Thái Nguyên: Điểm sáng trong 08 năm triển khai Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 Trên chặng đường gần một thập kỷ triển khai thực hiện Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, Thái Nguyên đã tạo dựng một hệ thống dịch vụ pháp lý miễn phí ngày càng đi vào chiều sâu, chuyên nghiệp, gần dân, từng bước khẳng định vai trò trụ cột của trợ giúp pháp lý (TGPL) trong bảo vệ quyền con người và thúc đẩy công bằng xã hội.Ngay từ khi Luật TGPL được ban hành, Sở Tư pháp đã chủ động, tích cực tham mưu cho Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, ban, ngành để tổ chức thực hiện bài bản, đồng bộ và toàn diện văn bản Luật. Về tổ chức bộ máy và nhân lực + Trung tâm TGPL nhà nước số 1 (tỉnh Thái Nguyên cũ): Đến tháng 9/2025, Trung tâm có 23 người (22 biên chế và 01 hợp đồng), trong đó có 06 Thạc sĩ, 17 Đại học; 02 Cao cấp lý luận chính trị, 08 Trung cấp lý luận chính trị. Về cơ cấu tổ chức: Lãnh đạo: 01 Giám đốc và 02 Phó Giám đốc; Phòng ban: 02 phòng (Phòng Hành chính - Tổng hợp và Phòng Nghiệp vụ); Người thực hiện TGPL: 11 Trợ giúp viên pháp lý và 15 Luật sư ký hợp đồng thực hiện TGPL. + Trung tâm TGPL nhà nước số 2 (tỉnh Bắc Kạn cũ): Đến tháng 9/2025, Trung tâm có 14/16 biên chế được giao. Số lượng biên chế giảm do thực hiện Kế hoạch số 305/KH-UBND ngày 10/8/2017 của UBND tỉnh Bắc Kạn về thực hiện sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy và tinh giảm biên chế. Cơ cấu tổ chức: Lãnh đạo: 01 Phó Giám đốc (phụ trách Trung tâm); Phòng ban: 01 Phòng Nghiệp vụ - Hành chính; Người thực hiện TGPL: 08 Trợ giúp viên pháp lý. Về kết quả thực hiện vụ việc TGPL Bám sát các quy định của Luật TGPL năm 2017 và sự chỉ đạo của cơ quan Trung ương (Bộ Tư pháp) là tập trung thực hiện vụ việc TGPL, nhờ đó tỷ lệ vụ việc tham gia tố tụng trên địa bàn chiếm đến 76,65% tổng số vụ việc đã thực hiện từ năm 2018 đến năm 2025. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy hoạt động TGPL đã đi đúng vào trọng tâm, đáp ứng mục tiêu cốt lõi của Luật TGPL là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được TGPL trong các hoạt động tố tụng. 100% Trợ giúp viên pháp lý tại cả hai Trung tâm đều đạt và vượt chỉ tiêu tham gia tố tụng được giao hằng năm. Công tác thẩm định, đánh giá chất lượng vụ việc được thực hiện nghiêm túc theo quy định tại Thông tư số 12/TT-BTP ngày 28/8/2018 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Từ năm 2018 đến 30/9/2025, hai Trung tâm đã thẩm định chất lượng khoảng 4.302 vụ việc tham gia tố tụng và đại diện ngoài tố tụng. 100% các vụ việc được thẩm định đều đạt chất lượng trở lên, không có vụ việc không đạt chất lượng. Đã có 682 vụ việc được xác định là vụ việc thành công theo các tiêu chí tại Quyết định 1179/QĐ-BTP ngày 16/5/2022 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Đặc biệt, trong suốt giai đoạn này, không phát sinh bất kỳ khiếu nại, tố cáo nào về kết quả thực hiện TGPL, qua đó nâng cao uy tín và tạo dựng niềm tin của người dân và các cơ quan tiến hành tố tụng. Về công tác truyền thông Công tác truyền thông được xác định là nhiệm vụ thiết yếu nhằm nâng cao nhận thức của người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế, về quyền được hưởng dịch vụ TGPL miễn phí của nhà nước. Các hoạt động truyền thông được triển khai đa dạng, phong phú và hướng về cơ sở. Từ năm 2018 đến nay (tính đến hết ngày 30/9/2025), Sở Tư pháp đã chỉ đạo hai Trung tâm thực hiện được khoảng 1.189 điểm truyền thông tại cơ sở: Trung tâm TGPL nhà nước số 1 (tỉnh Thái Nguyên cũ): 500 điểm; Trung tâm TGPL nhà nước số 2 (tỉnh Bắc Kạn cũ): 689 điểm, trong đó điểm truyền thông nâng cao nhận thức TGPL điểm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi chiếm khoảng 50%. Về công tác phối hợp Công tác phối hợp trong hoạt động TGPL nói chung, đặc biệt là phối hợp TGPL trong hoạt động tố tụng có nhiều chuyển biến tích cực, ngày càng chặt chẽ và có hiệu