chức thực hiện Chương trình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Quyết định số 81/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ với nhiều giải pháp thiết thực, bám sát nhu cầu thực tiễn của cộng đồng doanh nghiệp. Qua 5 năm triển khai, Chương trình từng bước phát huy vai trò là công cụ hỗ trợ quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, tăng cường năng lực tuân thủ và phòng ngừa rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.
Ngay sau khi các quy định pháp luật liên quan đến hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa được ban hành, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình đã kịp thời chỉ đạo xây dựng và ban hành hệ thống văn bản triển khai, tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ để tổ chức thực hiện Chương trình trên địa bàn tỉnh. Trên cơ sở đó, các sở, ban, ngành và địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao đã chủ động xây dựng kế hoạch chuyên đề hoặc lồng ghép nội dung hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trong các chương trình, kế hoạch công tác hằng năm, bảo đảm sự thống nhất và phối hợp chặt chẽ trong quá trình thực hiện.
Với vai trò là cơ quan đầu mối, Sở Tư pháp tỉnh Ninh Bình đã tích cực tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình ban hành và tổ chức thực hiện Chương trình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh, đồng thời tăng cường hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc các cơ quan, đơn vị triển khai các nhiệm vụ được giao, bảo đảm Chương trình được thực hiện đúng mục tiêu, đúng đối tượng và phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.
Một trong những điểm nhấn nổi bật trong quá trình triển khai Chương trình là việc tỉnh Ninh Bình chú trọng xây dựng, duy trì và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu pháp luật, coi đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp tiếp cận, tra cứu và áp dụng pháp luật một cách thuận tiện. Các văn bản quy phạm pháp luật do Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành được cập nhật đầy đủ, kịp thời vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch của hệ thống pháp luật địa phương.
Song song với đó, công tác rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật được triển khai nghiêm túc, toàn diện. Thông qua các đợt rà soát, nhiều văn bản không còn phù hợp đã được kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ, qua đó góp phần hoàn thiện môi trường pháp lý, giảm thiểu rào cản và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Cùng với việc hoàn thiện thể chế, tỉnh Ninh Bình đặc biệt quan tâm đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công. Các thủ tục hành chính được công khai đầy đủ, minh bạch trên Cổng dịch vụ công của tỉnh và trang thông tin điện tử của các cơ quan, đơn vị, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tra cứu, thực hiện. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được triển khai đồng bộ tại 100% bộ phận một cửa các cấp, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết, giảm chi phí cho doanh nghiệp và từng bước xây dựng chính quyền số.
Đa dạng hóa hình thức hỗ trợ, lấy nhu cầu doanh nghiệp làm trung tâm
Trên cơ sở Chương trình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được phê duyệt, tỉnh Ninh Bình triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ với nội dung và hình thức phong phú, phù hợp với đặc điểm của doanh nghiệp trên địa bàn. Hoạt động cung cấp thông tin pháp luật được thực hiện thông qua nhiều kênh khác nhau, từ hệ thống cơ sở dữ liệu pháp luật, cổng thông tin điện tử đến việc cấp phát tài liệu pháp luật chuyên đề, góp phần giúp doanh nghiệp kịp thời nắm bắt các quy định mới, nhận diện rủi ro pháp lý trong quá trình sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh đó, công tác bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho doanh nghiệp được chú trọng, với nhiều hội nghị, hội thảo, lớp tập huấn được tổ chức trong giai đoạn 2021–2025. Nội dung tập huấn tập trung vào các lĩnh vực pháp luật thiết thực, gắn với hoạt động của doanh nghiệp như lao động, hợp đồng, đầu tư, đất đai, đấu giá tài sản, giải phóng mặt bằng, quản trị rủi ro pháp lý… Qua đó, góp phần nâng cao kỹ năng pháp lý cho đội ngũ quản lý, cán bộ pháp chế và người lao động trong doanh nghiệp.
Hoạt động tư vấn, giải đáp pháp luật cho doanh nghiệp được triển khai linh hoạt, gắn với cơ chế đối thoại thường xuyên giữa chính quyền và doanh nghiệp. Thông qua các buổi gặp gỡ, tiếp xúc định kỳ, nhiều khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp đã được lãnh đạo tỉnh và các sở, ngành trực tiếp trao đổi, làm rõ trên cơ sở quy định pháp luật hiện hành, đồng thời định hướng giải pháp tháo gỡ phù hợp. Đối với những vấn đề phức tạp, cần thời gian nghiên cứu, các cơ quan chuyên môn được giao nhiệm vụ tiếp tục phối hợp xử lý, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.
Góp phần củng cố niềm tin, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh
Thông qua việc triển khai đồng bộ các hoạt động hỗ trợ pháp lý, Chương trình đã góp phần nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, từng bước hình thành thói quen chủ động tìm hiểu, tuân thủ pháp luật trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, mối quan hệ giữa chính quyền và doanh nghiệp ngày càng được củng cố theo hướng cởi mở, đồng hành và trách nhiệm, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, phát triển.Tuy nhiên, quá trình triển khai Chương trình cũng cho thấy một số khó khăn, vướng mắc, như việc một bộ phận doanh nghiệp chưa thực sự quan tâm, chủ động tham gia các hoạt động hỗ trợ pháp lý; nguồn lực dành cho công tác hỗ trợ pháp lý còn hạn chế; đội ngũ cán bộ làm công tác này chủ yếu kiêm nhiệm, chưa được bồi dưỡng thường xuyên về chuyên môn, nghiệp vụ.
Định hướng hoàn thiện cơ chế hỗ trợ pháp lý trong giai đoạn tiếp theo
Từ thực tiễn triển khai Chương trình giai đoạn 2021–2025, tỉnh Ninh Bình kiến nghị các bộ, ngành Trung ương sớm hoàn thiện khung pháp lý về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó quy định rõ hơn về nội dung, cơ chế và nguồn lực thực hiện. Đối với Bộ Tư pháp, tỉnh đề nghị tiếp tục nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan theo hướng tăng cường hỗ trợ chi phí tư vấn pháp luật, đơn giản hóa thủ tục tiếp cận dịch vụ hỗ trợ, đồng thời nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác hỗ trợ pháp lý ở địa phương.
Trong thời gian tới, tỉnh Ninh Bình xác định tiếp tục đổi mới phương thức hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp theo hướng chủ động, chuyên sâu, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, gắn kết chặt chẽ giữa hỗ trợ pháp lý với cải cách hành chính và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Việc tổng kết Chương trình giai đoạn 2021–2025 là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, đáp ứng yêu cầu phát triển ngày càng cao của cộng đồng doanh nghiệp, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới.
Nguyễn Việt Hà
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp