Luật Tư pháp người chưa thành niên là đạo luật chuyên biệt đầu tiên thiết lập một khuôn khổ pháp lý tương đối toàn diện để giải quyết các vụ việc liên quan đến người chưa thành niên trong hoạt động Tư pháp được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 8 gồm 10 chương và 139 điều. Luật thể hiện tinh thần nhân đạo, nhân văn sâu sắc giúp người chưa thành niên thay đổi nhận thức, nhận biết sửa chữa sai lầm đã gây ra, tự rèn luyện khắc phục ngăn ngừa nguyên nhân dẫn đến hành vi phạm tội và giáo dục họ trở thành công dân có ít cho xã hội. Nâng cao trách nhiệm của gia đình và cộng đồng tham gia trực tiếp vào hoạt động chuyển hướng đồng thời đẩy mạnh việc hòa giải cơ sở giữa người chưa thành niên và bị hại bị ảnh hưởng bởi hành vi phạm tội của người chưa thành niên. Việc Quốc hội xem xét, thông qua Luật Tư pháp cho người chưa thành niên là một dấu ấn thể hiện sự đóng góp quan trọng của Quốc hội khóa XV về công tác cải cách Tư pháp.

Toàn cảnh Hội nghị triển khai Luật Tư pháp người chưa thành niên tại TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Báo điện tử Bảo vệ pháp luật
Sự phối hợp, tích cực triển khai Luật Tư pháp cho người chưa thành niên tại Thành phố Hồ Chí Minh giữa các cơ quan chức năng, đoàn thể đã đạt được nhiều kết quả nổi bật như sau:
Tăng cường phối hợp trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng
Ngày 30/5/2025, Hội đồng phối hợp chuyên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng của Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức hội nghị bồi dưỡng nghiệp vụ nhằm nâng cao kết quả, hiệu quả công tác phối hợp trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng. Hội nghị giới thiệu những nội dung cơ bản của Luật người chưa thành niên 2024. Luật đã thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng về “phát triển hệ thống Tư pháp thân thiện và bảo vệ trẻ em”cũng như đáp ứng các chuẩn mực quốc tế, yêu cầu của Liên hợp quốc về Tư pháp người chưa thành niên nhằm mục đích xử lý phù hợp, nhân văn với người chưa thành niên.
Viện Kiểm soát nhân dân khu vực 1 tổ chức triển khai Luật Tư pháp người chưa thành niên
Ngày 16/4/2026 Viện kiểm soát nhân dân khu vực 1 đã tổ chức Hội nghị triển khai Luật Tư pháp cho người chưa thành niên nhằm quán triệt, phổ biến nội dung cơ bản Luật Tư pháp người chưa thành niên.
Hội nghị tập trung quán triệt các nội dung trọng tâm của Luật, làm rõ các quy định về xử lý chuyển hướng, áp dụng hình phạt; thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên; công tác thi hành án và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng; trách nhiệm các cơ quan, tổ chức, cá nhân và gia đình trong công tác tư pháp người chưa thành niên.
Qua Hội nghị đã xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đặc biệt là ủy ban nhân dân phường trong việc quản lý, giáo dục, hỗ trợ người chưa thành niên tại cộng đồng; thống nhất cơ chế phối hợp liên ngành giữa Công an, Tòa án, Viện kiểm sát, Ủy ban nhân dân phường; gia đình và các tổ chức đoàn thể.
TP.HCM Tòa án đầu tiên áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng, cho 03 bị can xin lỗi tại tòa
3 bị can được áp dụng biện pháp chuyển hướng và đã xin lỗi bị hại ngay tại phiên tòa.
Ảnh: SONG MAI
Ngày 07/4/2026 Tòa án nhân dân khu vực 10 – TP.HCM đã mở phiên họp đầu tiên về việc áp dụng xử lý chuyển hướng đối với 06 bị can phạm tội cố ý gây thương tích, đây là tòa án đầu tiên tại TP.HCM áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng đối với bị can là người chưa thành niên theo quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên. Tại phiên tòa, chủ tọa phiên họp, kiểm soát viên và những người tham gia tố tụng đã giáo dục và giải thích cho bị can hiểu những hậu quả và tác hại của các hành vi vi phạm. Cha, mẹ của các bị can đã được đã được nhắc nhở trong việc quản lý, giáo dục và hỗ trợ các bị can sửa chữa sai lầm.
Chủ tọa áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng gồm: Biện pháp xin lỗi bị hại, bồi thường thiệt hại theo quy định tại Điều 41,42 Luật Tư pháp người chưa thành niên kết hợp với biện pháp cấm tiếp xúc với người có nguy cơ dẫn đến người chưa thành niên phạm tội mới theo Điều 46 Luật Tư pháp cho người chưa thành niên đối với 03 bị can.
Đối với biện pháp xin lỗi bị hại đuợc thi hành ngay, 03 bị can đã thực hiện xin lỗi bị hại và gia đình bị hại, xin lỗi cha, mẹ của các bị can. Các bị can đã nhận thấy các hành vi mà mình đã thực hiện trái quy định pháp luật, xin hứa tự rèn luyện, giáo dục bản thân không để tái phạm.
Chủ tọa phiên tòa đã áp dụng biện pháp giáo dưỡng đối với 03 đối tượng theo điều 51 Luật Tư pháp người chưa thành niên vì đã trực tiếp thực hiện hành vi phạm nên không thể xem xét các hình thức chuyển hướng khác tại cộng đồng. Chủ tọa phiên họp đã hủy bỏ biện pháp ngăn chặn cấm khỏi nơi di trú đối với 06 bị can, áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng về việc vắng mặt tại nơi cư trú, thay đổi nơi cư trú tại điều 81 Luật Tư pháp người chưa thành niên đối với 03 bị can đồng thời lưu ý người chấp hành biện pháp xử lý tại cộng đồng mà cố tình vi phạm nghĩa vụ 01 lần trong thời gian gia hạn thực hiện nghĩa vụ hoặc cố ý vi phạm nghĩa vụ 02 lần trở lên trong thời gian gia hạn thực hiện nghĩa vụ thì có thể bị thay đổi từ biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng sang biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng theo khoản 3 điều 82 của Luật này.
Nhìn chung, việc triển khai Luật Tư pháp cho người chưa thành niên tại Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được những kết quả quan trọng thể hiện sự hòa nhập, đáp ứng các chuẩn mực quốc tế, tầm nhìn, tinh thần chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Nhà nước góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, thể hiện tính nhân văn của chính sách pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Lê Huỳnh Quang
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý