Ngày 05/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Với nhiều nội dung đổi mới, Nghị định được đánh giá là bước hoàn thiện đáng kể về thể chế, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Xác định rõ ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm làm căn cứ phân loại nghĩa vụ thuế.
Một trong những điểm nổi bật của Nghị định là quy định rõ ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm làm căn cứ xác định nghĩa vụ thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Theo đó, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu không vượt quá mức này sẽ không thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng và cũng không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Quy định này có ý nghĩa thiết thực trong việc giảm gánh nặng tài chính đối với các hộ kinh doanh nhỏ, cá nhân mới khởi sự hoặc có quy mô hoạt động hạn chế. Đồng thời, đây cũng là cơ chế khuyến khích người dân tham gia kinh doanh hợp pháp, từng bước đưa các hoạt động kinh tế vào khuôn khổ quản lý của Nhà nước.
Đối với các trường hợp có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, Nghị định quy định rõ phương pháp tính thuế theo hướng phù hợp với từng mức độ phát triển của hoạt động kinh doanh.
Về thuế giá trị gia tăng, hộ và cá nhân kinh doanh áp dụng phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu, tức là lấy doanh thu nhân với tỷ lệ phần trăm theo quy định. Cách tính này tương đối đơn giản, dễ áp dụng, phù hợp với đặc điểm của khu vực kinh tế cá thể vốn chưa có hệ thống kế toán hoàn chỉnh.
Đối với thuế thu nhập cá nhân, chính sách được thiết kế linh hoạt hơn khi phân chia thành hai phương pháp tính. Với nhóm có doanh thu từ trên 500 triệu đồng đến 03 tỷ đồng mỗi năm, người nộp thuế có thể áp dụng phương pháp tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu.
Trong khi đó, đối với cá nhân có doanh thu trên 03 tỷ đồng, hoặc những trường hợp trong khoảng từ trên 500 triệu đồng đến 03 tỷ đồng nhưng có nhu cầu, có thể lựa chọn phương pháp tính thuế theo thu nhập tính thuế, tức là lấy doanh thu trừ đi chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh trong kỳ tính thuế rồi nhân với thuế suất. Phương pháp này phản ánh sát thực hơn hiệu quả kinh doanh, đồng thời khuyến khích các cơ sở lớn minh bạch hóa hoạt động tài chính. Đáng chú ý, Nghị định quy định việc ổn định phương pháp tính thuế trong thời gian hai năm liên tục kể từ năm đầu tiên áp dụng. Điều này giúp người nộp thuế chủ động trong kế hoạch tài chính, hạn chế tình trạng thay đổi phương pháp liên tục gây xáo trộn hoạt động kinh doanh. Đồng thời, quy định cũng tạo nền tảng để cơ quan thuế theo dõi, quản lý hiệu quả hơn.
Quy định rõ ràng về doanh thu để xác định thuế thu nhập cá nhân
Điều 5 Nghị định cũng quy định rất chi tiết về cách xác định doanh thu tính thuế. Theo đó, doanh thu được hiểu là toàn bộ các khoản thu từ hoạt động kinh doanh mà cá nhân được hưởng, bao gồm tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ kể cả trợ giá, phụ thu, phụ trội mà hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền; bao gồm cả các khoản thưởng được nhận, khoản được nhận từ hỗ trợ đạt doanh số, khuyến mại, chiết khấu thanh toán, khoản hỗ trợ được nhận bằng tiền hoặc không bằng tiền, các khoản bồi thường vi phạm hợp đồng, bồi thường khác liên quan đến hoạt động kinh doanh, doanh thu khác mà cá nhân kinh doanh được nhận không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền, không bao gồm chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và giá trị hàng bán bị trả lại.
Nghị định cũng làm rõ cách xác định doanh thu trong nhiều trường hợp cụ thể như bán hàng trả góp, hoạt động đại lý, cho thuê tài sản, vận tải hay xây dựng, lắp đặt... Những quy định chi tiết này giúp người nộp thuế dễ dàng áp dụng vào thực tế, đồng thời tạo sự thống nhất trong quá trình quản lý của cơ quan thuế.
Thời điểm xác định doanh thu cũng được quy định minh bạch. Đối với hoạt động bán hàng hóa, doanh thu được ghi nhận tại thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua. Đối với dịch vụ, doanh thu được xác định khi hoàn thành việc cung ứng hoặc hoàn thành từng phần công việc. Quy định này góp phần bảo đảm việc xác định nghĩa vụ thuế đúng thời điểm, tránh tình trạng kê khai không đúng kỳ.
Ngoài ra, Nghị định cũng nhấn mạnh rằng các hộ, cá nhân kinh doanh nếu có hoạt động thuộc diện chịu các loại thuế khác như thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế tài nguyên hay thuế bảo vệ môi trường thì vẫn phải thực hiện nghĩa vụ theo quy định của pháp luật tương ứng. Điều này bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật thuế và tránh bỏ sót nghĩa vụ tài chính.
Có thể thấy, chính sách thuế theo Nghị định số 68/2026/NĐ-CP đã được thiết kế theo hướng phân loại rõ ràng theo quy mô, đơn giản hóa đối với nhóm nhỏ, đồng thời tăng cường quản lý đối với nhóm có quy mô lớn. Cách tiếp cận này không chỉ tạo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch mà còn khuyến khích các hộ kinh doanh phát triển, từng bước chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp khi đủ điều kiện. Nghị định số 68/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phát triển lành mạnh, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế, đồng thời tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế đất nước.
Nguyễn Thị Tâm
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý