Công tác quản lý phôi thẻ trợ giúp viên pháp lý có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm tính nghiêm minh, thống nhất và hiệu quả của hoạt động trợ giúp pháp lý. Việc quản lý chặt chẽ phôi thẻ góp phần khẳng định tư cách pháp lý, thẩm quyền hành nghề của trợ giúp viên pháp lý; phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi giả mạo, sử dụng thẻ trái quy định, lợi dụng danh nghĩa trợ giúp viên pháp lý để trục lợi hoặc xâm hại quyền lợi của người được trợ giúp. Đồng thời, đây là cơ sở quan trọng để cơ quan quản lý theo dõi, thống kê, đánh giá số lượng, chất lượng đội ngũ trợ giúp viên pháp lý.
Theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 40 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 Bộ Tư pháp quản lý và ban hành mẫu giấy tờ về trợ giúp pháp lý (trong đó bao gồm cả phôi thẻ Công tác viên pháp lý. Điều 34 Thông tư số 08/2017/TT-BTP ngày 15/11/2017 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định chi tiết một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý và hướng dẫn giấy tờ trong hoạt động trợ giúp pháp lý đã cụ thể mẫu Thẻ trợ giúp viên pháp lý (Mẫu TP-TGPL-08).
Ngày 25/5/2021, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ban hành Thông tư số 03/2021/TT-BTP sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 08/2017/TT-BTP ngày 15/11/2017 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định chi tiết một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý và hướng dẫn giấy tờ trong hoạt động trợ giúp pháp lý; Thông tư số 12/2018/TT-BTP ngày 28/8/2018 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp hướng dẫn một số hoạt động nghiệp vụ trợ giúp pháp lý và quản lý chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý. Tại khoản 5 Điều 2 của Thông tư số 03/2021/TT-BTP quy định Cục Trợ giúp pháp lý thống nhất quản lý, cấp, cấp lại phôi thẻ trợ giúp viên pháp lý và phôi thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý trong toàn quốc.
Quy trình bổ nhiệm, cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý như sau:
Khi viên chức đang công tác tại Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước xác định đủ điều kiện bổ nhiệm và cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý, họ sẽ có đơn đề nghị bổ nhiệm và cấp thẻ, kèm theo chuẩn bị hồ sơ bổ nhiệm và nộp tại Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước, Giám đốc Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước lập danh sách những người làm việc ở Trung tâm có đủ tiêu chuẩn gửi Sở Tư pháp đề nghị bổ nhiệm, cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý. Hồ sơ đề nghị bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý bao gồm: Văn bản của Giám đốc Sở Tư pháp đề nghị bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý; Lý lịch trích ngang của người được đề nghị bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý; 02 ảnh màu chân dung cỡ 2 cm x 3 cm; Bản sao có chứng thực Bằng tốt nghiệp đại học chuyên ngành luật, Bằng thạc sĩ luật hoặc Bằng tiến sĩ luật; Bản sao có chứng thực Giấy chứng nhận kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư hoặc Giấy chứng nhận kiểm tra kết quả tập sự trợ giúp pháp lý; trường hợp được miễn tập sự trợ giúp pháp lý thì phải có bản sao có chứng thực giấy tờ chứng minh là người được miễn tập sự trợ giúp pháp lý và Giấy chứng nhận sức khỏe.
Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được danh sách người được đề nghị bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý, Giám đốc Sở Tư pháp lập hồ sơ trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Đồng thời gửi Công văn đến Cục Trợ giúp pháp lý. Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị hợp lệ của Sở Tư pháp về việc cấp, cấp lại phôi thẻ trợ giúp viên pháp lý, Cục Trợ giúp pháp lý thực hiện việc cấp, cấp lại phôi thẻ trợ giúp viên pháp lý.
- Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ đề nghị bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, quyết định bổ nhiệm và cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý; trường hợp từ chối phải thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho địa phương, nhiều nhiệm vụ của cơ quan trung ương đã được giao cho địa phương, trong đo có nhiệm vụ cấp phôi thẻ trợ giúp viên pháp lý. Ngày 25/6/2025, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ban hành Thông tư số 11/2025/TT-BTP sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số điều của các Thông tư thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp. Tại Khoản 4 Điều 10 Thông tư số 11/2025/TT-BTP bãi bỏ
khoản 5 Điều 2 (quy định thẩm quyền của Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật cấp phôi thẻ trợ giúp viên pháp lý) của Thông tư số 03/2021/TT-BTP ngày 25 tháng 5 năm 2021, Thông tư số 12/2018/TT-BTP ngày 28 tháng 8 năm 2018
Như vậy, kể từ ngày 01/7/2025 (ngày Thông tư số 11/2025/TT-BTP có hiệu lực), Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý không thực hiện cấp phôi thẻ trợ giúp viên pháp lý. Việc cấp phôi thẻ được thực hiện theo quy định tại điểm b khoản 3 Điều 6 Thông tư số 09/2025/TT-BTP ngày 16/6/2025 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Sở Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân thuộc Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu trong lĩnh vực tư pháp. Theo đó thì Sở Tư pháp có nhiệm vụ, quyền hạn: Đề nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh bổ nhiệm, cấp và cấp lại thẻ trợ giúp viên pháp lý theo mẫu do Bộ Tư pháp ban hành, miễn nhiệm và thu hồi thẻ trợ giúp viên pháp lý
Như vậy, kể từ ngày 01/7/2025, Sở Tư pháp có trách nhiệm đề nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh bổ nhiệm, cấp và cấp lại thẻ trợ giúp viên pháp lý theo mẫu do Bộ Tư pháp ban hành và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ động trong việc in ấn, cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý theo mẫu TP-TGPL-08 ban hành kèm theo Thông tư số 08/2017/TT-BTP ngày 15/11/2017 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định chi tiết một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý và hướng dẫn giấy tờ trong hoạt động trợ giúp pháp lý.
Việc thay đổi thẩm quyền cấp phôi thẻ trợ giúp viên pháp lý theo hướng phân cấp cho địa phương mang lại nhiều lợi ích thiết thực, góp phần rút ngắn quy trình, giảm thủ tục trung gian, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của Sở Tư pháp, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong quản lý đội ngũ trợ giúp viên pháp lý. Cơ chế này giúp địa phương kịp thời đáp ứng nhu cầu nhân sự. Tuy nhiên, khi tiếp nhận thẩm quyền, địa phương cần đặc biệt lưu ý việc bảo đảm thống nhất mẫu thẻ, kiểm soát chặt chẽ quy trình in ấn, cấp phát, lưu trữ phôi thẻ; tăng cường kiểm tra, phòng ngừa lạm dụng, sai sót trong quá trình thực hiện nhiệm vụ mới được giao.
Thu Hiền
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý