Thực hiện Quyết định số 979/QĐ-TTg ngày 12/8/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Thí điểm đổi mới hoạt động đánh giá hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL)”, tỉnh Thanh Hóa đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đổi mới phương thức đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL.
Hội nghị triển khai Đề án tại phường Tĩnh Gia
Ngay sau khi Đề án được ban hành, UBND tỉnh Thanh Hóa đã xây dựng Kế hoạch triển khai trên địa bàn, cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Ngày 18/11/2024, tỉnh ban hành Bộ Tiêu chí riêng đánh giá thí điểm hiệu quả công tác PBGDPL
[1]; năm 2025 tiếp tục sửa đổi, bổ sung Bộ Tiêu chí để phù hợp với việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp
[2]. Việc hoàn thiện các kế hoạch, tiêu chí và văn bản hướng dẫn đã tạo cơ sở pháp lý thống nhất, giúp các cơ quan, đơn vị thí điểm triển khai hoạt động đánh giá theo cùng một phương pháp, bảo đảm tính đồng bộ và khách quan.
Trong quá trình tổ chức thực hiện, Sở Tư pháp Thanh Hóa với vai trò là cơ quan thường trực đã chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành các kế hoạch triển khai hằng năm; xây dựng mẫu phiếu khảo sát, biểu mẫu đánh giá, hướng dẫn phương pháp thu thập thông tin, tổng hợp số liệu và tổ chức kiểm tra, đôn đốc các đơn vị thực hiện. Bên cạnh đó, Sở Tư pháp còn phối hợp với các cơ quan, địa phương tổ chức các hội nghị tuyên truyền tại xã Vân Du, xã Hoa Lộc và phường Tĩnh Gia.
Một trong những điểm nổi bật của Thanh Hóa là lựa chọn 10 cơ quan, đơn vị và địa phương tham gia thí điểm ở nhiều lĩnh vực gắn trực tiếp với đời sống của người dân. Nội dung thí điểm trải rộng từ thực hiện nếp sống văn hóa trong tang lễ vùng đồng bào Mông; lao động, việc làm; phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn; trợ giúp pháp lý cho đồng bào dân tộc thiểu số; phòng, chống ma túy; hôn nhân và gia đình; pháp luật học đường; hộ tịch; hòa giải ở cơ sở đến bảo đảm an ninh, trật tự. Việc lựa chọn các lĩnh vực này giúp hoạt động đánh giá bám sát những vấn đề người dân quan tâm, đồng thời tạo điều kiện để các cơ quan đánh giá đúng mức độ tiếp cận và hiệu quả của công tác PBGDPL đối với từng nhóm đối tượng.
Khác với phương thức đánh giá truyền thống, việc thực hiện đánh giá chú trọng sử dụng các phiếu khảo sát đầu vào, đầu ra và lấy ý kiến trực tiếp của đối tượng thụ hưởng. Trên cơ sở kết quả khảo sát đầu vào, các đơn vị đã chủ động điều chỉnh nội dung tuyên truyền, lựa chọn hình thức phổ biến pháp luật phù hợp hơn với từng nhóm đối tượng, tập trung vào các vấn đề nổi cộm, những nội dung pháp luật có tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh. Đây cũng là cơ sở để từng bước hình thành phương pháp đánh giá dựa trên phản hồi của người dân thay vì chỉ dựa vào số lượng hoạt động đã tổ chức.
Kết quả tổng hợp từ báo cáo tự đánh giá của 10 đơn vị thí điểm cho thấy nhiều chỉ số đạt kết quả tích cực. Đối với nhóm sở, ngành, tỷ lệ hoàn thành trách nhiệm xây dựng kế hoạch đạt 89%, chất lượng triển khai kế hoạch đạt 85%, mức độ bảo đảm nguồn nhân lực đạt 79,05% và mức độ bảo đảm kinh phí đạt 70%. Chất lượng tổ chức các hoạt động PBGDPL được đối tượng thụ hưởng đánh giá đạt 76%, mức độ lan tỏa đạt 62%. Ở cấp xã, tỷ lệ hoàn thành trách nhiệm xây dựng kế hoạch đạt 77,43%; mức độ bảo đảm nguồn nhân lực đạt 69,07%; chất lượng hoạt động được người dân đánh giá đạt 71,05%; mức độ tác động của các hoạt động PBGDPL đạt 71,26% và mức độ lan tỏa đạt 52%.
Đáng chú ý, kết quả đánh giá cũng phản ánh những vấn đề cần tiếp tục quan tâm trong trong thời gian tới. Theo đó, khối sở, ngành có điều kiện thuận lợi hơn về nhân lực và kinh phí nhưng mức độ tác động thực tế của hoạt động PBGDPL mới đạt 23,3%. Trong khi đó, cấp xã dù còn nhiều khó khăn về nguồn lực, mức độ bảo đảm kinh phí chỉ đạt 32,86%, xã hội hóa gần như không thực hiện được khi chỉ đạt 9,53%, song các hoạt động PBGDPL lại tạo được tác động khá rõ nét đối với người dân. Những kết quả này cho thấy hiệu quả của công tác PBGDPL không chỉ phụ thuộc vào nguồn lực mà còn gắn với việc lựa chọn đúng đối tượng, đúng nội dung và hình thức tuyên truyền phù hợp với nhu cầu thực tiễn.
Thông qua hoạt động kiểm tra, theo dõi và đánh giá, Sở Tư pháp đã kịp thời hướng dẫn các đơn vị rà soát nhiệm vụ, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh, đồng thời khuyến khích áp dụng các tiêu chí đánh giá theo hướng định lượng nhằm nâng cao tính khách quan trong xác định hiệu quả công tác PBGDPL. Việc lấy ý kiến người dân và đánh giá đầu ra cũng giúp các cơ quan nắm bắt tốt hơn nhu cầu pháp luật của từng nhóm đối tượng, từ đó điều chỉnh nội dung và phương thức tuyên truyền theo hướng thiết thực, dễ tiếp cận và tăng cường tính tương tác.
Hội thảo đánh giá thực hiện Đề án tại tỉnh (Ảnh: Hồng Anh - nguồn https://pbgdpl.thanhhoa.gov.vn/news/view/9650)
Theo UBND tỉnh Thanh Hóa, việc triển khai Đề án đã góp phần thay đổi tư duy trong công tác PBGDPL, từng bước chuyển từ đánh giá dựa trên số lượng hoạt động sang đánh giá chất lượng, hiệu quả và mức độ tác động đối với người dân. Kết quả thí điểm cũng tạo thêm cơ sở thực tiễn để hoàn thiện phương pháp đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong việc xây dựng kế hoạch, lựa chọn đối tượng trọng tâm và tổ chức các hoạt động phổ biến pháp luật phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước cũng như nhu cầu của Nhân dân.
Bên cạnh những kết quả đạt được, tỉnh cũng thẳng thắn nhìn nhận một số khó khăn, hạn chế như hoạt động khảo sát và xử lý dữ liệu chủ yếu vẫn thực hiện thủ công; việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong đánh giá còn chậm; chưa có nguồn kinh phí riêng cho hoạt động đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL; đội ngũ cán bộ làm công tác PBGDPL chủ yếu kiêm nhiệm, trong khi yêu cầu về khảo sát xã hội học, phân tích dữ liệu và đánh giá tác động ngày càng cao.
Từ kết quả tổng kết Đề án, tỉnh kiến nghị Chính phủ sớm ban hành quy định thống nhất về bộ tiêu chí và phương pháp đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL trên phạm vi cả nước; đồng thời đề nghị Bộ Tư pháp tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chí, chuẩn hóa phương pháp điều tra xã hội học, tăng cường tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ làm công tác PBGDPL và nghiên cứu xây dựng phần mềm, cơ sở dữ liệu phục vụ hoạt động khảo sát, đánh giá, góp phần nâng cao chất lượng công tác PBGDPL trong giai đoạn tiếp theo./.
Nguyễn Giang
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý
[1] Quyết định số 4573/QĐ-UBND
[2] Quyết định số 3508/QĐ-UBND ngày 07/11/2025