quả. Việc lắp đặt, kiểm tra, thay thế Bảng thông tin về TGPL, Tờ thông tin về TGPL, Hộp tin TGPL, Tờ gấp pháp luật tại trụ sở các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng ở các cấp, cơ sở giam giữ và trại giam được thực hiện đầy đủ. Bên cạnh đó, để kịp thời tiếp nhận thông tin vụ việc TGPL, thông tin của người được TGPL từ các cơ quan tiến hành tố tụng, Trung tâm đã thực hiện cung cấp danh sách, số điện thoại của trợ giúp viên pháp lý, luật sư ký hợp đồng với Trung tâm và người thực hiện TGPL khác cho các cơ quan tiến hành tố tụng ở cấp tỉnh, cấp huyện, cơ sở giam giữ và trại giam khi phát hiện các vụ việc có đối tượng TGPL thì cơ quan tiến hành tố tụng liên hệ để yêu cầu Trung tâm thực hiện TGPL kịp thời. Hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng thường xuyên theo dõi, chi đạo các hoạt động phối hợp của ngành mình; Hằng năm, Hội đồng tổ chức các chuyến kiểm tra, kịp thời phát hiện những khó khăn, bất cập và có hướng dẫn, giải đáp theo thẩm quyền. Đặc biệt, với việc ký kết Chương trình phối hợp người thực hiện TGPL trực tại Tòa án giữa Sở Tư pháp và Tòa án nhân dân tỉnh Thái Nguyên. Ngày 16/8/2022, Sở Tư pháp đã ban hành Kế hoạch phối hợp số 317/KHPH-STP-TAND về người thực hiện TGPL trực tại tòa án nhân dân. Trung tâm đã tham mưu cho Sở Tư pháp và chủ động triển khai thực hiện các nội dung theo kế hoạch và báo cáo kết quả thực hiện theo quy định; Bên cạnh đó, công tác phối hợp trong hoạt động TGPL được các ban, ngành, đoàn thể, tổ chức, cá nhân có liên quan quan tâm, phối hợp triển khai thực hiện các hoạt động TGPL như: Tổ chức truyền thông về TGPL, phối hợp xây dựng các phóng sự, chuyên mục về TGPL, tập huấn, bồi dưỡng về TGPL... được triển khai kịp thời, thường xuyên. Về ứng dụng công nghệ thông tin Việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) đã góp phần hiện đại hóa, nâng cao hiệu quả và tính minh bạch trong hoạt động TGPL. 100% vụ việc TGPL được thụ lý qua phần mềm dịch vụ công của tỉnh và được số hóa hồ sơ theo yêu cầu. Cung cấp 08 thủ tục hành chính trong lĩnh vực TGPL dưới dạng dịch vụ công trực tuyến toàn trình, giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí; Sử dụng hiệu quả Hệ thống quản lý vụ việc TGPL của Cục TGPL (Bộ Tư pháp) để cập nhật, theo dõi và quản lý vụ việc một cách khoa học, đồng bộ; Ứng dụng tin nhắn SMS, trang thông tin điện tử của Sở để đăng tải các tin, bài, phóng sự về hoạt động TGPL. Có thể khẳng định, việc triển khai, thực hiện có hiệu quả Luật TGPL năm 2017 là minh chứng cho thấy sự quyết tâm, đồng lòng của TGPL tỉnh Thái Nguyên khi việc lấy người dân làm trung tâm, tập trung nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hiện đại hóa tổ chức bộ máy… đã đưa TGPL tỉnh Thái Nguyên là điểm tựa vững chắc cho người yếu thế trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, hoạt động TGPL tỉnh Thái Nguyên còn một số khó khăn như: một bộ phận người dân, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vẫn chưa biết đến quyền được hưởng dịch vụ TGPL miễn phí; số đối tượng yếu thế bị hạn chế, bó hẹp bởi quy định thêm “điều kiện phụ” (có khó khăn về tài chính), nên chưa được thụ hưởng đầy đủ chính sách TGPL miễn phí của nhà nước. Để công tác TGPL tỉnh Thái Nguyên đạt được nhiều kết quả nổi bật hơn nữa, bài học kinh nghiệm cần rút ra là: một là, thường xuyên rà soát, sửa đổi, bổ sung kịp thời các văn bản pháp luật về TGPL để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật và phù hợp với thực tiễn; hai là, đẩy mạnh ứng dụng CNTT, xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu TGPL với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác là xu thế tất yếu để nâng cao hiệu quả quản lý và tạo thuận lợi cho người dân; ba là, tập trung nguồn lực hơn nữa cho hoạt động TGPL ở các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số... Nguyễn Diệu Hương, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp