Trong nỗ lực không ngừng nhằm bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân, đặc biệt là người nghèo và các đối tượng yếu thế trong xã hội, Cục Phổ biến, Giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) đã chính thức đưa vào vận hành Đường dây nóng Trợ giúp pháp lý (1800.1233) trong khuôn khổ Dự án “Tăng cường trợ giúp pháp lý cho người nghèo và đối tượng yếu thế”. Dự án do Ngân hàng Thế giới tài trợ thông qua Quỹ Phát triển xã hội Nhật Bản (JSDF), thể hiện sự quan tâm, đồng hành của cộng đồng quốc tế đối với nỗ lực cải cách tư pháp và bảo đảm công bằng xã hội tại Việt Nam.
Việc đưa Đường dây nóng Trợ giúp pháp lý vào hoạt động không chỉ là một giải pháp kỹ thuật đơn thuần, mà còn góp phần đổi mới phương thức cung cấp dịch vụ trợ giúp pháp lý (TGPL), hướng tới mục tiêu lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận công lý một cách công bằng, minh bạch và thuận tiện.
Mở rộng cánh cửa tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý
Trong bối cảnh đời sống kinh tế - xã hội ngày càng phát triển, các quan hệ pháp luật ngày càng đa dạng, phức tạp, nhu cầu được tư vấn, hỗ trợ pháp lý của người dân ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, trên thực tế, không phải người dân nào, đặc biệt là người nghèo, người dân tộc thiểu số, người sinh sống ở vùng sâu, vùng xa, cũng có điều kiện tiếp cận kịp thời các dịch vụ pháp lý. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý đã nghiên cứu, phối hợp với Dự án “Tăng cường trợ giúp pháp lý cho người nghèo và đối tượng yếu thế” xây dựng và đưa vào vận hành Đường dây nóng Trợ giúp pháp lý nhằm tiếp nhận, hỗ trợ cung cấp thông tin về TGPL trên phạm vi toàn quốc. Thông qua đường dây nóng, nhũng người thuộc diện được trợ giúp pháp lý miễn phí có thể nhanh chóng được hướng dẫn về quyền được trợ giúp pháp lý, trình tự, thủ tục yêu cầu TGPL, cũng như được kết nối với các Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước khi có nhu cầu. Nếu như trước đây, việc tiếp cận dịch vụ TGPL chủ yếu thông qua hình thức trực tiếp tại các Trung tâm TGPL Nhà nước, thì nay, người dân có thể tiếp cận dịch vụ ngay từ xa, thông qua một cuộc gọi điện thoại. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với người dân ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi việc đi lại còn nhiều khó khăn. Đường dây nóng không chỉ đóng vai trò là kênh tiếp nhận thông tin, mà còn là công cụ hỗ trợ phân luồng, kết nối và điều phối vụ việc TGPL, giúp các Trung tâm TGPL Nhà nước tiếp cận sớm hơn, chủ động hơn đối với các vụ việc có dấu hiệu cần được trợ giúp. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả, chất lượng cung cấp dịch vụ TGPL, hạn chế tình trạng người dân bỏ lỡ cơ hội được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp do thiếu thông tin hoặc tiếp cận muộn.
Đẩy mạnh truyền thông để người dân biết và sử dụng
Để Đường dây nóng Trợ giúp pháp lý thực sự phát huy hiệu quả, công tác truyền thông đóng vai trò hết sức quan trọng. Theo đó, Cục Phổ biến, Giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý đề nghị các Trung tâm TGPL Nhà nước trên cả nước tích cực đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến rộng rãi số điện thoại Đường dây nóng thông qua các kênh thông tin của đơn vị. Việc truyền thông cần được thực hiện đa dạng, linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn, từ cổng thông tin điện tử, mạng xã hội, hệ thống loa truyền thanh cơ sở, đến lồng ghép trong các hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật tại cộng đồng. Qua đó, bảo đảm người dân dễ dàng biết đến, ghi nhớ và sử dụng Đường dây nóng khi có nhu cầu. Việc đưa Đường dây nóng Trợ giúp pháp lý vào hoạt động thể hiện việc quan tâm nâng cao chất lượng phục vụ người dân, lấy người dân là trung tâm, là chủ thể của sự phát triển.
Nguyễn Anh Vũ
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý