Sửa đổi Luật Thủ đô với nhiều chính sách mới để tạo cơ sở pháp lý đủ mạnh cho Hà Nội bứt phá phát triểnLuật Thủ đô số 39/2024/QH15 đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy lập pháp đối với Thủ đô Hà Nội. Từ thực tiễn xây dựng và ban hành Luật Thủ đô năm 2024, nhiều cơ chế, chính sách vượt trội đã được các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu, kế thừa, tham mưu Chính phủ trình Quốc hội ban hành trong các luật, nghị quyết chuyên ngành. Qua đó, một số cơ chế đặc thù của Thủ đô dần trở thành phổ biến, áp dụng chung trong hệ thống pháp luật, góp phần lan tỏa tư duy đổi mới thể chế. Theo Báo cáo số 63/BC-BTP ngày 05/02/2026 của Bộ Tư pháp về đánh giá thi hành Luật Thủ đô, về cơ bản ý thức tuân thủ pháp luật của đa số tổ chức, cá nhân trên địa bàn Thành phố đã có chuyển biến tích cực, Luật ban hành nhiều quy định đặc thù, vượt trội, có những vấn đề mới, chưa từng được quy định trong hệ thống pháp luật. Thông qua các kênh tuyên truyền phổ biến và áp dụng các quy định của Luật Thủ đô được người dân, tổ chức trên địa bàn Thành phố đồng thuận, hưởng ứng, chấp hành và tuân thủ các quy định về quản lý đất đai, trật tự xây dựng, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông, xây dựng nếp sống văn minh. Bên cạnh đó, quá trình triển khai thi hành Luật Thủ đô vẫn còn một số khó khăn, hạn chế có nguyên nhân từ vướng mắc trong quy định của Luật. Đặc biệt, các chủ trương, đường lối của Đảng đề ra tại các Nghị quyết của Bộ Chính trị như số 57-NQ/TW, số 59-NQ/TW, số 66-NQ/TW, số 68/NQ-CP, số 70-NQ/TW, số 71-NQ/TW, số 72-NQ/TW…. đã đặt ra yêu cầu sửa đổi Luật Thủ đô nhằm thể chế hóa kịp thời để góp phần triển khai và đưa các Nghị quyết đi vào cuộc sống,  góp phần khơi thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn, hướng tới phát triển thủ đô nhanh, bền vững, xứng đáng vai trò tiên phong trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi đã được Bộ Tư pháp tổ chức thẩm định vào ngày 10/02/2026, trong đó có 9 Chương, 42 Điều với một số nhóm chính sách lớn. Thứ nhất, về vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Thủ đô, dự thảo Luật khẳng định Thủ đô là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, nơi đặt trụ sở của các cơ quan Trung ương của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị xã hội, cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế; là trung tâm lớn về kinh tế; dẫn đầu cả nước, vươn tầm khu vực và quốc tế về văn hoá, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, y tế và giao dịch quốc tế. Thứ hai, về thẩm quyền, dự thảo Luật quy định phân quyền mạnh mẽ, toàn diện cho Thủ đô được chủ động, tự quyết, tự chịu trách nhiệm trong các lĩnh vực như chủ động quyết định về tổ chức, bộ máy, số lượng người làm việc, thu nhập; chính sách phát triển, thu hút, sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao; giao quyền xây dựng, ban hành quy định chi tiết để thi hành các luật, nghị quyết của Quốc hội khác với quy định của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương; được thí điểm về thể chế khác luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc chưa được được pháp luật quy định; chủ động trong cơ cấu thu, chi ngân sách; quyết định các khoản tín dụng, lập các quỹ tài chính để phục vụ đầu tư phát triển; chủ động ban hành cơ chế quản lý, sử dụng, khai thác tài nguyên rừng, tài nguyên nước, tài nguyên khác; biện pháp tái điều chỉnh đất đai; biện pháp bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giao đất, cho thuê đất. Thứ ba, về quản trị, xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô, dự thảo quy định đổi mới phương thức quản trị Thủ đô hiện đại dựa trên công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo; quy định rõ cơ chế tích hợp, chia sẻ, khai thác dữ liệu; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính gắn với chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong quản lý đầu tư - kinh doanh và một số lĩnh vực phù hợp. Thành phố được chủ động ban hành cơ chế, chính sách, mô hình phát triển mới trong các lĩnh vực: khoa học và công nghệ, văn hóa, giáo dục đào tạo, y tế, an sinh xã hội; giao thẩm quyền cho Thành phố trong việc quản lý, cấp phép; chủ động quyết định áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc tế; ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn riêng áp dụng trên địa bàn; được ban hành định mức, chế độ chi ngân sách, định mức kinh tế - kỹ thuật, đơn giá, giá dịch vụ áp dụng cho Thủ đô khác quy định, hoặc chưa có trong quy định của Trung ương. Thành phố được chủ động trong việc ban hành cơ chế, chính sách, biện pháp lập, quản lý, thực hiện quy hoạch; quy hoạch tổng thể Thủ đô có tính chất dẫn dắt, chi phối quy hoạch các tỉnh trong vùng, nội dung được cập nhật, điều chỉnh quy hoạch ngành quốc gia, quy hoạch vùng. Chủ động trong xây dựng cơ chế, chính sách, giải pháp phát triển đô thị xanh, thông minh, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) và cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị; chủ động ban hành thể chế, tổ chức triển khai về kinh tế ban đêm, kinh tế bạc, kinh tế tầm thấp và các loại hình kinh tế mới khác; được quyết định và tổ chức thực hiện các biện pháp đặc thù về bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ môi trường, áp dụng biện pháp hành chính cấp bách phù hợp với vị trí, vai trò của Thủ đô. Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI (tháng 4/2026)./. Hoàng Việt Hà Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý