Qua rà soát 32 văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) còn hiệu lực thuộc trách nhiệm của Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, bước đầu đã phát hiện một số quy định không còn phù hợp với chủ trương, đường lối mới của Đảng, chưa rõ ràng, chưa phù hợp với thực tiễn; đồng thời xác định một lĩnh vực chưa có quy định pháp luật điều chỉnh.
Hình ảnh Hội thảo góp ý dự thảo Báo cáo của Cục
Theo dự thảo Báo cáo kết quả tổng rà soát hệ thống VBQPPL của Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Cục KTVB&TCTHPL), tính đến ngày 30/6/2026, Cục đã tổng hợp, rà soát 32 VBQPPL còn hiệu lực thuộc phạm vi tổng rà soát, gồm 01 Nghị quyết của Quốc hội, 02 Pháp lệnh, 13 Nghị định, 10 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, 05 Thông tư của Bộ trưởng Bộ Tư pháp và 01 Quyết định của Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Không có VBQPPL nào được ban hành theo chế độ mật.
Kết quả rà soát bước đầu cho thấy 05 nội dung, quy định tại 03 Nghị định không còn phù hợp với đường lối, chủ trương mới của Đảng; 01 nội dung tại 01 Nghị định không còn phù hợp về tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật; 04 nội dung tại 01 Nghị định còn có quy định chưa rõ ràng, chưa hợp lý, chưa phù hợp thực tiễn hoặc không khả thi, gây khó khăn, vướng mắc, tạo “điểm nghẽn” trong áp dụng pháp luật. Đồng thời, kết quả rà soát phát hiện 01 nội dung, lĩnh vực, vấn đề chưa có quy định pháp luật điều chỉnh, tập trung ở lĩnh vực tổ chức thi hành pháp luật.
Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất thay thế Nghị định số 52/2015/NĐ-CP ngày 28/5/2015 của Chính phủ về Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật. Qua rà soát, các quy định về xây dựng, quản lý, duy trì, vận hành, đăng tải, cập nhật Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật cần được đổi mới để phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong công tác xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật. Nội dung đề xuất còn bao gồm việc đăng tải VBQPPL cấp xã và một số văn bản có liên quan đến VBQPPL; đồng thời quy định thời hạn gửi văn bản để đăng tải trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật chậm nhất là 03 ngày.
Đối với Nghị định số 79/2025/NĐ-CP về kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa và xử lý văn bản quy phạm pháp luật, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 187/2025/NĐ-CP, kết quả rà soát chỉ ra một số vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện.
Một trong những đề xuất cụ thể là bổ sung quy định về thẩm quyền kiểm tra văn bản của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp xã có nội dung thuộc phạm vi bí mật nhà nước, theo hướng Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phân công cơ quan, người có trách nhiệm giúp kiểm tra.
Rà soát cũng đề xuất mở rộng đối tượng kiểm tra đối với một số văn bản có dấu hiệu chứa quy phạm pháp luật, trong đó có văn bản của các cơ quan thuộc Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, chi cục hoặc tương đương, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Cục thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ.
Một nội dung khác được đề xuất là làm rõ phạm vi văn bản thuộc đối tượng kiểm tra, theo đó văn bản đã được thông qua hoặc ký ban hành nhưng chưa có hiệu lực cũng thuộc đối tượng kiểm tra.
Qua thực tiễn rà soát, dự thảo cũng đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định về trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, cá nhân trong rà soát, hệ thống hóa VBQPPL, bảo đảm thống nhất với quy định tại Điều 64 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Đồng thời, để bảo đảm thống nhất với cơ cấu tổ chức hiện hành của Bộ Tư pháp, đề xuất cập nhật tên “Cục Kiểm tra văn bản và Quản lý xử lý vi phạm hành chính” thành “Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật” trong các quy định có liên quan.
Đối với Nghị định số 80/2025/NĐ-CP về tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật, kết quả rà soát đề xuất thay thế theo lộ trình xây dựng Luật về văn bản quy phạm pháp luật (thay thế), dự kiến được thông qua tháng 10/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.
Định hướng sửa đổi tập trung vào việc tăng cường cơ chế gắn kết giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; hoàn thiện quy định về theo dõi thi hành pháp luật, kiểm tra, rà soát VBQPPL, đánh giá hiệu quả pháp luật sau ban hành, ứng dụng công nghệ số và cơ chế phản hồi chính sách.
Một trong những đề xuất đáng chú ý từ kết quả rà soát là xây dựng Thông tư của Bộ trưởng Bộ Tư pháp hướng dẫn về tiêu chí đánh giá hiệu quả thi hành VBQPPL. Theo Phụ lục III về danh mục VBQPPL đề xuất ban hành mới, văn bản này dự kiến được xây dựng, ban hành trong năm 2026. Đề xuất này được đặt trong yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, trong đó Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2026 của Bộ Chính trị nhấn mạnh việc nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, đồng thời thường xuyên đánh giá hiệu quả của pháp luật sau khi ban hành. Cùng với đó, Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị yêu cầu xây dựng cơ chế đánh giá VBQPPL sau ban hành; các yêu cầu liên quan cũng được đặt ra trong Kết luận số 18-KL/TW ngày 02/4/2026 của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.
Việc xây dựng tiêu chí đánh giá nhằm góp phần chuyển tư duy đánh giá hiệu quả pháp luật từ “tốt trong văn bản” sang “tốt trong cuộc sống”, đồng thời nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật và xây dựng cơ chế đánh giá văn bản sau khi ban hành.
Dự kiến, Thông tư sẽ quy định, hướng dẫn về tiêu chí đánh giá VBQPPL, bảo đảm phù hợp với Đề án về tiêu chí đánh giá VBQPPL sau ban hành và những nội dung được phân cấp; đồng thời nghiên cứu cơ chế thu thập, chia sẻ dữ liệu theo hướng hình thành cơ sở dữ liệu dùng chung, tăng cường ứng dụng công nghệ số, xác định rõ trách nhiệm và cơ chế phối hợp trong đánh giá.
Trên cơ sở kết quả rà soát và ý kiến góp ý, dự thảo Báo cáo đề xuất thay thế 03 VBQPPL, đều là Nghị định; đồng thời đề xuất ban hành mới 01 Thông tư. Đây là những nội dung đang được tiếp tục rà soát, tiếp thu và hoàn thiện trước khi tổng hợp, báo cáo theo quy định./.
Nguyễn Thị Giang
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý