Chiều ngày 10/4/2026 tại trụ sở Bộ Tư pháp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì cuộc họp Hội đồng thẩm định hồ sơ chính sách của Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi). Tham gia cuộc họp Hội đồng thẩm định chính sách có đại diện các bộ, cơ quan, tổ chức ở Trung ương (Tòa án nhân dân tối cao, Cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Văn phòng Chính phủ, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trung ương Hội Cựu Chiến binh Việt Nam, Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam và đại diện Liên đoàn Luật sư Việt Nam); đại diện Ủy ban nhân dân TP. Hà Nội và một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.
Đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo trình bày Tờ trình chính sách của Luật Hoà giải ở cơ sở (sửa đổi), Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Ngô Quỳnh Hoa cho biết, Luật Hoà giải ở cơ sở được Quốc hội khóa XIII thông qua tại Kỳ họp thứ 5 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2014. Luật Hoà giải ở cơ sở và các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, toàn diện, vững chắc cho hoạt động hòa giải ở cơ sở đi vào nề nếp, thống nhất, hiệu quả và tiếp tục khẳng định được vị trí, vai trò quan trọng trong đời sống xã hội. Tuy nhiên qua hơn 12 năm thực hiện, Luật Hoà giải ở cơ sở năm 2013 đã phát sinh một số khó khăn, vướng mắc cần được nghiên cứu, sửa đổi để tạo hành lang pháp lý thúc đẩy công tác hòa giải ở cơ sở ngày càng hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và nhu cầu của xã hội. Căn cứ vào cơ sở chính trị, pháp lý và cơ sở thực tiễn, đồng chí Ngô Quỳnh Hoa thông tin, Bộ Tư pháp đã xây dựng 05 chính sách của Luật Hoà giải ở cơ sở (sửa đổi), gồm: (i) Hoàn thiện cơ chế lựa chọn và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ hoà giải viên ở cơ sở đáp ứng yêu cầu thực tiễn; (ii) Xác định rõ địa vị, phạm vi tham gia và quyền, nghĩa vụ của người được mời tham gia hoà giải ở cơ sở; (iii) Bảo đảm nâng cao giá trị pháp lý của kết quả hoà giải thành; (iv) Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác hòa giải ở cơ sở; (v) Xác định rõ và nâng cao trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong công tác hoà giải ở cơ sở. Các chính sách nêu trên đã được góp ý, tham vấn tại Hội nghị tham vấn chính sách Luật Hoà giải ở cơ sở (tổ chức ngày 12/3/2026 tại TP. Hà Nội) và được các bộ, ngành, cơ quan, tổ chức ở trung ương, địa phương góp ý bằng văn bản (trong đó có khoảng 22.5% ý kiến nhất trí toàn bộ đối với hồ sơ chính sách). Cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiêm túc tổng hợp ý kiến, đồng thời tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến góp ý, tham vấn chính sách đối với hồ sơ chính sách của Luật Hoà giải ở cơ sở (sửa đổi). Đồng chí Ngô Quỳnh Hoa cũng trình bày cụ thể nội dung, giải pháp thực hiện chính sách được lựa chọn cũng như dự kiến quy phạm hoá nội dung giải pháp thực hiện chính sách được lựa chọn của 05 chính sách nêu trên.
Hầu hết các thành viên Hội đồng thẩm định đều cho rằng cơ quan chủ trì soạn thảo đã chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ chính sách bảo đảm đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành; đồng thời bày tỏ sự nhất trí cao về sự cần thiết phải sửa đổi toàn diện Luật Hoà giải ở cơ sở năm 2013 nhằm giải quyết những bất cập, hạn chế trong quy định pháp luật hiện hành, bảo đảm phù hợp với bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế (đại diện Cơ quan Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Toà án nhân dân tối cao, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam, Trung ương Hội Phụ nữ Việt Nam...). Bên cạnh đó, để tiếp tục hoàn thiện hồ sơ chính sách, một số thành viên Hội đồng thẩm định đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện 05 chính sách bảo đảm tính linh hoạt và phù hợp với thực tế; đánh giá kỹ lưỡng các tác động tài chính, đảm bảo nguồn lực và ngân sách phù hợp khi triển khai chính sách mới. Đồng thời, cần rà soát, chỉnh lý, hoàn thiện các tài liệu trong hồ sơ chính sách bảo đảm thống nhất, đồng bộ và khoa học.
Về chính sách 1, đại diện Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính đề nghị cân nhắc việc “chỉ định hoà giải viên” để tránh hành chính hoá, cần linh hoạt trong vấn đề xây dựng đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở và đẩy mạnh xã hội hóa trong công tác này, khuyến khích đội ngũ chuyên môn, người có trình độ pháp lý hoặc am hiểu pháp luật… tham gia hỗ trợ hoạt động hòa giải ở cơ sở. Đại diện Uỷ ban nhân dân TP. Hà Nội cho rằng việc “chỉ định hoà giải viên” sẽ góp phần giải quyết khó khăn, vướng mắc thực tiễn tại địa phương...
Về chính sách 2, đại diện Bộ Tài chính đề nghị làm rõ nội dung về kinh phí cần được thể hiện rõ trong Tờ trình và đánh giá tác động kỹ để bảo đảm tính khả thi của chính sách...
Về chính sách 3, có ý kiến đề nghị về chuẩn hoá mẫu văn bản về kết quả hoà giải thành (đại diện Toà án nhân dân tối cao) hay chỉnh sửa tên của chính sách để thể hiện rõ sự thống nhất Bộ luật tố tụng dân sự và nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách này (đại diện Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật)...
Về chính sách 4, một số ý kiến đề nghị bổ sung việc xây dựng Cơ sở dữ liệu về hoà giải ở cơ sở (đại diện Cục Công nghệ thông tin, Bộ Tư pháp) hay cần làm rõ giá trị pháp lý của văn bản hoà giải điện tử, chữ ký số (đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ)...
Về chính sách 5, một số ý kiến đề nghị nhấn mạnh tăng thẩm quyền cho cấp xã tạo sự chủ động trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ... Ngoài 05 chính sách trong hồ sơ, một số ý kiến (đại diện Liên đoàn Luật sư, Uỷ ban nhân dân TP. Hà Nội...) đề nghị xem xét sửa đổi một số nội dung khác như phạm vi, tiêu chuẩn hoà giải viên bảo đảm phù hợp với bối cảnh tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và tình hình thực tiễn.
Kết luận cuộc họp Hội đồng thẩm định, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo lưu ý phạm vi của chính sách cần được quy định rõ ràng, thống nhất; lưu ý đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương, đặc biệt là Uỷ ban nhân dân cấp xã trong triển khai công tác hoà giải ở cơ sở; tiếp thu các ý kiến của Hội đồng thẩm định, rà soát, hoàn thiện các chính sách trên cơ sở bám sát mục tiêu nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động hòa giải ở cơ sở và gắn kết công tác này với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao nhận thức pháp luật cho người dân tại cơ sở; hoàn thiện hồ sơ chính sách bảo đảm chính xác, đầy đủ, thống nhất./.
Lê Nguyên Thảo
Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý