Quảng Ninh: Nâng cao năng lực đội ngũ tuyên truyền pháp luật, lan tỏa pháp luật đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núiSau 02 năm triển khai thực hiện Quyết định số 279/QĐ-TTg ngày 04/4/2024 của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Quảng Ninh đã đạt được nhiều kết quả nổi bật trong việc nâng cao năng lực cho đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật, góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Những kết quả này không chỉ nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) mà còn tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững tại địa phương.Chủ động triển khai, đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở Ngay sau khi Quyết định số 279/QĐ-TTg được ban hành, tỉnh Quảng Ninh đã nhanh chóng cụ thể hóa bằng các kế hoạch triển khai phù hợp với điều kiện thực tiễn. Sở Tư pháp đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 127/KH-UBND và sau đó là Kế hoạch số 209/KH-UBND để điều chỉnh, bổ sung phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm việc triển khai Đề án thông suốt, hiệu quả từ tỉnh đến cơ sở. Cùng với đó, nhiều kế hoạch chuyên đề gắn với đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cũng được ban hành như: giảm thiểu tảo hôn, bình đẳng giới, phòng chống ma túy, nâng cao chất lượng PBGDPL trong nhà trường… Việc lồng ghép các nhiệm vụ này với chương trình phát triển kinh tế – xã hội đã tạo sự đồng bộ, nâng cao hiệu quả triển khai. Đáng chú ý, các địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch riêng, gắn công tác PBGDPL với nhiệm vụ chính trị, hòa giải ở cơ sở và xây dựng chuẩn tiếp cận pháp luật, góp phần đưa pháp luật vào đời sống một cách thực chất, bền vững. Kiện toàn đội ngũ – bảo đảm “mỗi thôn, bản có một tuyên truyền viên” Công tác xây dựng, phát triển đội ngũ báo cáo viên pháp luật (BCVPL), tuyên truyền viên pháp luật (TTVPL) được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Tỉnh Quảng Ninh đã chú trọng kiện toàn đội ngũ theo hướng ưu tiên người dân tộc thiểu số, người biết tiếng dân tộc, người có uy tín trong cộng đồng như trưởng thôn, bản, chức sắc tôn giáo. Theo số liệu, toàn tỉnh hiện có 124 báo cáo viên pháp luật và 1.766 tuyên truyền viên pháp luật, trong đó có 1.311 người trực tiếp tham gia công tác PBGDPL, bảo đảm mỗi thôn, bản đều có ít nhất một tuyên truyền viên pháp luật. Việc phân công nhiệm vụ cụ thể theo lĩnh vực, địa bàn, đối tượng giúp đội ngũ này phát huy tốt vai trò “cầu nối” giữa chính quyền và Nhân dân. Đặc biệt, các báo cáo viên pháp luật của Sở Dân tộc và Tôn giáo đã tập trung tuyên truyền các nội dung thiết thực như tín ngưỡng, tôn giáo, phòng chống tảo hôn, bình đẳng giới, phòng chống ma túy… phù hợp với nhu cầu thực tế của đồng bào. Nâng cao năng lực – chú trọng kỹ năng và thực tiễn Trong quá trình triển khai Đề án, Quảng Ninh đặc biệt quan tâm đến công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ BCVPL, TTVPL. Các lớp tập huấn được tổ chức thường xuyên, nội dung phong phú, bám sát thực tiễn, chú trọng kỹ năng truyền thông, đối thoại pháp luật và hòa giải ở cơ sở. Tỉnh đã bảo đảm cung cấp đầy đủ tài liệu pháp luật cho 100% đội ngũ và tổ chức tập huấn cho ít nhất 70% đội ngũ tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đặc biệt, năm 2025, tỉnh đã tổ chức hội nghị tập huấn cho 300 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có nhiều báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật. Nội dung tập huấn tập trung vào pháp luật đất đai, khiếu nại, tố cáo, kỹ năng hòa giải và tuyên truyền vận động cộng đồng, qua đó góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ và hiệu quả công tác PBGDPL. Đẩy mạnh chuyển đổi số – đa dạng hóa hình thức tiếp cận pháp luật Một trong những điểm nổi bật của Quảng Ninh là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác PBGDPL. Tỉnh xác định đây là hướng đi quan trọng nhằm đưa pháp luật đến gần hơn với người dân. Nhiều kênh truyền thông số được khai thác hiệu quả như Trang thông tin PBGDPL, Zalo OA “PBGDPL Quảng Ninh”, các nền tảng mạng xã hội… với hàng nghìn tin, bài và hàng triệu lượt tiếp cận. Bên cạnh đó, tỉnh đã phối hợp sản xuất 12 phóng sự truyền hình, hàng chục tin bài báo chí, phóng sự phát thanh; tổ chức tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh cơ sở, nhóm Zalo thôn, bản, mã QR, tài liệu điện tử… giúp người dân dễ dàng tiếp cận pháp luật. Các địa phương như phường Quang Hanh, xã Đông Ngũ, phường Mông Dương… đã triển khai nhiều mô hình sáng tạo, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, góp phần nâng cao hiệu quả tuyên truyền. Huy động nguồn lực xã hội – tạo sức mạnh tổng hợp Quảng Ninh đã huy động sự tham gia của nhiều lực lượng trong công tác PBGDPL như quân đội, công an, luật sư, luật gia, người có uy tín trong cộng đồng… tạo nên sức mạnh tổng hợp. Các lực lượng vũ trang đã lồng ghép PBGDPL với nhiệm vụ bảo đảm an ninh trật tự, tổ chức nhiều lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức dân tộc, tiếng dân tộc và kỹ năng tuyên truyền. Ngành giáo dục, nông nghiệp, xây dựng, hải quan… cũng tích cực tham gia, góp phần đa dạng hóa nội dung và hình thức tuyên truyền. Trong giai đoạn 2024–2025, tỉnh đã bố trí hơn 3,8 tỷ đồng để thực hiện công tác PBGDPL tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi , bảo đảm nguồn lực triển khai Đề án. Nhiều mô hình sáng tạo, cách làm hay Một điểm nhấn đáng chú ý là việc triển khai các mô hình sáng tạo trong công tác PBGDPL. Tỉnh đã xây dựng nhiều mô hình như tuyên truyền pháp luật bằng sân khấu hóa, tiểu phẩm; lồng ghép vào lễ hội truyền thống; mô hình “hỏi – đáp tình huống”; truyền thanh pháp luật đa ngôn ngữ… Các sáng kiến như ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tuyên truyền, xây dựng nội dung đa ngôn ngữ, hay các diễn đàn học sinh nói không với tảo hôn… đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, giúp pháp luật trở nên gần gũi, dễ tiếp cận hơn với người dân. Ưu tiên địa bàn khó khăn – nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật Tỉnh Quảng Ninh đặc biệt quan tâm đến các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Nhiều mô hình điểm đã được triển khai nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ hòa giải viên, tuyên truyền viên pháp luật. Các hoạt động như tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý lưu động, hội nghị tuyên truyền tại cơ sở được tổ chức thường xuyên, thu hút đông đảo người dân tham gia. Qua đó, giúp người dân hiểu và thực hiện đúng pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Thẳng thắn nhìn nhận khó khăn, thách thức Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai Đề án tại Quảng Ninh vẫn còn một số khó khăn. Địa bàn rộng, dân cư phân tán gây khó khăn trong tổ chức tuyên truyền tập trung; đội ngũ tuyên truyền viên chủ yếu kiêm nhiệm, kỹ năng chuyển đổi số và tiếng dân tộc còn hạn chế. Nguồn kinh phí còn hạn chế, chủ yếu lồng ghép từ các chương trình khác; việc huy động nguồn lực xã hội hóa tại vùng sâu, vùng xa còn khó khăn. Một số đơn vị còn lúng túng trong việc lồng ghép các nhiệm vụ của Đề án với các chương trình mục tiêu quốc gia. Hướng tới giai đoạn phát triển bền vững Trong thời gian tới, Quảng Ninh đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ đặc thù cho đội ngũ tuyên truyền viên pháp luật, đặc biệt là người có uy tín trong cộng đồng; tăng cường nguồn lực và tích hợp nội dung nâng cao năng lực đội ngũ vào các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2030. Đồng thời, tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, đầu tư trang thiết bị, nâng cao kỹ năng cho đội ngũ tuyên truyền viên, qua đó nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL. Lan tỏa pháp luật – nền tảng cho phát triển bền vững Sau 02 năm triển khai, Đề án theo Quyết định số 279/QĐ-TTg đã tạo chuyển biến rõ nét tại Quảng Ninh. Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật ngày càng được nâng cao về năng lực, hoạt động hiệu quả, góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với người dân. Kết quả này không chỉ giúp nâng cao ý thức chấp hành pháp luật mà còn góp phần giữ vững an ninh trật tự, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng nông thôn mới và bảo đảm an sinh xã hội tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Với những định hướng đúng đắn và cách làm sáng tạo, Quảng Ninh đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong trong đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nơi pháp luật thực sự đi vào cuộc sống của mỗi người dân./. Minh Tùy Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý