Hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống giáo dục mở, thực học, thực chất và hội nhập quốc tếNgày 10/12/2025, với tỷ lệ 86,89% tán thành, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục số 123/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.Với mục tiêu tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho sự phát triển của hệ thống giáo dục quốc dân trong giai đoạn mới, góp phần thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đáp ứng được yêu cầu chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cải cách hệ thống pháp luật giáo dục Việt Nam. Luật số 123/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung nội dung của 42/115 Điều của Luật Giáo dục số 43/2019/QH14, trong đó tập trung vào 03 nhóm quy định chính: Thứ nhất, nhóm quy định thể chế hóa Nghị quyết 71-NQ/TW với 7 nội dung được sửa đổi, bổ sung, cụ thể: (1) Giáo dục trung học cơ sở được xác định là giáo dục bắt buộc; thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi thể hiện cam kết của Nhà nước trong bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục căn bản, công bằng và có chất lượng cho mọi trẻ em; (2) Nhà nước có chính sách khuyến khích ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo có kiểm soát, thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao chất lượng dạy học, nghiên cứu khoa học và hiệu lực, hiệu quả quản trị hệ thống giáo dục, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế; (3) Thống nhất sử dụng một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông thống nhất toàn quốc để bảo đảm tính chuẩn mực, ổn định và công bằng trong tiếp cận sách giáo khoa; (4) Thành lập Quỹ học bổng quốc gia thực hiện cấp học bổng cho người học chương trình đào tạo tài năng, hỗ trợ phát triển kỹ năng nghề cho người học gắn với nhu cầu thị trường lao động và hội nhập quốc tế, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn; (5) Thành lập Trường năng khiếu nghệ thuật, thể dục, thể thao và các trường năng khiếu khác nhằm phát hiện, bồi dưỡng và phát triển tài năng, kỹ năng chuyên sâu của học sinh trong các lĩnh vực tương ứng; (6) Bổ sung loại hình trường phổ thông nội trú góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục cho học sinh vùng dân tộc thiểu số, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, xã biên giới gắn với mục tiêu phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm quốc phòng, an ninh và (7) Quy định cụ thể chi đầu tư đạt ít nhất 5% tổng chi ngân sách nhà nước và chi cho giáo dục đại học đạt ít nhất 3% tổng chi ngân sách nhà nước  nhằm nâng cao hiệu quả phẩn bổ, sử dụng ngân sách nhà nước cho giáo dục. Thứ hai, nhóm quy định tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn và bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống pháp luật với 8 nội dung được sửa đổi, bổ sung, cụ thể: (1) Bổ sung giáo dục trung học nghề thuộc giáo dục nghề nghiệp và cùng cấp học với giáo dục trung học phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân nhằm mở rộng lựa chọn học tập, tạo điều kiện phân luồng linh hoạt cho người học; (2) Bổ sung việc định hướng phân luồng hướng nghiệp trong giáo dục sau khi học sinh hoàn thành trung học nghề và tương đương để phù hợp, đồng bộ với hệ thống giáo dục quốc dân mới; (3) Giao Thủ tướng Chính phủ quy định về thời gian, tiêu chuẩn, đối tượng, khối lượng học tập tối thiểu đối với chương trình giáo dục, đào tạo các ngành, nghề đặc thù thuộc lĩnh vực nghệ thuật, thể dục, thể thao và các lĩnh vực khác để tạo điều kiện tuyển sinh, tổ chức đào tạo phù hợp với đặc thù chuyên môn; (4) Bỏ bằng tốt nghiệp trung học cơ sở, thay bằng xác nhận học bạ việc hoàn thành chương trình giáo dục trung học cơ sở; quy định văn bằng, chứng chỉ được cấp dưới dạng giấy hoặc dạng số đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và tạo điều kiện thuận lợi cho việc xác thực, tra cứu văn bằng, chứng chỉ; (5) Bổ sung khung pháp lý đối với dịch vụ phục vụ và hỗ trợ hoạt động giáo dục bảo đảm không trùng lặp với nhiệm vụ chi từ ngân sách nhà nước hoặc nguồn thu học phí nâng cao tính minh bạch, hiệu quả quản lý tài chính giáo dục; (6) Bổ sung quy định về đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục, nhân sự hỗ trợ giáo dục và các nhân sự khác để tạo cơ sở pháp lý giúp định dạnh và quản trị nhân sự trong cơ sở giáo dục; (7) Điều chỉnh cách tiếp cận từ kiểm định chất lượng sang bảo đảm chất lượng giáo dục đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên; coi bảo đảm chất lượng giáo dục là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của cơ sở giáo dục nhằmnâng cao chất lượng, tăng cường trách nhiệm giải trình, đáp ứng yêu cầu của người học và xã hội và (8) Hoàn thiện các quy định về nhà đầu tư thành lập cơ sở giáo dục và chuyển nhượng vốn theo hướng không làm gián đoạn hoạt động giáo dục; bảo đảm quyền lợi của người học, nhà giáo và người lao động; thống nhất, phù hợp với pháp luật về đầu tư, doanh nghiệp. Thứ ba, nhóm các quy định phân quyền, phân cấp, cải cách thủ tục hành chính gồm 4 nội dung: (1) Điều chỉnh thẩm quyền về thành lập hoặc cho phép thành lập, cấp phép hoạt động giáo dục, đình chỉ tuyển sinh, đình chỉ hoạt động giáo dục, thu hồi quyết định thành lập hoặc cho phép thành lập, thu hồi quyết định cấp phép hoạt động giáo dục, thay đổi địa điểm hoạt động giáo dục, sáp nhập, chia tách, giải thể, đổi tên nhà trường để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời đẩy mạnh thẩm quyền quản lý để tăng tính chủ động cho chính quyền địa phương trong tổ chức mạng lưới cơ sở giáo dục, bảo đảm phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và nhu cầu thực tiễn trên địa bàn; (2) Giao thẩm quyền biên soạn, thẩm định, phê duyệt tài liệu giáo dục địa phương cho cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Hội đồng thẩm định do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thành lập và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để phát huy vai trò, trách nhiệm của địa phương trong tổ chức nội dung giáo dục phù hợp với bản chất tài liệu giáo dục địa phương và nhu cầu thực tiễn; (3) Tăng thẩm quyền cho hiệu trưởng nhà trường, người đứng đầu cơ sở giáo dục trong xác nhận học bạ việc hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học, chương trình giáo dục trung học cơ sở, cấp bằng tốt nghiệp trung học phổ thông nhằm nâng cao quyền chủ động gắn với trách nhiệm giải trình của người đứng đầu cơ sở giáo dục trong quản lý kết quả học tập của người học, bảo đảm kịp thời, thống nhất và phù hợp với thực tiễn tổ chức dạy học; (4) Giao trách nhiệm cho cơ sở giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học chủ động việc bảo đảm thực hiện các chương trình giáo dục trung học cơ sở và chương trình giáo dục thuộc chương trình để cấp văn bằng của hệ thống giáo dục quốc dân do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định mà không cần “được cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục có thẩm quyền cho phép” như trước đây, qua đó cắt giảm thủ tục xin  - cho, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các mô hình đào tạo linh hoạt, tích hợp nhưng vẫn đảm bảo kiểm soát chất lượng. Luật số 123/2025/QH15 có nhiều thay đổi có tính chất nền tảng, tạo khung chính sách bền vững, hiện đại, phù hợp với yêu cầu phát triển giáo dục, đào tạo thời gian tới./. Trần Thị Phượng Phòng Chính sách và pháp luật Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý