Nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng và Nhà nước về sắp xếp tổ chức bộ máy, tổ chức chính quyền 02 cấp, phân quyền, phân cấp; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, xử lý một số “điểm nghẽn” do quy định của pháp luật, một số khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn và bảo đảm tính thống nhất đồng bộ của hệ thống pháp luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, ngày 11/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (424/431 đại biểu), Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật (Luật Bảo vệ môi trường; Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật; Luật Đa dạng sinh học; Luật Đê điều; Luật Đo đạc và bản đồ; Luật Khí tượng thủy văn; Luật Lâm nghiệp; Luật Phòng, chống thiên tai; Luật Tài nguyên nước; Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo; Luật Thủy lợi; Luật Thủy sản và Luật Trồng trọt) với tỷ lệ 98,4%.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường gồm 17 điều, tập trung vào một số nhóm nội dung chủ yếu cụ thể như sau:
Thứ nhất, sắp xếp tổ chức bộ máy hành chính, phân quyền, phân định thẩm quyền khi tổ chức mô hình chính quyền địa phương 02 cấp” gồm:
(1) Thay đổi tên gọi khi thực hiện chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi hoặc điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trung ương;
(2) Phân định thẩm quyền liên quan đến chính quyền địa phương 02 cấp đã được Chính phủ phân định tại Nghị định số 131/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ quy định phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, thay cụm từ “cấp huyện” bằng “cấp xã” hoặc “cấp tỉnh” hoặc bãi bỏ cụm từ “cấp huyện” hoặc sửa đổi, bổ sung đối với trường hợp không thể thực hiện thay thế, bãi bỏ cụm từ đối với các điều khoản điểm tại các luật;
(3) Phân quyền các nhiệm vụ đã được Chính phủ phân quyền tại Nghị định số 136/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 quy định phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.
Thứ hai, cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính
Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung 75 Điều tại 11 luật để thực hiện phương án cắt giảm, đơn giản hóa các quy định, thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh thuộc lĩnh vực nông nghiệp và môi trường theo Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ về Chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025 và 2026 và Quyết định số 1671/QĐ-TTg ngày 05/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Thứ ba, xử lý “điểm nghẽn” do quy định pháp luật
Luật số 146/2025/QH15 tập trung xử lý 20 “điểm nghẽn” tại 09 Luật gồm: quy định về công bố hợp quy thuốc thú y (Luật Thú y); quy định về cấp đưa đất, nhập khẩu sịnh vật gây hại vào Việt Nam (Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật); quy định về quản lý cơ sở đóng gói và tầng đất mặt của đất chuyên trồng lúa nước (Luật Trồng trọt); quy định về quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về dòng, giống vật nuôi và thức ăn chăn nuôi (Luật Chăn nuôi); quy định về điều kiện chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác, tạm sử dụng rừng; quy định về thẩm quyền quyết định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác; quy định về trồng rừng thay thế; quy định về dịch vụ môi trường rừng, dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon của rừng (Luật Lâm nghiệp); quy định về hành vi cấm lấn, lấp sông, suối, kênh, mương, rạch; quy định về hợp nhất Quy hoạch thủy lợi vào Quy hoạch tổng hợp lưu vực sông liên tỉnh; quy định về thẩm quyền quan trắc tài nguyên nước đối với nguồn nước dưới đất của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (Luật Thủy lợi); quy định về hành lang bảo vệ đê; quy định về xử lý công trình, nhà ở hiện có trong phạm vi bảo vệ đê điều và ở bãi sông, bãi nổi hoặc cù lao (Luật Đê điều); quy định về yếu tố nhạy cảm về môi trường đối với yếu tố “chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa nước từ 02 vụ trở lên”; quy định về đánh giá tác động môi trường dự án thành phần và phân kỳ đầu tư dự án; quy định về hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường khu, cụm công nghiệp; quy định về lộ trình tỷ lệ và lộ trình nhập khẩu phế liệu; quy định về Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam (Luật Bảo vệ môi trường); quy định về quản lý sinh vật ngoại lai (Luật Đa dạng sinh học).
Thứ tư, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật
Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số quy định của một số luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường để bảo đảm thống nhất, đồng bộ với các luật vừa mới ban hành như Luật Thanh tra; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư…
Luật số 146/2025/QH15 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026, trừ:
(1) Việc lập quy hoạch tổng hợp tài nguyên nước và hạ tầng thủy lợi lưu vực sông liên tỉnh được thực hiện từ ngày 01 tháng 01 năm 2027.
(2) Việc xác nhận nguồn gốc loài thủy sản; việc nuôi sinh sản, nuôi sinh trưởng, trồng cấy nhân tạo loài thủy sản thuộc Phụ lục của Công ước quốc tế về buôn bán các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp; loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm được thực hiện theo quy định, trình tự, thủ tục do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2016.
Trần Thị Phượng
Phòng Chính sách và pháp luật
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý