Trong khuôn khổ triển khai Chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2021 – 2030 của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý năm 2025 của Bộ Tư pháp, ngày 02/7/2025, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 174/KH-UBND triển khai chương trình trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2025- 2030
1. Xác định 03 nhóm mục tiêu về trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật
Một là triển khai thực hiện có hiệu quả chương trình trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2025 - 2030; tiếp tục nâng cao nhận thức của cộng đồng về các quyền của người khuyết tật bảo đảm người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý được cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí theo quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý.
Hai là tăng cường sự tham gia, phối hợp giữa Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước với các cơ quan, tổ chức có liên quan, nhất là cơ quan tiến hành tố tụng, các cơ quan, tổ chức có liên quan đến người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý.
Ba là tăng cường các hoạt động truyền thông và trợ giúp pháp lý tại cơ sở cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý; nâng cao năng lực cho người thực hiện trợ giúp pháp lý nhằm nâng cao số lượng và chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý.
2. Có 05 nội dung nhiệm vụ và giải pháp thực hiện trợ giúp pháp lý
(i) Trước hết là trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý, đảm bảo 100% người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý được trợ giúp pháp lý miễn phí khi có yêu cầu. Theo đó, thành phố sẽ tăng cường thực hiện hoạt động tư vấn pháp luật tại các xã, phường nơi nhiều người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý có nhu cầu trợ giúp pháp lý. Trọng tâm tập trung tư vấn chính sách đặc thù dành cho người khuyết tật (quyền được chăm sóc sức khỏe: khám chữa bệnh, chỉnh hình, phục hồi chức năng, trợ cấp xã hội, học tập, học nghề, tạo việc làm, tham gia các hội của người khuyết tật,...). Mỗi năm thực hiện từ 100 đến 120 cuộc tư vấn pháp luật tại cơ sở.
Sở Tư pháp phối hợp cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, cơ sở giam giữ, trại giam, Ủy ban nhân dân cấp xã, các tổ chức xã hội của người khuyết tật, các cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở kinh doanh, các cơ quan và tổ chức có liên quan thực hiện vụ việc tham gia tố tụng và đại diện ngoài tố tụng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý; tập trung đẩy mạnh công tác quản lý và thực hiện công tác đánh giá, thẩm định chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý, đánh giá hiệu quả vụ việc tham gia tố tụng để xác định vụ việc tham gia tố tụng thành công đối với những vụ việc trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật theo đúng quy định.
(ii) Truyền thông tăng cường khả năng tiếp cận trợ giúp pháp lý của người khuyết tật, trong đó có người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý.
Theo đó, tổ chức hoạt động truyền thông về trợ giúp pháp lý và quyền được trợ giúp pháp lý của các đối tượng thụ hưởng cho nhân dân, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, người có uy tín trong cộng đồng và người khuyết tật bằng các hình thức phù hợp; truyền thông về quyền được trợ giúp pháp lý của người khuyết tật có khó khăn về tài chính trên các phương tiện thông tin đại chúng. Rà soát để cung cấp bổ sung Bảng thông tin về trợ giúp pháp lý, Tờ thông tin về trợ giúp pháp lý, Hộp tin trợ giúp pháp lý, tờ gấp pháp luật có những nội dung về trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý cho các cơ quan tố tụng, cơ sở giam giữ và trại giam, các tổ chức xã hội của người khuyết tật, các cơ sở bảo trợ xã hội, trường học, cơ sở kinh doanh và các tổ chức khác có người khuyết tật sinh hoạt; Cung cấp các phương tiện như: Băng ghi âm, đĩa ghi âm, USB… có chứa những thông tin về trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý. Rà soát, cung cấp danh sách, số điện thoại của Trợ giúp viên pháp lý cho cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng, cơ sở giam giữ và trại giam; Ủy ban nhân dân cấp xã, các tổ chức xã hội của người khuyết tật, các cơ sở bảo trợ xã hội và các tổ chức có người khuyết tật sinh hoạt. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức này với Trung tâm Trợ giúp pháp lý nước thành phố Hà Nội để phát hiện người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý để truyền thông, hướng dẫn về quyền được trợ giúp pháp lý.
(iii) Tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho người làm công tác trợ giúp pháp lý. Hằng năm, Sở Tư pháp tổ chức các cuộc tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý về kiến thức và kỹ năng nghiệp vụ trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức về trợ giúp pháp lý cho người có uy tín trong cộng đồng, cán bộ và người làm công tác xã hội tại cơ sở liên quan đến người khuyết tật, trong đó lồng ghép quyền được trợ giúp pháp lý của người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý.
(iv) Theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện chính sách trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan theo chức năng, nhiệm vụ được giao.
Đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý tổ chức, hoạt động trợ giúp pháp lý trong đó có trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý thông qua việc cập nhật kịp thời, đầy đủ lên hệ thống phần mềm quản lý trợ giúp pháp lý các hồ sơ vụ việc trợ giúp pháp lý của người khuyết tậ
t.
(v) Nghiên cứu, trao đổi những kinh nghiệm hay, cách làm hiệu quả của các tỉnh, thành phố trên cả nước về trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật.
Lưu Công Thành
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý