Những năm qua, hoạt động trợ giúp pháp lý tại thành phố Cần Thơ đã được triển khai đồng bộ, từng bước nâng cao về chất lượng và hiệu quả, góp phần tích cực vào công tác cải cách tư pháp và bảo đảm công bằng xã hội.
Khái quát kết quả và một số hạn chế trong thực hiện trợ giúp pháp lý
Theo Báo cáo số 2593/BC-STP của Sở Tư pháp thành phố Cần Thơ về đánh giá chất lượng, hiệu quả vụ việc trợ giúp pháp lý năm 2025, các Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước trên địa bàn thành phố Cần Thơ và khu vực lân cận đã thực hiện tốt việc tiếp nhận, thụ lý và cử người thực hiện trợ giúp pháp lý tham gia tố tụng đúng quy định. Hầu hết các vụ việc được thẩm định đều đạt chất lượng tốt; nhiều vụ việc mang lại kết quả tích cực, bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý. Công tác phối hợp giữa các Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước với các cơ quan tiến hành tố tụng tiếp tục được duy trì và phát huy hiệu quả.
Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động trợ giúp pháp lý trên địa bàn vẫn còn một số hạn chế nhất định như: công tác đánh giá chất lượng, hiệu quả vụ việc trợ giúp pháp lý chủ yếu dựa trên hồ sơ; đội ngũ cán bộ thực hiện đánh giá còn thay đổi, chưa được tập huấn chuyên sâu; một số bản luận cứ bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý chưa thật sự toàn diện; việc ghi nhận quan điểm của người thực hiện trợ giúp pháp lý trong bản án đôi lúc chưa đầy đủ, ảnh hưởng đến việc xác định vụ việc thành công theo tiêu chí hiện hành.
Phương hướng, giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý tại Thành phố Cần Thơ trong thời gian tới
Để khắc phục những hạn chế nêu trên cẩn phải có các giải pháp đồng bộ, mang tính lâu dài, nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý trong thời gian tới, cụ thể:
Các Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước cần tiếp tục quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý, nhất là Luật Trợ giúp pháp lý và các văn bản hướng dẫn thi hành. Việc triển khai các quy định pháp luật cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, gắn với trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị và từng cá nhân trực tiếp thực hiện trợ giúp pháp lý. Song song đó, cần tăng cường rà soát, chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, phân công và thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý, bảo đảm đúng đối tượng, đúng trình tự, thủ tục, kịp thời và hiệu quả. Việc tuân thủ chặt chẽ quy trình không chỉ góp phần nâng cao chất lượng vụ việc mà còn tạo cơ sở thuận lợi cho công tác theo dõi, kiểm tra và đánh giá sau này.
Chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý phụ thuộc rất lớn vào trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý và Luật sư cộng tác viên. Do đó, việc nâng cao chất lượng đội ngũ này cần được xác định là giải pháp trọng tâm, xuyên suốt. Các Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước cần thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn, trao đổi nghiệp vụ, rút kinh nghiệm từ các vụ việc cụ thể, nhất là những vụ việc phức tạp, có tính chất điển hình. Thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý sẽ từng bước nâng cao kỹ năng nghiên cứu hồ sơ, kỹ năng tranh tụng tại phiên tòa, cũng như kỹ năng xây dựng và trình bày bản luận cứ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý. Bên cạnh đó, cần khuyến khích việc học tập, tự bồi dưỡng, cập nhật kiến thức pháp luật mới; phát huy vai trò của những Trợ giúp viên pháp lý có kinh nghiệm trong việc hướng dẫn, hỗ trợ những người mới tham gia công tác trợ giúp pháp lý.
Phối hợp liên ngành là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý. Trong thời gian tới, các Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước cần tiếp tục chủ động phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng như Công an, Viện kiểm sát, Tòa án trong việc thông báo, chuyển gửi thông tin vụ việc, tạo điều kiện thuận lợi để người được trợ giúp pháp lý được tiếp cận dịch vụ kịp thời.
Tăng cường phối hợp với Tòa án nhân dân các cấp nhằm bảo đảm quan điểm, lập luận của người thực hiện trợ giúp pháp lý được thể hiện đầy đủ trong bản án, quyết định của Tòa án. Việc này không chỉ góp phần phản ánh đúng chất lượng, hiệu quả vụ việc trợ giúp pháp lý mà còn nâng cao vị thế, uy tín của đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý trong hoạt động tố tụng.
Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động trợ giúp pháp lý là xu hướng tất yếu. Cần từng bước xây dựng và hoàn thiện hệ thống phần mềm quản lý công tác trợ giúp pháp lý, đặc biệt là quản lý công tác phối hợp liên ngành, nhằm phục vụ hiệu quả việc theo dõi, tổng hợp, đánh giá chất lượng vụ việc. Việc ứng dụng công nghệ thông tin không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần giảm tải công việc hành chính, tạo điều kiện để đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý tập trung nhiều hơn cho hoạt động chuyên môn.
Công tác kiểm tra, giám sát cần được thực hiện thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những hạn chế trong quá trình thực hiện trợ giúp pháp lý. Qua đó, nâng cao ý thức trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp của người thực hiện trợ giúp pháp lý. Cần đẩy mạnh công tác truyền thông về trợ giúp pháp lý đến người dân, nhất là ở cơ sở, các đối tượng yếu thế. Việc tuyên truyền hiệu quả sẽ giúp người dân hiểu rõ quyền được trợ giúp pháp lý, chủ động tiếp cận và sử dụng dịch vụ trợ giúp pháp lý khi có nhu cầu, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả chung của hoạt động này.
Hoàng Việt Hà
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý