Người khuyết tật là một trong những nhóm được trợ giúp pháp lý đã được quy định rõ trong Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017; đồng thời cũng là đối tượng được hưởng chính sách bảo xã hội theo quy định của Luật Người khuyết tật năm 2010. Để thực hiện chính sách của Luật, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 1190/QĐ-TTg ngày 05/8/2020 phê duyệt Chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2021 – 2030, các địa phương đã xây dựng và triển khai các kế hoạch, trong đó Đồng Tháp có Kế hoạch số 191/KH-UBND ngày 29/8/2025 đề ra các mục tiêu và giải pháp thực hiện Chương trình đến năm 2030.
1. Xác định rõ và tối đa tỷ lệ người khuyết tật được trợ giúp pháp lý
Chương trình xác định rõ và phấn đấu 100% người khuyết tật có khó khăn về tài chính được cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí theo quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý khi có nhu cầu.
Bên cạnh đó, Chương trình cũng đề ra một số mục tiêu như (i) 90% người khuyết tật được tiếp cận các dịch vụ y tế dưới các hình thức khác nhau; 80% trẻ sơ sinh đến 6 tuổi được sàng lọc phát hiện sớm khuyết tật bẩm sinh, rối loạn phát triển và được can thiệp sớm các dạng khuyết tật; 2.100 trẻ em và người khuyết tật có nhu cầu được phẫu thuật chỉnh hình, phục hồi chức năng và cung cấp dụng cụ trợ giúp phù hợp; (ii) 90% trẻ khuyết tật ở độ tuổi mầm non và phổ thông được tiếp cận giáo dục; (iii) 2.000 người khuyết tật có nhu cầu và đủ điều kiện được hỗ trợ đào tạo nghề, tạo việc làm; 100% người khuyết tật có nhu cầu và đủ điều kiện được vay vốn với lãi suất ưu đãi theo quy định; (iv) 100% công trình xây mới và 50% công trình cũ là trụ sở làm việc của cơ quan nhà nước; nhà ga, bến xe, bến tàu; cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; cơ sở giáo dục, dạy nghề, công trình văn hóa, thể dục thể thao; nhà chung cư xây mới bảo đảm điều kiện tiếp cận đối với người khuyết tật; (v) 50% người khuyết tật có nhu cầu tham gia giao thông được sử dụng phương tiện giao thông bảo đảm quy chuẩn kỹ thuật về giao thông tiếp cận hoặc dịch vụ trợ giúp tương đương; 100% người khuyết tật tham gia giao thông được miễn, giảm giá vé theo quy định, riêng đối với các tuyến đường bộ liên tỉnh 60%;
(vi) Tỷ lệ người khuyết tật được tiếp cận và sử dụng các dịch vụ công nghệ thông tin và truyền thông tối thiểu bằng 1/3 tỷ lệ chung cả tỉnh; (vii) 70% xã, phường có câu lạc bộ thể dục thể thao người khuyết tật có thể tiếp cận, thu hút 15% người khuyết tật tham gia tập luyện thể dục thể thao; 20% người khuyết tật được hỗ trợ tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và biểu diễn nghệ thuật; 100% thư viện công cộng tổ chức được không gian đọc, bảo đảm tiện ích người khuyết tật tiếp cận được; (viii) 100% người khuyết tật có khó khăn về tài chính được cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí theo quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý khi có nhu cầu; (ix) 70% cán bộ làm công tác trợ giúp người khuyết tật được tập huấn, nâng cao năng lực quản lý, chăm sóc, hỗ trợ người khuyết tật; 40% gia đình có người khuyết tật được tập huấn về kỹ năng, phương pháp chăm sóc phục hồi chức năng cho người khuyết tật; 30% người khuyết tật được tập huấn các kỹ năng sống; (x) 100% phụ nữ khuyết tật được trợ giúp dưới các hình thức khác nhau; (xi) 80% số xã, phường có tổ chức của người khuyết tật.
2. Tăng cường hoạt động trợ giúp pháp lý tại các xã, cơ sở bảo trợ xã hội là giải pháp trọng tâm trong các giải pháp thực hiện Chương trình
Chương trình đề ra 04 nhóm giải pháp trọng tâm triển khai thực hiện các mục tiêu. Trong đó có nhiệm vụ về nâng cao nhận thức và hoàn thiện thể chế chính sách để bảo vệ người khuyết tật, cụ thể như đẩy mạnh tuyên truyền trên mọi phương tiện về các văn bản pháp luật liên quan (Luật người khuyết tật, Công ước Quốc tế) và Chỉ thị của Đảng. Đặc biệt chú trọng đa dạng hóa hình thức truyền thông để người khuyết tật có thể tiếp cận, đồng thời nêu gương các tập thể, cá nhân tiêu biểu để chống phân biệt đối xử và tạo động lực tự ti cho người khuyết tật. Tăng cường hoạt động Trợ giúp pháp lý tại các xã, Hội người khuyết tật và cơ sở bảo trợ xã hội, đặc biệt cho người khuyết tật có khó khăn về tài chính. Tăng cường tuyên truyền pháp luật và tập huấn kỹ năng chăm sóc cho gia đình người khuyết tật. Nâng cao năng lực công tác thống kê, xây dựng phần mềm quản lý thông tin người khuyết tật và thực hiện kiểm tra, giám sát đánh giá định kỳ việc thực hiện chính sách.
Cùng với đó, Chương trình xác định thực hiện các giải pháp, nhiệm vụ liên quan đến chính sách an sinh, trợ giúp người khuyết tật khi tham gia các lĩnh vực y tế, giáo dục và việc làm, bảo đảm môi trường sống và công nghệ thân thiện với người khuyết tật.
Về đầu tư sức khỏe, giáo dục và cơ hội sinh kế cho người khuyết tật, tập trung chăm sóc Y tế và Phục hồi Chức năng như triển khai dịch vụ phát hiện sớm, can thiệp sớm khuyết tật và cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản. Phát triển mạng lưới phục hồi chức năng và tập huấn kỹ năng chăm sóc cho chính gia đình người khuyết tật theo mô hình dựa vào cộng đồng.
Về giáo dục đặc biệt, chú trọng tập huấn nghiệp vụ cho giáo viên và cán bộ quản lý về giáo dục người khuyết tật ở lứa tuổi mầm non và phổ thông. Thí điểm và phát triển các mô hình giáo dục đa dạng (hòa nhập, chuyên biệt, bán hòa nhập, từ xa) phù hợp với nhu cầu của từng người khuyết tật.
Về giáo dục Nghề nghiệp và Việc làm, xây dựng kế hoạch và tổ chức đào tạo nghề linh hoạt theo nhu cầu. Nhân rộng mô hình hỗ trợ sinh kế và hợp tác xã có người khuyết tật tham gia. Đặc biệt, ưu tiên thanh niên và phụ nữ khuyết tật vay vốn ưu đãi để khởi nghiệp, đồng thời tổ chức các phiên giao dịch giới thiệu việc làm lồng ghép.
Các biện pháp bảo đảm môi trường sống và công nghệ thân thiện với người khuyết tật được thực hiện thông qua tiếp cận công trình và giao thông như tăng cường kiểm tra, giám sát từ khâu thiết kế đến thi công các công trình xây dựng, trụ sở, nhà ga, bến xe, đảm bảo tuân thủ quy chuẩn tiếp cận. Xây dựng các tuyến mẫu xe vận tải hành khách công cộng để người khuyết tật có thể sử dụng dễ dàng. Tiếp cận Công nghệ Thông tin thông qua duy trì và nâng cấp các cổng/trang thông tin điện tử hỗ trợ người khuyết tật. Phát triển các công cụ và tài liệu phục vụ đào tạo người khuyết tật sử dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là các hệ thống giáo dục trực tuyến. Khuyến khích nghiên cứu khoa học và công nghệ hỗ trợ người khuyết tật hòa nhập. Về hỗ trợ thiết bị sống độc lập, thực hiện vận động nguồn lực để hỗ trợ các thiết bị trợ giúp cần thiết (xe lăn, máy trợ thính, gậy) và tổ chức tập huấn kỹ năng sử dụng, bảo quản thiết bị cho người khuyết tật và gia đình...
Lưu Công Thành
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý