Ngày 08/7/2026, tại Phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung đã sửa đổi những quy định không còn phù hợp với tổ chức bộ máy mới của Chính phủ và mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, đồng thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong công nhận và thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng thời gian qua. Quy định các chế độ ưu đãi người có công với cách mạng và thân nhân của người có công với cách mạng được xác định và điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ.
Việc sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh mang ý nghĩa đặc biệt sâu sắc và thể hiện trách nhiệm, sự quan tâm, tri ân của Đảng, Nhà nước, Nhân dân đối với những người đã hy sinh xương máu bảo vệ nền độc lập, tự do cho Tổ quốc và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế.
Theo đó, Pháp lệnh đã hoàn thiện quy định về công nhận liệt sĩ đối với trường hợp thương binh chết do vết thương tái phát. Theo quy định hiện hành, thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên được công nhận là liệt sĩ khi có bệnh án điều trị vết thương tái phát tại bệnh viện tuyến huyện trở lên và biên bản kiểm thảo tử vong xác định vết thương tái phát là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong. Quy định này bảo đảm tính chặt chẽ về mặt pháp lý nhưng trong nhiều trường hợp lại chưa phù hợp với thực tiễn đời sống và phong tục, tập quán của Nhân dân. Thực tế cho thấy, nhiều thương binh nặng, nhất là thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên trong quá trình điều trị tại bệnh viện, khi sức khỏe chuyển biến nguy kịch, khả năng tử vong cao thường được gia đình xin đưa về nhà (nguyện vọng từ trần tại nhà) hoặc điều trị tại các cơ sở nuôi dưỡng người có công. Các trường hợp này đều không đảm bảo đầy đủ hồ sơ, giấy tờ theo quy định hiện hành, dẫn đến khó khăn trong việc xem xét công nhận liệt sĩ. Để khắc phục những khó khăn trong thực tiễn, Pháp lệnh sửa đổi lần này đã điều chỉnh theo hướng không quy định điều kiện công nhận liệt sĩ đối với thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên chết; chỉ quy định điều kiện đối với thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80% chết do vết thương tái phát.
Pháp lệnh đã bổ sung điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh đối với các lực lượng chức năng trong quá trình trực tiếp làm nhiệm vụ/công vụ đấu tranh phòng tội phạm. Việc thay đổi này đảm bảo phù hợp với yêu cầu thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm và tính chất đặc thù của nhiệm vụ quốc phòng, an ninh trong giai đoạn hiện nay.
Pháp lệnh bổ sung đối tượng được công nhận là người có công và chế độ, chính sách ưu đãi người có công với cách mạng, cụ thể:
Bổ sung đối tượng được công nhận là người có công với cách mạng (người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế).
Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung điều kiện, tiêu chuẩn người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế, theo đó người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế là người tham gia kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và được Nhà nước khen tặng Huân chương Kháng chiến, Huân chương Chiến thắng, Huy chương Kháng chiến, Huy chương Chiến thắng hoặc là người làm nhiệm vụ ở biên giới, hải đảo, người làm nghĩa vụ quốc tế ở Lào, Cam-pu-chia và được Nhà nước khen tặng Huân chương Chiến công. Việc bổ sung này nhằm ghi nhận những cống hiến, đóng góp và kịp thời động viên những người đã có nhiều công lao trong công cuộc bảo vệ tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế.
Pháp lệnh bổ sung chế độ trợ cấp người phục vụ đối với người hoạt động cách mạng trước ngày 01 tháng 01 năm 1945 sống ở gia đình và trợ cấp người phục vụ đối với người hoạt động cách mạng từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 sống ở gia đình. Việc bổ sung chế độ trợ cấp người phục vụ đối với các đối tượng này phù hợp với chủ trương tiếp tục hoàn thiện chính sách ưu đãi người có công theo hướng mở rộng đối tượng thụ hưởng, nâng cao mức độ chăm sóc đối với người có công có tuổi cao, sức yếu.
Pháp lệnh quy định bổ sung đối tượng hưởng chế độ điều dưỡng hằng năm, theo đó Pháp lệnh đã chuyển 01 phần đối tượng hiện đang được điều dưỡng 02 năm một lần sang điều dưỡng hằng năm, cụ thể nhóm hưởng chế độ điều dưỡng phục hồi sức khỏe hằng năm gồm: Người hoạt động cách mạng trước ngày 01/01/1945; Người hoạt động cách mạng từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945; Cha đẻ, mẹ đẻ chỉ có một con duy nhất là liệt sỹ hoặc có hai con liệt sỹ trở lên thì được điều dưỡng phục hồi sức khỏe hằng năm; Bà mẹ Việt Nam anh hùng; Thương binh, người hưởng chính sách như thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên; Bệnh binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên; Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên; Người có công giúp đỡ cách mạng và nhóm đối tượng là thương binh, người hưởng chính sách như thương binh, bệnh binh, người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80%. Việc bổ sung đối tượng điều dưỡng hằng năm thể hiện sự quan tâm, tri ân sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với người có công với cách mạng trong kỷ nguyên mới, phù hợp với quan điểm xuyên suốt của Đảng và Nhà nước ta trong việc thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng, đó là: không ngừng chăm sóc người có công cả về vật chất lẫn tinh thần; mở rộng đối tượng, nâng cao chế độ, phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ./.
Thùy Nhung
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý