Năm 2025, công tác trợ giúp pháp lý (TGPL) trên địa bàn tỉnh Đồng Nai tiếp tục được triển khai đồng bộ, hiệu quả, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế như trẻ em, người khuyết tật, người nghèo và người chưa thành niên vi phạm pháp luật. Những kết quả đạt được không chỉ thể hiện ở số lượng vụ việc mà còn phản ánh rõ nét chất lượng và hiệu quả của từng hoạt động TGPL.
Ngay từ đầu năm, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước số 1 tỉnh Đồng Nai đã chủ động tham mưu cho UBND tỉnh và Sở Tư pháp ban hành nhiều chương trình, kế hoạch và văn bản quan trọng nhằm triển khai hiệu quả hoạt động TGPL. Trong đó có các kế hoạch về triển khai chính sách TGPL cho người khuyết tật, đánh giá chất lượng vụ việc, kiện toàn Hội đồng phối hợp liên ngành trong hoạt động tố tụng… Đây là nền tảng pháp lý quan trọng giúp hoạt động TGPL được tổ chức bài bản, thống nhất và hiệu quả.
Bên cạnh đó, Trung tâm cũng ban hành nhiều kế hoạch nội bộ như kế hoạch công tác TGPL năm 2025, kế hoạch Tháng hành động vì trẻ em, quy chế thẩm định chất lượng vụ việc… góp phần chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ và nâng cao tính chuyên nghiệp trong thực hiện nhiệm vụ.
Công tác truyền thông, phổ biến pháp luật tiếp tục được đẩy mạnh với nhiều hình thức đa dạng, thiết thực. Trong năm 2025, Trung tâm đã tổ chức 36 đợt TGPL ngoài trụ sở, thu hút 2.399 lượt người tham dự và trực tiếp giải đáp cho 121 trường hợp. Nội dung truyền thông tập trung vào Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 (người thực hiện TGPL, người được TGPL, trong đó có người chưa thành niên), các quy định của pháp luật hình sự, kỹ năng phòng chống tội phạm công nghệ cao, phòng chống bạo lực học đường… Qua đó góp phần nâng cao nhận thức, hiểu biết trợ giúp pháp lý cho người dân, trong đó có người chưa thành niên.
Ngoài ra, Trung tâm còn triển khai nhiều hoạt động truyền thông như treo băng rôn hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em, Ngày Người khuyết tật Việt Nam, biên soạn và phát hành 10.000 tờ gấp “Bạn và Trợ giúp pháp lý”… giúp lan tỏa thông tin về quyền được trợ giúp pháp lý đến đông đảo người dân, trong đó có người chưa thành niên.
Về kết quả thực hiện vụ việc, trong năm 2025, Trung tâm đã thụ lý mới 570 vụ việc TGPL, chủ yếu thuộc lĩnh vực hình sự với 548 vụ việc. Tổng số người được trợ giúp pháp lý là 570 người, trong đó có 185 vụ việc cho trẻ em và 345 vụ việc cho người bị buộc tội từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi. Điều này cho số lượng vụ việc cho người chưa thành niên chiếm tỷ lệ khá lớn trong tổng số vụ việc của Trung tâm.
Một điểm sáng trong năm 2025 là số lượng vụ việc tham gia tố tụng thành công đạt 238 vụ, trong đó có 228 vụ hình sự. Những kết quả này không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người được trợ giúp mà còn góp phần bảo đảm công bằng, minh bạch trong hoạt động tố tụng. Trong đó, có thể kể đến một trường hợp điển hình liên quan đến người chưa thành niên. Em Đ.L (17 tuổi) bị truy tố về hành vi Trộm cắp tài sản. Do nhận thức pháp luật còn hạn chế và thiếu sự quản lý từ gia đình, em đã tham gia vào hành vi vi phạm pháp luật.
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin từ cơ quan điều tra, Trợ giúp viên pháp lý đã kịp thời tham gia bào chữa cho em. Qua quá trình nghiên cứu hồ sơ và làm việc với các bên liên quan, Trợ giúp viên đã làm rõ nhiều tình tiết quan trọng như là người có nhân thân tốt chưa có tiền án tiền sự, luôn chấp hành tốt chính sách pháp luật của Nhà nước và thực hiện nghiêm chỉnh nghĩa vụ của công dân nơi cư trú, bị cáo là người dân tộc thiểu số, trình độ văn hóa thấp và là người chưa thành niên thời điểm phạm tội mới 17 tuổi 22 ngày vì vậy nhận thức về pháp luật còn rất hạn chế.
Tại phiên tòa, Trợ giúp viên pháp lý đã đề nghị áp dụng các tình tiết giảm nhẹ và xem xét hoàn cảnh đặc biệt của bị cáo là người chưa thành niên. Trên cơ sở đó, Hội đồng xét xử đã quyết định áp dụng hình phạt xử phạt bị cáo Đ. L 6 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, thời gian thử thách 12 tháng kể từ ngày tuyên án.
Công tác phối hợp liên ngành tiếp tục được tăng cường. Trung tâm đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng nhằm bảo đảm không bỏ sót đối tượng được TGPL. Việc triển khai các chương trình phối hợp như trực TGPL tại Tòa án và trong hoạt động điều tra hình sự đã giúp người dân tiếp cận dịch vụ pháp lý kịp thời, ngay từ giai đoạn đầu của vụ việc.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin cũng được chú trọng. Trung tâm đã cập nhật đầy đủ các vụ việc lên hệ thống quản lý tổ chức và hoạt động TGPL và triển khai dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 với 12 thủ tục hành chính. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và tạo thuận lợi cho người dân trong tiếp cận dịch vụ.
Công tác thẩm định chất lượng vụ việc được thực hiện nghiêm túc, với toàn bộ 663 vụ việc hoàn thành đều đạt chất lượng tốt, trong đó có vụ việc cho người chưa thành niên. Đây là minh chứng rõ ràng cho sự nâng cao về chuyên môn, kỹ năng và trách nhiệm của đội ngũ thực hiện trợ giúp pháp lý.
Nhìn chung, năm 2025, công tác trợ giúp pháp lý tại Đồng Nai đã đạt được nhiều kết quả tích cực: chất lượng vụ việc được nâng cao, tỷ lệ vụ việc thành công cao, đối tượng yếu thế được quan tâm bảo vệ, đặc biệt là trẻ vị thành niên. Tuy nhiên, vẫn còn những thách thức như nhu cầu trợ giúp pháp lý ngày càng đa dạng, phức tạp, đòi hỏi phải tiếp tục đổi mới và nâng cao năng lực đội ngũ thực hiện.
Trong thời gian tới, Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước số 1 tỉnh Đồng Nai cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông để người dân, trong đó có người chưa thành niên hiểu rõ quyền được trợ giúp pháp lý; chủ động tiếp cận và thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý cho người chưa thành niên theo Luật Tư pháp người chưa thành niên./.
Cục Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý
Nguyễn Thị Lan Hương